بىردە
جوعالماعان ساعاتۇمىتشاقتىق قاسيەت جازۋشى ديداحمەت ءاشىمحانوۆتا دا بولسا كەرەك. – مەن قىرىققا تولعانعا دەيىن ساعات جوعالتقىش بولدىم, – دەيدى ول بىردە قالامگەر ىنىلەرىنە سىرىن اشىپ, – مىناۋ دۇنيە – قىرىققا تولعان مەرەيتويدا ساۋىتبەك دوسىمنىڭ سىيلاعان ساعاتى ەدى. سودان بەرى بەس جىل ءوتتى, شۇكىرشىلىك, جوعالتقام جوق.– قالايشا؟ – دەپ سۇرايدى اۋەسقوي ىنىلەرى.– ويتكەنى بۇل ساعاتتى سودان بەرى قولىمنان ءالى شەشكەم جوق؟ – دەپ جاۋاپ بەرىپتى ديداحمەت.
ءبىر كيلو الماعا ەكى كيلو اقشا«قالجىڭباس قالتاي» اتانعان ساتيريك جازۋشى قالتاي مۇحامەدجانوۆ جاڭا جىل الدىندا وتكىزىلىپ جاتقان الدەبىر جيىنعا كەشىگىڭكىرەپ كەلىپتى. بۇل – 1991 جىلدىڭ جەلتوقسانى, ياعني نارىقتىق قاتىناستىڭ قايدا اپارارىن بىلمەي ەل داعدارىپ جۇرگەن قيىنداۋ ۋاقىت ەكەن. كەشىككەن قالەكەڭنەن: – ءيا, قالتاي, قايدا ءجۇرسىڭ؟ – دەپ سۇرايدى قۇرداستارى. – جولاي كوكبازارعا سوعام دەپ... – ءيا, كوكبازاردا نە جاڭالىق بار ەكەن؟ – ول جاقتا قانداي جاڭالىق بولۋشى ەدى, – دەيدى سوندا قالتاي قولىن ناۋمەز سىلتەپ, – ءبىر كەمپىر ءبىر كيلوگرامم الماعا ەكى كيلوگرامم اقشا سۇراپ وتىر... قالەكەڭنىڭ ءدال تاۋىپ ايتقان جاۋابىنا وتىرعان جۇرت دۋ ك ۇلىپ جىبەرىپتى.
«وقۋ سوندا نە بەردى؟»ومىردەن ەرتەرەك كەتكەن تاماشا اقىن تولەندى نۇرمۇحامەدوۆ كوپ جىل بويى پارتيا-سوۆەت سالاسىندا قىزمەت ەتكەن. سول كىسى الماتى وبلىسىنىڭ تالعار اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بولىپ جۇرگەن كەزىندە پارتيالىق قىزمەتتى تاستاپ, ءبىرجولا شىعارماشىلىققا بەت بۇرۋدى ويلايدى. سويتەدى دە, حاتشىلىقتى تابىستاپ, ماسكەۋدىڭ م.گوركي اتىنداعى جوعارى ادەبيەت كۋرسىنان بىراق شىعادى. ول جاقتا ەكى جىل وقىپ, الماتىعا كەلگەن سوڭ قىزمەت تابىلماي, ءبىراز ۋاقىت جۇمىسسىز جۇرەدى. سوندا اقىن سىرباي ماۋلەنوۆ:– نۇرمۇحامەدوۆ تولەندى, جازامىن دەپ ولەڭدىحاتشىلىقتان بوسانىپ,ماسكەۋ جاققا جونەلدى.بارىپ ءتۇسىپ وقۋعاتەورياعا كەنەلدى.قايتىپ كەلدى – جۇمىس جوق,كەزدەستى كوپ كەدەرگى...وقۋ سوندا نە بەردى؟ – دەگەن ەكەن.
الىبەك اسقار
نۇر-سۇلتان
ۇرپاق ء«ۇنى»
نەمەرەم بەس جاسقا تولعاندا سۇندەتكە وتىرعىزىپ كۇپىنىپ ءجۇرىپ, ءوزىمنىڭ باياعىداعى «مۇسىلمان بولعان» كەزىم ەمىس-ەمىس ەسىمە ورالدى... اتامنىڭ ەكى ەزۋى ەكى قۇلاعىندا, اينالىپ-تولعانىپ «مۇسىلمان بولعاندىعىما» كورىمدىكتەن جينالعان تيىن-تەبەنگە ءوزىنىڭ ىشقىر قالتاسىنا اتام زاماندا «ەنىپ كەتكەن» «كوكالا قويلارىن» قوسىپ: ء«بارى وزىڭدىكى, اپاڭدى الىپ اۋدان ورتالىعىنا بارىپ كەلىڭدەر. ارمانسىز ارالاڭدار, ءبارىن كورىڭدەر, كەرەگىڭدى ال, دەگەنىڭ بولسىن» دەگەن.نە كەرەك, تالتاڭداۋىم تيىلعان كۇنى ورتالىقتا ويران اسىر سالدىم-اي كەپ... كينوتەاترعا بارىپ كەڭ ەكراننان «فانتاماستىڭ» ەكى سەرياسىن تاپجىلماي وتىرىپ كوردىم... بالمۇزداقتىڭ بەسەۋىن توعىتامىن دەپ تاماعىم قىرىلداپ قالعانى بار... باقانداي ەكى قاباتتى دۇكەننەن جارتى قاپ اۋىلدا قات دۇنيەنى ارقالاپ شىعىپپىن... ويحوي, جينالعان تيىن-تەبەن ۆەلوسيپەد الۋىما جەتكەندەگى قۋانىشىمدى ايتساڭشى...كۇپىنىپ-جەلپىنىپ وتىرىپ نەمەرەمنىڭ الدىنا ءىش قالتامنان كوكالا «كوگەنكوزدىڭ» ءبىرازىن شىتىرلاتىپ تاستاپ:– ءبارى وزىڭدىكى, ءبىز بارا المايمىز, اكەڭ مەن شەشەڭدى الىپ وبلىس ورتالىعىنا بارىپ كەلىڭدەر. وبلىس جاقىنداعى اۋدان ەمەس, نەمەرەم پويىزعا ءمىنسىن... كينوتەاتردان الگى شەتەلدىڭ مىقتى كينولارىن كورسىن... مىندەتتى تۇردە پارككە اپارىڭدار, ارمانسىز ارالاسىن. قاسقىر كورسىن, تۇيە ءمىنسىن, جولبارىستىڭ جانىندا سۋرەتكە ءتۇسسىن... قولىن قاقپاڭدار, الاتىنىن الىپ قايتسىن, – دەپ نەمەرەمنىڭ باسىنان سيپاپ ەدىم:– اتا, اجەم دە, پاپام دا, مامام دا اقشا بەردى... – دەپ اڭگىمەسىن ايتتى. – وبلىس ەمەس, استاناعا بارامىن... پويىزبەن قايتاردا جۇك الىپ قايتامىز, باراردا سامولەتپەن ۇشامىز... بىردەن «مەگاعا» بارامىن... – دەگەنىن تۇسىنبەي اكەسىنە يەك قاعىپ ەدىم: «مەگا» – بالاعا كەرەك-جاراقتى ىشىنە سىيعىزعان امبەباپ كەشەن» دەپ ءتۇسىندىردى.– اتا, ويىن اۆتوماتتى شارشاعانشا وينايمىن... پاركتى, زووپاركتى تەلەديداردان-اق كورىپ العانمىن... كينونىڭ نەشە ءتۇرىن ۇيدەگى ۆيديكپەن-اق تاماشالاپ بىتكەنبىز... وزىمە لايىقتى, ىشىندە راديوسى دا, مۋزىكاسى دا بار سوتوۆىي تەلەفون الايىنشى؟.. – دەدى.– الا عوي ق ۇلىنىم, – دەپ اكە-شەشەسىنە كوز تاستاپ ەدىم, بولادى دەگەندەي باس يزەپ كەلىسىم بەردى.– اتا, ەندى ەكى جىلدان سوڭ مەكتەپكە بارامىن ءا؟ – دەيدى ريزا بولعان نەمەرەم.– بارعاندا قانداي! – ءارىپتى بىلەمىن, وعان دەيىن وقيتىن بولامىن, مەكتەپكە بارعانىما كومپيۋتەر اپەرەسىز بە؟– اپەرەمىز, كۇنىم...– بەسىنشى سىنىپتى كىلەڭ بەسكە بىتىرسەم, موتوتسيكل مىنگىزەسىزدەر مە؟– مىنەسىڭ, ق ۇلىنىم.– مەكتەپتى بىتىرگەندە ماشينە اپەرسەڭىز, اپام ەكەۋىڭىزدى استاناعا اپارىپ كەلەمىن.– سول كۇنگە جەتكىزسىن, دەگەنىڭ بولادى......قايتەيىك, ۇرپاق ء«ۇنى» وسى, تەك امان بولىپ, شوبەرەمدى سۇندەتكە وتىرعىزىپ ونىڭ دا ء«ۇنىن» ەستىپ بارىپ الجىپ كەتسەك ارمان جوق-اۋ...
بەرىك سادىرنۇر-سۇلتان
قۇلاق سالقوشقار قۋانار ەگىزگە,دوڭىز قۋانار سەگىزگە,ميلليون شاباق وسىرگەن,بالىق قۋانار تەڭىزدە.وزىنەن تۇقىم بولماعان,ءبارى ءبىر ات پەن وگىزگە,تەكتى ءوسسىن دەسەڭىز,دارەت الماي ەمىزبە.«قاناتتىعا قاققىزبا,تۇمسىقتىعا شوقىتپا»,سەندە جەردە قالمايسىڭ,يە بولساڭ وزىڭە.
مەن دە ءسابي بالامىن
قاراعىم-اۋ, قاراعىم,جەتپىستەن اسىپ بارامىن,بويىم شوگىپ بارادى,قىسقارتتىم شالبار بالاعىن.قاراعىم-اۋ, قاراعىم,سەكسەننەن اسىپ بارامىن,قولتىقتايتىن قىزدار جوق,سۇيەنىش بولدى-اۋ تاياعىم.قاراعىم-اۋ, قاراعىم,توقساننان اسىپ بارامىن,تىلەرسەگىم دىرىلدەپ,باسۋعا كەلمەي اياعىم.قاراعىم-اۋ, قاراعىم,جۇزدەن اسىپ بارامىن,ويىنشىق كورسە تالاسقان,مەن دە ءسابي بالامىن.
شيمايگۇلوي, شيمايگۇل, شيمايگۇل,قىلىعىڭ ىشكە سىيماي ءجۇر,اۋىل بىتكەن ءسوز قىلىپ,اۋىزدارىن جيماي ءجۇر.وي, شيمايگۇل, شيمايگۇل,كەمپىر-شالدى سىيلاي ءجۇر,اقىل ايتسا ۇلكەندەر,قۇلاق سالىپ تىڭداي ءجۇر.وي, شيمايگۇل, شيمايگۇل,جاماندىققا بۇرماي ءجۇر,ەرىڭ جوقتا ۇيىڭە,بوتەن ەلدى جيماي ءجۇر.
قازىحان اشە
الماتى
ارانىڭ پايداسىتىنىمسىز ىزدەپ دالادان,تاپقانى دا پايدالى...دەنەڭدى بولسا تالاعان,شاققانى دا پايدالى...اسا المادى-اۋ ارادان,كەي قورقاۋلار قايداعى.ءاي, اتتەگەن-اي!
جانساراي مەن حان سارايساراڭنىڭ 80 بولمە حان سارايى,كوزىنە تار كورىنەر ءسان سارايى.ساقي مەن جومارت جاننىڭ الدەقايدا,كوڭىل مەن كەڭ بولادى جانسارايى.
جۇمباق كوپ...ءسىز-بىزدە دە جۇمباق كوپ,ءبىز-سىزدە دە جۇمباق كوپ.قاتىناستار قازىرگى –قالا بەرمەك جۇمباق بوپ.بەرۋدە دە جۇمباق كوپ,الۋدا دا جۇمباق كوپ.قىسىلعاندا قىسقارماي,قالۋدا دا جۇمباق كوپ.دالادا دا جۇمباق كوپ,قالادا دا جۇمباق كوپ.سارالاساڭ سالماقتى,ءار سالادا دا جۇمباق كوپ.جەمدەردە دە جۇمباق كوپ,ەمدەردە دە جۇمباق كوپ.قول ۇشىنان جالعاسقان,جەڭدەردە دە جۇمباق كوپ.جۇرگەنىڭ بار تىڭداپ كوپ,جاۋابى جوق جۇمباق كوپ.وتكەندەر بار ومىردەن,ءومىر بويى جۇمباق بوپ.ءيا, جۇمباق كوپ.
قازىبەك اشىربەك ۇلى
قىزىلوردا
مەكتەپتەگى مىسقىل
مۇعالىم وقۋشىعا سۇراق قويدى: – ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ ءپىشىنى نەگە قولشاتىرعا ۇقسايدى؟ – جاڭبىردىڭ استىندا وسەتىندىكتەن شىعار...* * * 2020 جىل. 12 ساندىق باعالاۋ جۇيەسى بويىنشا مەكتەپتە وقيتىن بالاسى اكەسىنە: – اكە, ءسىز مەكتەپتە قانداي باعا الۋشى ەدىڭىز؟ – ءبىز شەشەڭ ەكەۋىمىز ۇنەمى «4» پەن «5» الاتىنبىز. – ناشار وقىعان ەكەنسىزدەر...* * * مۇعالىم: – بالاقاي, «ۇرلاۋ» ءسوزىنىڭ كەلەر شاعىن ايتىپ بەرشى. – تۇرمەگە قامالۋ!* * * – بولات, ايتا قويشى, ۇيگە قانداي تاپسىرما بەرىلدى؟ – مامامنىڭ بازارىنا «كۋبانكا» دەگەن بورىك تۇسسە, حابارلا دەگەنسىز.