لاۋلا, اق وليمپيادا الاۋى!

ونى تۇتاندىرۋ قۇرمەتى كوپ دۇركىن وليمپيادا چەمپيوندارى, داڭقتى حوككەيشى ۆ.ترەتياك پەن مانەرلەپ سىرعاناۋشى ي.رودنيناعا بۇيىردى

سوچيدەگى XXII قىسقى وليمپيا ويىندارىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋى دا تاريحتىڭ قويناۋىنا قاراي اقىرىن جىلجىپ كەتىپ بارا جاتىر. كەشە, اقپاننىڭ 7-ءسى كۇنى تورتكۇل دۇنيەنىڭ تۇگەل كوز تىگۋىمەن قاپ تاۋلارىنىڭ قولتىعىنا قيالاي قونىپ, قارا تەڭىزدىڭ جاعالاۋىنا جاعالاي قونىس تەپكەن وسىناۋ قالانىڭ ادلەر دەپ اتالاتىن اۋماعىنا ورنالاسقان «فيشت» ۇلتتىق ستاديونىندا لاپ ەتىپ جانىپ, بۇرق ەتىپ كوتەرىلگەن اق وليمپيادانىڭ الاۋى الامانعا ات قوسىلىپ, ەڭكۋلەرگە ەرىك بەرىلگەنىن جاھان جۇزىنە جاريالاپ تا ۇلگەردى. ءتورت جىلدىق تسيكلدىڭ وسىناۋ باستى جارىسىنىڭ باستالعانىن پاش ەتىپ, ساڭلاقتارعا ءساتتى ساپار تىلەپ قالا بەرگەن سول ۇلى جيىنعا كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى قاتارىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا قاتىسىپ, سپورت اتتى مارتەبەلى مىرزانىڭ تولايىم تويىن بيىك مىنبەردەن تاماشالادى. سونىمەن, كەزەكتى ويىنداردىڭ دوداسى مەن دۋمانىنىڭ تيەگى اعىتىلدى. تۇعىرداعى وت تاتۋلىققا شاقىردى ءتۇن قاراڭعىلىعى قويۋلانا باستاعان تۇستا كوپتەن كۇتكەن وليمپيادانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا دا كەزەك كەلدى. ءبىز وسىناۋ الاۋ-دالاۋ وت شاشىراعان مەرەكە مەزىرەتىنە ونىڭ سورە الۋىنان ءۇش جارىم ساعات بۇرىن كەلۋگە ءماجبۇر بولدىق. بۇعان ەكى ءتۇرلى نارسە اسەر ەتتى. مۇنىڭ ءبىرىنشىسى ومىرىمىزدە ءبىرىنشى رەت كورگەلى وتىرعان سالتاناتقا تەزىرەك جەتىپ الۋعا يتەرمەلەگەن قۇشتارلىق بولسا, ەكىنشىسى ۋاقىتى جاقىنداعان سايىن «فيشت» ۇلتتىق ستاديونى ماڭىنا بارۋدىڭ ءوزى قيىنداپ كەتەتىنى تۋرالى قاۋىپتەن تۋىندادى. وسىمەن رەسەي جەرىنىڭ تاريحىندا ەكىنشى مارتە وليمپيا ويىندارى وتكىزىلىپ جاتىر. ولاردىڭ ءبىرىنشىسى كەڭەس وداعى كەزىندە, 1980 جىلى ماسكەۋدە جازعى وليمپيا ويىندارى تۇرىندە وركەن جايىپ ەدى. ول كەزدە كسرو-نىڭ استاناسى سانالعان بۇل قالا ءبارىبىر بايىرعى ورىس جەرىنىڭ شاھارى, ورىس ەلىنىڭ باس قالاسى بولاتىن.  ەندى, مىنە, ارادا 34 جىلعا جۋىق ۋاقىت وتكەننەن كەيىن سونداي الامان جارىستىڭ قىسقى ءتۇرى ورىس جەرىنە قايتا كەلدى. ءبىر عاجابى, وسىلاردىڭ ەكەۋىنىڭ دە رەتتىك سانى جيىرما ەكىنشى بولىپ وتىر. ءبىز وتكەن جولى سوچي وليمپيا­دا­سىنىڭ باستالماي جاتىپ تالاي رەكوردتىڭ موينىنا سۋ قۇيىپ ۇلگەرگەنىن, ولاردى كەلەسى جولى سانامالاپ ايتىپ بەرەتىنىمىزدى بايانداپ ەدىك. مىنە, سول رەكوردتاردىڭ ءبىرى – مۇندا ءبىرىنشى رەت الەمنىڭ 80-نەن استام ەلىنەن 5 مىڭنان اسا سپورتشى مەن رەسمي ادامدار كەلىپ جاتىر. تاعى ءبىر جوعارى كورسەتكىش – بۇل جولعى اق وليمپيادادا 7 ءتۇرلى سپورتتىڭ نەگىزىندەگى 15 باعدارلاما بويىنشا 98 مەدالدار جيىنتىعى ساراپقا سالىنادى. مۇنىڭ ءوزى وسىنىڭ الدىنداعى ۆانكۋۆەر-2010 وليمپياداسىنان 12 مەدال جيىنتىعىنىڭ كوپ ەكەنىن كورسەتەدى. ەندى دەرەك ءۇشىن ايتا كەتەيىك, بۇل كورسەتكىش 1998 جىلعى ناگانودا – 68, 2002 جىلعى سولت-لەيك-سيتيدە – 75, 2006 جىلعى تۋريندە 84 بولعان ەدى. سوچي ءوزىنىڭ جاڭا قۇرىلىس نىساندارى جونىنەن دە الدىڭعىلاردى الدەقايدا باسىپ وزعانىن كەشە ايتقانبىز. بۇعان قوساتىنىمىز, وسىلايشا سپورت كەشەندەرىن تۇرعىزۋدان الدىنا جان سالماعان وليمپيادا-2014 ولارعا جاراتىلاتىن قارجى جاعىنان دا بۇرىنعىلاردى شاڭ قاپتىرىپ كەتىپ وتىر. ايتالىق, وسى ماقساتتار ءۇشىن ناگانو 2 ملرد. دوللار, سولت-لەيك-سيتي  2,45 ملرد. دوللار جۇمساسا, تۋرين 4,37 ملرد. دوللار, ۆانكۋۆەر 6 ملرد. دوللار شىعىنداعان ەكەن. ال ءسوچيدىڭ كورسەتكىشى ارتىق-كەمى جوق 50 ملرد. دوللار دەلىنىپ وتىر. مۇنىڭ شامامەن 40 پايىزداي مولشەرىن مەملەكەتتىك قازىنا كوتەرسە, قالعاندارى ينۆەستورلاردىڭ كومەگى ارقىلى جينالعان كورىنەدى. رەسەيلىكتەر وليمپيا الاۋىن الىپ جۇرۋدە دە تاريحتا بۇرىن-سوڭدى بولماعان بىرنەشە رەكوردقا قول جەتكىزدى. بۇل ەستافەتا 123 كۇنگە سوزىلىپ, 40 مىڭنان استام شاقىرىم قاشىقتىقتى كوكتەي ءوتتى. وليمپيا الاۋى ەلدىڭ بارلىق سۋبەكتىلەرىندە بولىپ, 14 مىڭ الاۋگەردى تىركەدى. ال سوچي قالاسىنىڭ ادلەر بولىگىندەگى «فيشت» ستاديونىندا XXII قىسقى وليمپيا ويىندارىنىڭ اشىلۋىنا ارنالعان سالتانات ماسكەۋ ۋاقىتىمەن تۋرا 20:14 ساعاتتا باستالدى. ونى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين ءسوز سويلەپ اشتى. سودان كەيىن حالىقارالىق وليمپيا كوميتەتىنىڭ پرەزيدەنتى توماس باح ءسوز جالعاستىردى. ولاردىڭ ەكەۋىنىڭ دە سوزدەرى سوچيدە باستالعان كەزەكتى قىسقى وليمپيا ويىندارىنىڭ جالپى وليمپيالىق قوزعالىستىڭ جاڭا ارنادا دامۋىنا جاقسى سەرپىن بەرەتىنىنە ۇمىتتەنەتىندەرىنە سايدى. سويلەۋشىلەر, سونداي-اق, وليمپيالىق قوزعالىستىڭ جەر بەتىندە تاتۋلىق پەن بەيبىتشىلىك ورناۋىنا سەبەپكەر بولا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى. ال وليمپيا گيمنىن رەسەيلىك وپەرا ءانشىسى اننا نەترەبكو ورىس تىلىندە ورىندادى. بۇدان ءارى سالتاناتتىڭ تەاتر­لان­دىرىلعان كورىنىستەرى باس­تالىپ كەتتى. وسى تۇستا وليمپيا ويىندارىنىڭ اشى­لۋ سالتاناتىنا ارنالعان ستسەناريدى رەسەي­دىڭ «ءبىرىنشى ارناسىنىڭ» باس دي­رەك­تورى جانە وسى شارانىڭ باس كرەا­تيۆ­تى ديرەكتورى كونستانتين ەرنستىڭ دايىنداعانى بەلگىلى بولدى. بەلگىلى مامان ازىرلەگەن باعدارلاما 18 تاراۋدان تۇراتىن بولىپ شىقتى. بۇلاردىڭ ءبارى رەسەي قوعامىنىڭ ءار كەزەڭدەگى دامۋ بارىسىن سيپاتتاۋعا ارنالىپتى. ماسەلەن, سولاردىڭ ءبىرى رەسەيدەگى XX عاسىر مەن ورىس رەۆوليۋتسياسىنان كورىنىستەر بەرەدى. ساحنادا بۇلار اۆانگاردتىق ونەر يىنىندە ءوز  شەشىمىن تاپقان. تۇتاستاي العاندا, اشىلۋ سالتاناتىنا ارنالعان باعدارلاما 2 ساعات 30 مينۋتتاي ۋاقىتقا شاقتالىپتى. وسى ۋاقىتتىڭ ىشىندە اسپانعا قاراي سالماعى 22 توننانى قۇرايتىن 3,5 مىڭ فەيەرۆەرك اتىلدى. كوپشىلىك كورىنىستەرىنە 3 مىڭ اكتەر مەن 2 مىڭ شامالاس ۆولونتەر قاتىستى. ۇيىمداستىرۋشىلار ولارعا ارناپ 6 مىڭ كوستيۋم تىگىپتى. تەاترلاندىرىلعان كورىنىستەر كەزىندە ۇيىمداستىرۋشىلار تاراپىنان جاسالعان تاپقىر قيمىلدار دا از بولعان جوق. ماسەلەن, وليمپيالىق قۇراما مۇشەلەرى ستاديونعا كىرىپ كەلە جاتقاندا, ولاردىڭ تاباندارىنىڭ استىنا جەر شارى كەلىپ تۇرا قالعانداي اسەر بەرەدى. ول ۇدايى اينالىپ تۇرادى دا, ءاربىر اتلەت ىشكە ءوز ەلىنىڭ تۇسىنان كىرگەندەي بولىپ كورىنەدى. بۇلاردىڭ قاتارىندا قازاقستان سپورتشىلارى دا بولدى. ءبىزدىڭ تۋىمىزدى, بۇدان بۇرىن حابارلانعانىنداي, شاڭعىشى ەردوس احماديەۆ كوتەرىپ شىقتى. ستاديون تولى قاۋىم باسقالار سەكىلدى, قازاقستاندىق ساڭلاقتارعا دا زور قوشەمەت كورسەتتى. وسىلايشا سوچي وليمپياداسى ءوزىنىڭ شەشۋشى كەزەڭدەرىنە قاراي قادام باستى.  بىرىنشى كۇنگى سايىستار ءبىرىنشى جۇلدەلەردى اكەلدى وليمپياداداعى سايىستاردىڭ الدى اقپاننىڭ 6-سى كۇنى باستالىپ كەتتى. وسى ءبىرىنشى كۇنى-اق بىرقاتار سپورتشىلار وزدەرىنىڭ العاشقى مەدالدارىن الىپ ۇلگەرسە, ەندى بىرەۋلەرى سوعان جەتۋ جولىنداعى العاشقى قادامدارىن ءساتتى جاساپ, ىرىكتەۋ سىناقتارىنان سۇرىنبەي ءوتتى. ال ءۇشىنشى بىرەۋلەرى, البەتتە, سول سىننىڭ تەزىنە توتەپ بەرە الماي, جارىس جولىنان ەرتەرەك شىعىپ قالدى. بۇلاردىڭ سوڭعى ەكەۋىنىڭ قاتارىندا قازاقستاندىق سپورتشىلار دا بار. وكىنىشكە قاراي, باسەكەنىڭ باسىنەن مۇلدەم باسقا سەبەپپەن – كۇرەس ۇستىندە جاراقات الىپ قالۋىنا بايلانىس­تى باس تارتۋعا ءماجبۇر بولعان سپورتشىلار دا كەزدەستى. ەندى وسىنىڭ ءبارىن رەت-رەتىمەن باياندايىق. ويىندارداعى جارىستار شىمىلدىعىن بەيسەنبى كۇنى تاڭەرتەڭ سنوۋ­بوردشىلار اشىپ بەردى. سنوۋ­بوردتىڭ سلوۋپ­ستايل دەپ اتالاتىن بۇل تۇرىنە قازاقستاندىقتار قاتارىنان قاتى­ساتىن ەشكىم بولعان جوق. ال ىرىكتەۋ سىناعى بارىنشا تارتىستى ءوتتى. ايتكەنمەن, قانشاما تارتىس تەگەۋ­رىن تەپكەنىمەن, ماماندار ءاۋ باستان ويىن­دارداعى التىن مەدالدان باس­تى ۇمىتكەردىڭ ءبىرى رەتىندە اتاپ بەرگەن كانا­دالىق ماكس پەرروتتەن وزاتىن جان تابى­لا قويمادى. ەندى بۇل ەرلەردىڭ اراسىن­داعى جارتىلاي فينالدىق جانە فينال­دىق ايقاستار 8 اقپان كۇنى وتەتىن بولادى. مۇنىڭ سوڭىنان قىزدار دا سلوۋپ­ستايلدان جارىس كورىگىن قىزدىردى. بىراق ونداعى تالاس تۇبىرىنە سپورتشىلاردىڭ ءبىرىنىڭ تراسسادا قاتتى قۇلاپ, جاراقات الىپ قالۋى ەداۋىر كىربىڭ ءتۇسىرىپ كەتتى. بۇعان دەيىن سنوۋبوردشىلاردىڭ ءبارى كۇردەلى ەكەنىن اۋىزعا الىپ, باس شايقاپ جۇرگەن سىرعاناق سۇلباسى نورۆەگ قىزى كەرستي بۋاسقا بارىنشا قىرىن كەلدى. زاۋلاپ بارا جاتقان جولىندا قابىرعاعا قاتتى سوعىلعان ول ەسىنەن تانا قۇلادى. ىلە-شالا مەديتسينالىق جاردەم كورسەتىلگەن سپورتشى ارتىنشا اۋرۋحاناعا جاتقىزىلدى. دەگەنمەن, سول كۇنى كەشكە قاراي نورۆەگيا قۇراماسىنىڭ وكىلى جۋرناليستەرگە بۋاستىڭ ءوزىن جاقسى سەزىنىپ, وزدىگىمەن قوزعالا باستاعانىن دا جەتكىزدى. ال تولقىماسى كوپ اساۋ تراسسانى بارىنەن جاقسى وتكەرگەن اۆستريالىق اننا گاسسەر بولدى. ونىمەن بىرگە ىرىكتەۋ سىناعىندا ءتاۋىر ناتيجە كورسەتكەن جەتى سنوۋ­بوردشى قىز فينالعا قادام باس­تى. قالعان سپورتشىلار اقتىق ايقاسقا جولداما الۋ ءۇشىن جارتىلاي فينالدا كۇش سىناسادى. قىزدار مەدالدار ءۇشىن باس­تى تالاسقا 9 اقپان كۇنى شىعادى. كەشكە قاراي سنوۋبوردشىلاردان ەستافەتانى فريستايلشى قىزدار ءىلىپ اكەتتى. ولار موگۋل باعدارلاماسى بويىنشا ىرىكتەۋ سىنىنا ءتۇستى. ولاردىڭ اراسىندا ءبىزدىڭ يۋليا گالىشەۆا مەن داريا رىبالوۆا ەسىمدى ەكى قىزىمىز دۇبىرگە ءدۇبىر قوسىپ باقتى. ايتا كەتۋىمىز كەرەك, سوڭعى كەزدەرى جارقىراپ كورىنىپ جۇرگەن يۋليا تاعى دا سەنىمگە سەلكەۋ تۇسىرمەي, تورەشىلەر تاراپىنان 21,17 بالل الدى. بۇل ونىڭ كۆاليفيكاتسيادا التىنشى ورىنعا تابان تىرەپ, اقپاننىڭ 8-ءى كۇنى وتەتىن فينالدىق جارىسقا جول­داما الۋىن قامتاماسىز ەتتى. ال داريانىڭ بۇدان ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن العان جاراقاتىنان ءالى ارىلا قويماعانى انىق بايقالدى. سونىڭ ايعاعى شىعار, ول 16,24 ۇپايمەن فينالدى كوزدەن بۇل-بۇل ۇشىراتىن 23-ورىندا قالىپ قويدى. ءبىرىنشى جارىس كۇنىن مانەرلەپ سىرعاناۋشىلار جۇپتارىنىڭ قىس­قا باعدارلاماسى مەن ەرلەر­دىڭ جەكە كوماندالىق جارى­سى تياناقتادى. وسى سىناقتا رەسەي­لىك ەۆگەني پليۋششەنكو ءوزىنىڭ جە­كە رەكوردىن جاڭارتىپ, تورەشى­لەردەن 91,39 بالل الدى. الايدا, مۇنىڭ ءوزى ونىڭ جەكە-دارا كوش باس­تاۋىنا مۇمكىندىك بەر­مەدى. ودان جەتى بالعا جۋىق ار­تىق جيناعان جاپون مانەرلەپ سىرعا­ناۋشىسى يۋزۋرۋ حانيۋ تالاسسىز ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. دەگەنمەن, وسى وليمپياداعا قاتىسۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن كۇمان بولعان رەسەيلىك سپورتشىنىڭ بۇل تابىسىنىڭ ءوزى سپورت ماماندارى اراسىندا ۇلكەن قوزعاۋ تۋعىزدى. ايتالىق, مانەرلەپ سىرعاناۋدىڭ اتاقتى جاتتىقتىرۋشىسى تاتيانا تارا­سوۆا وسىدان كەيىن: «مەن بۇگىن كەمەڭ­گەردىڭ سپورتقا قايتا ورالعا­نىن ءوز كوزىممەن كورگەنىم ءۇشىن وتە رازىمىن!» دەگەندى اعىنان اقتارىلىپ, قۋانا حابارلادى. ءبىرىنشى جارىس كۇنىندە, سون­داي-اق, رەسەيلىك جۇپ تاتيانا ۆو­لو­سوجار مەن ماكسيم ترانكوۆ قىسقا باعدارلامانىڭ وزىعى اتاندى. ولار وزدەرىنىڭ سوڭىنان كەلە جاتقان كانادالىق مەگان ديۋامەل مەن ەريكا رەدفوردتان 10,69 بال­عا ىلگەرى كەتتى. بۇدان ارعى ورىن­دارعا قىتاي جانە جاپون سپورتشىلارى ورنالاستى. ال كەشە, 7 اقپان كۇنى ويىنداردىڭ اشىلۋ سالتاناتى وتەتىن بولعاندىقتان, سپورتتىڭ ەشقانداي تۇرىنەن جارىس وتكەن جوق. سوڭىندا ايتارىمىز, اق وليم­پيا­دانىڭ اشىلۋ سالتاناتى كەش اياق­­تال­عاندىقتان جانە ونى بار­شا سپورتسۇيەر قاۋىمىنىڭ تەلە­دي­دار ارقىلى تاما­شالاعانى كۇمان تۋعىزباعاندىقتان, رەپورتاجىمىزدا سالتاناتتى ءساتتىڭ ءبارىن ەگجەي-تەگجەيلى جازۋدى قا­جەت دەپ تاپپادىق, قۇرمەتتى وقىر­مان. سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان» – سوچيدەن.