ەلىمىزدىڭ سەگىز جەتەكشى جوعارى وقۋ ورنى رەكتورلار كونسورتسيۋمىن قۇردى. جۋىردا الماتىدا قمەبي (كيمەپ) ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى ت.و.بالىقباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن العاشقى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان قۇرىلتاي وتىرىسى ءوتتى.
ازىرشە كونسورتسيۋم قۇرامىنا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, قازاق-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى, قمەبي ۋنيۆەرسيتەتى, قازاق گۋمانيتارلىق-زاڭ ۋنيۆەرسيتەتى مەن حالىقارالىق بيزنەس اكادەمياسى ەنگەن. كونسورتسيۋم قىزمەتتەرى ءۇش نەگىزگى باعىتتا قاراستىرىلعان. بىرىنشىدەن, ءبىلىم مەن عىلىم مينيسترلىگىنە اكادەميالىق اۆتونوميانى جانە ەركىندىك ەنگىزۋ, عىلىمي زەرتتەۋلەردى جەتىلدىرۋ, جوعارى ءبىلىمدى جاڭارتۋ ءجانە ينتەرناتسيونالداندىرۋ, سونىمەن قاتار قازاقستان جوو-لارىن ۇزدىك الەمدىك ءتاجىريبەلەرمەن سايكەستەندىرۋ جانە بولون پروتسەسىن ىسكە اسىرۋ جونىندە كەڭەستەر مەن ۇسىنىستار بەرۋ. ەكىنشىدەن, حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان جوعارى ءبىلىم سالاسىنداعى ورتاازيالىق اككرەديتاتسيالاۋ اگەنتتىگىن ۇيىمداستىرىپ, دامىتۋدى باسقارادى. ۇشىنشىدەن, جوعارى ءبىلىمنىڭ دامۋىنا كومەك كورسەتۋ ماقساتىندا قازاقستان جوو-لارى ءۇشىن ترەنينگتەر مەن ساراپتامالىق قولداۋدى ۇيىمداستىرادى.
– جاقىندا ەلباسى ءوزىنىڭ كەزەكتى جولداۋىندا «جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارى بىرتىندەپ اۆتونوميالىق ەركىندىك الۋى كەرەك» دەگەن ماقسات قويدى, – دەدى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور ە.ب.سىدىقوۆ. – ارينە, بۇل ءبىر كۇندىك ۇدەرىس ەمەس. ول ماقساتتى ورىنداۋدىڭ قاجەتتى قادامدارىن بۇگىننەن قولعا الىپ وتىرمىز. بۇعان دەيىن جوو-لارى مەملەكەت, ۇكىمەت تاراپىنان قاتاڭ باقىلاۋدا بولدى. ال ەگەر ءبىز اۆتونوميالىق ەركىندىكتى قاجەت ەتەتىن بولساق, وعان قوعامدىق باقىلاۋدى دا قوسۋىمىز كەرەك. مىنە, وسى تۇرعىدا باستاماشىل توپ كونسورتسيۋم قۇرىپ, جولداۋدا كورسەتىلگەن تاپسىرمانى مينيسترلىك الدىنا قويىپ وتىرمىز. قازاقستاننىڭ كوپتەگەن جوو-لارى بولون پروتسەسىندەگى حارتياعا قول قويىپ, ونى مويىنداعان. ونداعى تالاپتىڭ ءبىرى – اكادەميالىق ەركىندىك. دەمەك, ءبىز وسى حارتياعا ەنگەندىكتەن ونىڭ تالاپتارىن دا ءىس جۇزىنە اسىرۋىمىز كەرەك. قاراپ وتىرساق, الەمدىك تاجىريبەدە جەتىستىگى مول جوو-نىڭ دەنى ەركىن, قوعامدىق باقىلاۋداعى ۋنيۆەرسيتەتتەر. ولاي بولسا ۋنيۆەرسيتەتتەردە باقىلاۋ كەڭەستەرى, قامقورلىق كەڭەستەرى قۇرىلادى. كەيىن مەنەدجمەنتتەر, ۋنيۆەرسيتەتتەر باسشىلارىن مينيسترلىك ەمەس, سول كەڭەستەردىڭ باسشىلارى تاعايىنداۋى ءتيىس. ياعني, ۋنيۆەرسيتەت باسشىلارى مەن عالىمدارى مينيسترلىك الدىندا عانا ەمەس, قوعام الدىنداعى دا جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنەدى. ءارى تيىمدىلىك ارتادى.
اتالمىش باسقوسۋدىڭ قمەبي-دە ءوتۋىنىڭ وزىندىك ءمانى بار. بۇل وقۋ ورنى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارىندا ەلباسىنىڭ پارمەنىمەن دۇنيەگە كەلىپ, قازىرگى تاڭدا دۇنيەجۇزىلىك ستاندارتتارعا ساي ساپالى ءبىلىم بەرۋدە. سونداي-اق, كونسورتسيۋم نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دە ءىس-تاجىريبەسىن, قۇرىلىمىن, يدەولوگياسىن باسقا جوو-لارعا تاراتۋدى كوزدەپ وتىر.
حالىقارالىق بيزنەس اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى, پروفەسسور ا.ب.قوجاحمەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, كونسورتسيۋمگە مۇشە جوو-لارى بۇرىننان كەلە جاتقان جانە دە جاڭادان قۇرىلعان ۋنيۆەرسيتەتتەر. مۇندا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىنداعى جوو-لارعا ەسىك اشىق. ارينە, كونسورتسيۋمنىڭ ءوز ماقساتى, ءوز قاعيدالارى, ءوز ەرەجەلەرى بولماق. كونسورتسيۋم تەك وزدەرى قۇرعان ۋنيۆەرسيتەتتەر ءۇشىن عانا جۇمىس جاسامايدى, ول قوعامدىق قۇندىلىقتار ءۇشىن, جالپى قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە دە قىزمەت كورسەتپەك.
بۇگىنگى كوتەرىلىپ وتىرعان ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىن جاقسى تۇسىنەمىز, بۇل ايتۋلى وقيعا, دەپ وي تۇيگەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى, پروفەسسور شيگەو كاتسۋ جوو-داعى جۇيەلى رەفورمانى قولدايتىنىن العا ارتتى.
– رەفورمانىڭ جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن الدىمەن قوعامداستىق الدىندا ونىڭ ماڭىزىن, مىندەتىن ءتۇسىندىرۋىمىز كەرەك, – دەدى شيگەو كاتسۋ مىرزا. – بۇگىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە اكادەميالىق ەركىندىك جوعارى دەڭگەيدە جۇمىس ىستەۋدە. سوندىقتان دا ءبىزدەر مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە اۆتونوميانى ەنگىزگىسى كەلەتىن كەز كەلگەن باستامانى قولدايمىز. سونداي-اق, مۇنداي جوو-نىڭ قاتارى كوبەيىپ, بۇل ماسەلەنىڭ جالپى مەملەكەتتىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە وڭ ىقپال ەتۋىن شىنايى تۇردە قولدايمىز. بىزدەگى تاجىريبەگە سۇيەنسەك, اۆتونوميانىڭ ارتىندا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك پەن تىڭعىلىقتى ەڭبەك جاتىر. ول دەگەنىڭىز – كۇندەلىكتى كۇرەس, ءارى ادامداردىڭ مەنتاليتەتىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى. ويتكەنى, بۇرىنعى ەسكى كوزقاراسپەن ونى جولعا قويۋ مۇمكىن ەمەس.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».