جولداۋ جۇگى: ەكسپورت تابىسىن 608 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ كوزدەلۋدە

پرەزيدەنتتىڭ حالىققا ارناعان جول­دا­ۋىندا ايتىلعان جەتى باعىت پەن بەس باس­تامانى قولعا الۋ ءۇشىن ناقتى شارا­لار قابىلداناتىنىن جەتكىزگەن قالا اكى­مى مۇرات ايتەنوۆ وسىنداي دەرەكتەر كەل­تىردى. «پرەزيدەنت «بيزنەستىڭ جول كار­تاسى» مەن «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارىنىڭ مەرزىمىن 2022 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. بيىل «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى بويىنشا قالامىزدا بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 6 ەسە كوپ قارجى قارالىپ, كولەمى 4,8 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. جەتى ايدىڭ قورىتىندىسىمەن 3 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجىعا 970 جوبا قارجىلاندىرىلدى. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» بويىنشا بيىل 80 جوبانىڭ نەسيەسىن سۋبسيديالاۋ جانە 20 جوبانى كەپىلدەندىرۋ جوسپارلانعان. بۇل ماقساتقا وراي 83,4 ملرد تەڭگە قارالدى. باع­دارلاماعا قاتىسۋعا 84 كاسىپورىن ءوتى­نىم بىلدىرسە, سونىڭ 61-ءى ناقتى قارا­جات­قا قول جەتكىزدى», دەيدى مۇرات دۇيسەنبەك ۇلى.

جولداۋدا 2025 جىلعا قاراي وڭدەۋ ونەركاسىبى ەكسپورتىنىڭ كولەمىن 1,5 ەسەگە, ياعني 24 ملرد دوللارعا دەيىن, ال ەڭبەك ونىمدىلىگىن 30 پايىزعا كوتەرۋ مىن­دەت­تەل­دى. بۇل ورايدا شىمكەنت قالا­سى­نىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورىندا 2025 جىلعا قاراي سىرتقا ءونىم شىعارۋعا باعدارلانعان 62 جوبا ىرىكتەلگەن جانە ەكسپورت تابىسىن 608 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ جونىندە جوسپار تۇزىلگەن. بيىل جەتى ايدا 10 جو­با­نىڭ ەكسپورتتىق كولەمى 54,5 ملرد تەڭ­گەنى قۇراعان. سونداي-اق قالا اكىمى اۋىل شار­ۋاشىلىعى بويىنشا جولداۋدا كور­سە­تىلگەن مىندەتتەردى شىمكەنتتەگى قۇ­رى­لى­سى ءجۇرىپ جاتقان 2 اگرويندۋستريالدى ايماقتىڭ ەسەبىنەن ورىنداۋعا بولا­تىنىن ايتادى. «مەملەكەت باسشىسى, سونىمەن بىرگە ينفلياتسيا دەڭگەيىن 4-6 پايىز ارالىعىندا ۇستاپ وتىرۋ قا­جەت­تى­گىن, باعا ساياساتىن ۇستانۋدى تاپسىردى. وسى رەتتە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردىڭ ءونىمىن دەلدالسىز ساۋدالايتىن جەلىلەردىڭ ماڭىزى زور. قالامىزدا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار 19 ازىق-ت ۇلىك تاۋارىن ءىرى ساۋدا دۇكەندەرىندە بەلگىلەنگەن باعادا ساتۋ جونىندە ارنايى كە­لىسىم جاسالعان. ءىرى ساۋدا جەلىلەرىمەن كە­لىسىمشارت ورناتۋ, ءتيىستى قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتۋ جالعاسادى. سونىمەن قا­تار جايىلىمدىق جەرلەر قايتا تالدانىپ, ۆەتەريناريا سالاسى اۆتوماتتاندىرىلۋى ءتيىس», دەيدى م.ايتەنوۆ.

شاعىن اۋداندار احۋالى

اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋدە شىمكەنت قالاسىنىڭ ورتالىعىنان شال­عاي­دا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەردىڭ الار ورنى ەرەكشە. بۇل ورايدا ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ ماسەلەسى اكىمدىكتىڭ باستى نازارىندا. بۇگىندە شەتكى شاعىن اۋدانداردىڭ ينفراقۇرىلىم ماسەلەسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشىلۋدە. مىسالى, ەڭبەكشى اۋدانىنداعى اپاتتى دەپ تانىلعان «تەكەسۋ» كانالىنان وتە­تىن كوپىر قايتا قۇرىلىپ, پاي­دا­لا­نۋ­عا بەرىلدى. قولدانىستاعى بۇل كوپىر 1993 جىلدارى سالىنعان. ۇزىندىعى 10 مەتر, ەنى 6 مەتر بولاتىن كوپىرگە قايتا قۇرۋ جۇمىستارى دەمەۋشى ەسەبىنەن جۇر­گى­زىلدى. ەندىگى كەزەكتە قاراباستاۋ تۇرعىن الا­بىنداعى كانال ۇستىنەن وتەتىن كوپىردى قاي­تا قۇرۋ جوسپاردا بار. ال 10 مىڭعا جۋىق تۇر­عى­نى بار باتىس شاعىن اۋدانى بيىلدان قالماي تازا اۋىز سۋ جۇيەسىنە قوسىلادى. شالعايداعى شاعىن اۋدانعا اۋىز سۋمەن قوسا «كوگىلدىر وتىن» مەن جارىق جۇيەسى دە تارتىلۋدا. مۇنداعى تۇرعىندار بۇگىندە اۋلاداعى قۇدىق سۋىن جانە تاسىمالدى سۋدى پايدالانىپ وتىر. ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قۇرىلىس جۇمىستارى وتكەن جىلدىڭ مامىر ايىندا باستالعان بولاتىن. ۇزىندىعى 151,47 شاقىرىم بولاتىن اۋىز سۋ قۇبىرىنىڭ بۇگىندە 80 پايىزى تارتىلعان. مەردىگەر مەكەمە «مەليوراتور» جشس تاراپىنان قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارى كۇز ايىنىڭ سوڭىندا اياقتا­لا­دى دەپ جوسپارلانۋدا. ياعني جىل سوڭىنا دەيىن باتىس شاعىن اۋدانىنداعى 9 618 تۇر­عىن ساپالى اۋىز سۋمەن قامتىلادى. جەتى جىلدان استام ۋاقىتتا اۋىز سۋدى تا­سىپ ءىشىپ كەلگەن اسار-2 شاعىن اۋدانى تۇرعىندارىنا دا بيىل ساپالى اۋىز سۋ جەتكىزىلەدى. تۇرعىنداردى ساپالى اۋىز سۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بىلتىر ماۋسىم ايىندا قۇرىلىس جۇمىستارى باستالعان. جوبا قۇنى – 1,5 ملرد تەڭگە. جالپى ۇزىندىعى 156,1 شاقىرىم بولاتىن اۋىز سۋ جەلىسىن تارتۋ جۇمىستارىنىڭ بۇگىندە 80 پايىزى اياقتالعان. قۇرىلىس جۇمىسى بيىل تولىعىمەن ءبىتىپ, اسار-2 شاعىن اۋدانىنداعى 11 060 تۇرعىن ساپالى اۋىز سۋمەن قامتىلادى. سونداي-اق ءال-فارابي اۋدانى اۋماعىندا ورنالاسقان ناۋرىز شاعىن اۋدانى تۇرعىندارىن كارىز جۇيەسىمەن قامتۋ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرۋدە. جوبا بويىنشا, ۇزىندىعى 15 شاقىرىم ىشكى ورامدىق جۇيەلەر تارتىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا 4 شاقىرىم كارىز جۇيەسى ورناتىلعان. قۇرىلىس جۇمىسى تولىعىمەن قاراشا ايىندا اياقتالادى. ناتيجەسىندە, شاعىن اۋدانداعى 3 850 تۇر­عىن قولدانىستاعى ديامەترى 1 200 مم كول­لەكتورعا قوسىلادى. بۇگىندە قالا تۇر­عىن­دارىن كارىز جۇيەسىمەن قامتۋ ماق­سا­تىندا بارلىعى 13 نىساننىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە.

قالا اكىمى م.ايتەنوۆ ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا «Egemen Qazaqstan» گازەتى­نە بەرگەن سۇحباتىندا ءۇشىنشى مەگاپوليس­تە جارىقتىڭ سونۋىنە قاتىستى ماسە­لە بارىن جانە ونى شەشۋ جولدارى بو­يىن­شا ءتيىستى جۇمىستار اتقارىلىپ جات­قانىن ايتقان-دى جانە جوسپارعا ساي­كەس, شىلدە ايىندا قوسالقى ستانسانىڭ قۇ­رى­لىسى اياقتالاتىنىن ءمالىم ەتكەن ەدى. جۋىردا «بوزارىق» قوسالقى ستانساسى ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلدى. ناتيجەسىندە, قالاداعى ينفراقۇرىلىم سا­پاسى جاقسارىپ, 250 مىڭ تۇرعىن سا­پا­­لى ەلەكتر جارىعىمەن قامتاماسىز ەتى­لە­دى. «قالاداعى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قام­تاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن الداعى ۋا­قىت­تا تولىق شەشەمىز. شىمكەنت ءىرى ون­دىرىستىك ورتالىق رەتىندە دامىپ كە­لە­دى. وسى ورايدا «بوزارىق» ستانساسى ستراتەگيالىق نىسان رەتىندە ەلەكتر قۋاتى جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسىن شەشۋدە سەپ بولادى. قالا اۋماعىنا كىرەتىن 81 ەلدى مەكەندەگى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتۋ ساپاسىن جاقسارتادى», دەيدى قالا اكىمى. ايتا كەتەيىك, بۇل ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى 2015 جىلى باستالعان. الداعى ۋاقىتتا مۇندا 5 قوسالقى ستانسا قوسىلىپ, ەلەكتر ەنەرگياسىن الادى. ولاردىڭ اراسىندا ء«نۇرسات», «استانا-1» جانە «استانا-2» قوسالقى ستانسالارىنداعى جۇ­مىستار اياقتالۋعا تاياۋ. ال «1-م-1» ستان­ساسىنداعى قۇرىلىس جالعاسىپ, «ىن­تى­ماق» قوسالقى ستانساسىنىڭ جوبا­لىق-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنۋدە. ناتي­جەسىندە, قالانىڭ سولتۇستىك بولىگىندە ورنا­لاسقان 10 شاعىن اۋدان تۇرعىندارىن ساپا­لى ەلەكتر قۋاتىمەن قامتۋعا مۇم­كىن­دىك تۋادى. قالا شەتىندەگى «ساۋلە» شاعىن اۋدانىنىڭ دا ينفراقۇرىلىمى جاقسارا تۇسۋدە. شاعىن اۋداندا جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋ ءۇشىن 600 جەر تەلىمى بەرىلىپ, بۇگىندە 350 ءۇي سالىنعان. بۇل اۋماقتى ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن دەمەۋشىلەر تاراپىنان وتكەن جىلى 350 مەترگە جۋىق سۋ قۇبىرىنىڭ قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, سۋ جۇيەسى تۇرعىندار يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلگەن. جارىقپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا دەمەۋشىلەر تاراپىنان 25 باعانا, 2 شاقىرىم سىم جانە قۋاتتىلىعى 160 كۆت كوتەرەتىن ترانسفورماتور ورناتىلىپ, 150-گە جۋىق جەكە تۇرعىن ۇيلەر ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتىلدى. سو­نى­مەن قاتار 276 ورامدى تولىقتاي اۋىز سۋمەن قامتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسى وتكىزىلىپ, جەڭىمپاز مەردىگەر مەكەمە «اگات» جشس-مەن 532,5 ملن تەڭگەگە كەلىسىمشارت تۇزىلگەن. قۇرىلىس جۇ­مىستارى 2021 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا باستالىپ, قاراشا ايىنا دەيىن اياقتاۋ جوس­پارلانعان. ەلەكتر جارىعىمەن تولىق قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «اقسەمسەر-ستروي­سەر­ۆيس» جشس-مەن 982,4 ملن تەڭگەگە كەلى­سىمشارت تۇزىلگەن. بۇل جۇمىستار 2022 جىلدىڭ ءى توقسانىندا اياقتالادى. شاعىن اۋدانداعى 276 ورامدى تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالىپ, قارجى ءبولۋ ءۇشىن بيۋدجەتتىك ءوتىنىم ەنگىزىلگەن. كەلەسى جىلى تولىق تابيعي گازبەن قامتىلاتىن بولادى. سونىمەن قاتار توپىراق جولداردىڭ سانىن ازايتۋ ماقساتىندا بىلتىر شاعىل تاس توسەلگەن 4,9 شاقىرىم جول 2022 جىلى اسفالتتالادى. شاعىن اۋدانداردىڭ ءبىرى «اساردا» نەگىزىنەن وزبەكستاننان كوشىپ كەلگەن قانداستارىمىز تۇرادى. مۇنداعى ءار ءۇيدىڭ اۋلاسىندا كاسىپكە اينالدىرىپ, كۇنكورىس ەتسىن دەگەن ماقساتتا بەرىلگەن جىلىجاي بار. دەگەنمەن تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, قازىر بۇل شارۋاشىلىقپەن حالىقتىڭ 8-10%-ى عانا اينالىسۋدا. مۇنىڭ وزىندىك سەبەبى دە جوق ەمەس. قانداستارىمىزدىڭ كەيبىرى ءۇيىنىڭ يپوتەكاسىن تولەي الماۋدا ەكەن. اسار شاعىن اۋدانىنداعى №6 ۋچاسكەنىڭ ءبيى ءازىمباي پازىلبەكوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تۇر­مىس­تىق ماسەلەسىن ايتىپ كەلەتىندەر كوپ. «بىزگە يپوتەكالىق ءۇي سالىپ بەرگەن. بۇل ءۇشىن ۇكىمەتكە, ەلباسىنا ەرەكشە العىس اي­تامىز. بىراق بىزدە ماسەلە بولىپ تۇر­عا­نى – جەسىر بار ما, جەتىم بار ما, ءبارى دە وزبەكستاننان كەلگەن قانداستارىمىز. كوبىنىڭ بالالارى – كىشكەنتاي. ءبىرازى كوپبالالى وتباسىلار. سوندىقتان ولارعا ءۇيدىڭ يپوتەكاسىن تولەۋ قيىندىق تۋعىزىپ جاتىر. سول ءۇشىن كىشكەنە جىلىن ۇزارتىپ بەرسە دەپ وتىرمىز. مىسالى, مەنىڭ ۋچاس­كەمدە 6 بالالى ءبىر ازامات بار. ايەلىنىڭ دەنساۋلىعى جارامايدى. ءبىر ءوزى جۇمىس ىستەيدى. مىنە, سونداي وتباسىلار يپوتەكانى جابۋعا قينالىپ وتىر», دەيدى اۋىل ءبيى. سونداي-اق شاعىن اۋدان تۇرعىندارى تەحنيكالىق سۋدىڭ جوقتىعىن ايتۋدا. بۇل ماسە­لەلەر قالا اكىمدىگىنىڭ نازارىندا. جال­پى, قالادا قانداستارعا بارلىق جاعداي جا­سا­لۋدا.

جۋىردا شىمكەنت قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ باسقارماسى ءۇشىنشى مەگاپوليسكە جىل باسىنان بەرى كو­شىپ كەلگەن 798 وتباسىنداعى 1 099 ازا­مات­قا قانداس مارتەبەسى بەرىلگەنىن ءما­لىم ەتتى. ەلگە ورالعانداردىڭ كوپشىلىگى وز­بەكستان, اۋعانستان, قىتاي جانە رەسەي ەلى­نەن كوشىپ كەلىپ, قالانىڭ ءار اۋدانىنا قونىستانعان. الىس-جاقىن شەتەلدەن كوشىپ كەلگەن قان­داستاردى قولداۋ ماقساتىندا باس­قار­ماعا قاراستى «قانداستاردى بەيىم­دەۋ جانە ىق­پالداستىرۋ» ورتالىعى 6 اي مەر­زى­مىند­ە مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋى, ور­تا­عا بەيىمدەلۋى, جۇمىسپەن قامتىلۋى, باسپانا ماسەلەلەرى بويىنشا قىزمەت كورسەتەدى. سونىمەن قاتار ورتالىق تىگىنشى, كونديتەر, ەسەپشى, كومپيۋتەر گرافيكاسى, شاشتاراز سىندى 12 ءتۇرلى ماماندىق بويىنشا تەگىن وقىتادى. ايتا كەتەرلىگى, جۇمىسقا ورنالاسىپ, باسپانا سالىپ, ءوز كاسىپتەرىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان قانداستار دا جوق ەمەس. مىسالى, «دانەكەرلەۋ ءىسى» كىشى كا­سىپ­تىك ماماندىعىن العان ماديار مىر­زاحمەتوۆكە مەملەكەتتىك باعدارلاما ايا­سىندا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بويىن­شا ۇسىنىستار بەرىلىپتى. سونداي-اق ورتا­لىق ماماندارىنىڭ كومەگىمەن تەز بەيىم­دەل­گەن م.مىرزاحمەتوۆ ازاماتتىق الىپ, ەڭبەك­قورلىعىنىڭ ارقاسىندا قۇرساي ەلدى مەكە­نىنەن ءۇي تۇرعىزىپ, باسپانالى بولدى.

جاڭا مەكتەپ – زامان تالابى

مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا 2025 جىلعا دەيىن سالىناتىن مەكتەپ سانىن ءبىر مىڭعا جەتكىزۋدى مىندەتتەدى. مەكتەپتەردى بيۋدجەت قارجىسىنا سالۋمەن قاتار, وسى وزەكتى ماسەلەنى شەشۋگە جەكە سەكتوردى دا تارتۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. ۋربانيزاتسيا جانە دەموگرافيالىق پروتسەستەرگە بايلانىس­تى ءۇشىنشى مەگاپوليستە سالىنىپ جاتقان مەكتەپتەر سانى جىل سايىن كوبەيە تۇسۋدە. مىسالى, وسىدان وتىز جىل بۇرىن قالادا 69 مىڭ وقۋشىسى بار 72 مەكتەپ بولدى. ال بيىلعى جاڭا وقۋ جىلى 203 مەكتەپتە 233 879 وقۋشىمەن باستالدى. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 8 مىڭ وقۋشىعا كوپ. ونىڭ ىشىندە 25 مىڭ وقۋشى العاش رەت مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ, ولاردىڭ جابدىقتالۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ, ءبىلىم سالاسىندا مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى جولعا قويۋ, پەداگوگ كادرلاردىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ, تاعى باسقا ماڭىزدى كورسەتكىشتەر قامتىلعان. الداعى 5 جىلدا قالادا 72 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ, ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر ماسەلەسى مەن مەكتەبى جوق شاعىن اۋداندار مەن تۇرعىن الاپتاردا جاڭا ءبىلىم ۇيالارى سالىنباق. بيىلدىڭ وزىندە 32 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالىپ, 20 مەكتەپ جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى. جەكە ينۆەستورلار 16 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا تارتىلعان. مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەح­نيكالىق بازاسىن نىعايتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلۋدە. مىسالى, قالاداعى ءبىلىم وشاقتارىن جاڭا مو­ديفيكاتسيالانعان جابدىقتارمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ ماقساتىندا 263 كابينەت, 178 ين­تەراكتيۆتى تاقتا ورناتىلدى. نا­تي­جە­سىن­دە, جاڭا جابدىقتارمەن قام­تىل­عان ءپان كابينەتتەرىنىڭ ۇلەسى 32,5%-دان 65%-عا جەتتى.

ال كۇنى كەشە «تۇران» شاعىن اۋدانىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن №79 جالپى ورتا مەكتەبىندە 897 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. زامان تالابىنا ساي جابدىقتالىپ, بالالاردىڭ تولىققاندى ءبىلىم الۋىنا, سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋىنا جاعداي جاسالعان 1200 ورىندى وقۋ ورنى 3 قاباتتان تۇرادى. ەكى اۋىسىمدا وقىتاتىن مەكتەپتە 44 وقۋ بولمەسى قاراستىرىلعان. بۇدان باسقا جاڭا ۇلگىدەگى 8 مۋلتيمەديالى-لينگوفوندى كابينەت, 3 ينفورماتيكا كابينەتى, 85 كوم­پيۋ­تەر جانە 3 ينتەراكتيۆتى تاقتامەن جاب­دىقتالعان. سونداي-اق 4 شەبەرحانا بول­مەسى مەن بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن قادا­عا­لاي­تىن ەكى مەدپۋنكت قاراستىرىلعان. ءبىلىم كۇنىندە زامان تالابىنا ساي جابدىقتالعان تاعى ءبىر مەكتەپ ەل يگىلىگىنە تاپسىرىلدى. «نيزامحان» جەكەمەنشىك مەكتەبىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قاتىسقان شىمكەنت قالا­سى ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى باحادىر نارىمبەتوۆ جاڭا وقۋ جىلىندا 20 مەكتەپ اشىلىپ, 2 مەكتەپتىڭ قوسىمشا كورپۋسى اياقتالعانىن اتاپ ءوتتى. وسىلايشا, مەگاپوليستە اپاتتى مەكتەپتەر جويىلىپ, ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەر سانى 14-تەن 9-عا ازايدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 4 جاڭا مەكتەپ اشىلادى. «نيزامحان» جەكەمەنشىك مەكتەبى 1934 جىلى ىڭعايلاستىرىلىپ سالىنعان اپاتتى عيماراتتىڭ ورنىنا سالىندى. جاڭا مەكتەپتىڭ قۋاتتىلىعى ءبىر اۋىسىمدا 1200 بالا قابىلداۋعا ارنالعان. زامان تالابىنا ساي جابدىقتالعان مەكتەپتە 74 وقۋ بولمەسى بار. جاڭا ۇلگىدەگى بيولوگيا, فيزيكا, حيميا, ينفورماتيكا, مۋلتيمەديالى-لينگوفوندى كابينەتتەر, ينتەراكتيۆتى تاقتالار, كىتاپحانا, اسحانا, اكت, سپورت زالدارى, سپورت الاڭى, قىزدارعا جانە ۇلدارعا ارنالعان شەبەرحانالارمەن قامتىلعان. «قازىرگى تاڭدا, مەملەكەت تاراپىنان ءبىلىم سالاسىنا ۇلكەن قامقورلىق جا­سالۋدا. وسى باعىتتا شىمكەنتتە دە كوپ­تەگەن وڭدى ءىس اتقارىلۋدا. ماقساتتى كور­سەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋدە قالالىق ءماس­ليحات تا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى», دەيدى باحادىر نارىمبەتوۆ.

سانعا ەمەس, ساپاعا جۇمىس ىستەۋ – ۋاقىت تالابى. «التى الاشتىڭ باسى قو­سىل­سا ءتور – مۇعالىمدىكى» دەگەن الاش قاي­­رات­كەرى ماعجان جۇماباەۆتىڭ قاناتتى ءسوزى بۇگىندە دە ءوز قۇندىلىعىن جويعان جوق. ويتكەنى سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە مۇعالىمنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. ناتيجەسىندە, ۇستازدان شاكىرتتەرى وزا شابۋدا. عىلىمي-تانىمدىق ورەسى بيىك, ءبىلىم كوكجيەگى كەڭ وقۋشىلار وليمپيادالار مەن عىلىمي جوبالاردا جۇلدەلى ورىنداردى يەلەنىپ, قالانىڭ ابىرويىن اسقاقتاتۋعا ۇلەس قوسىپ كەلەدى. مىسالى, 2020-2021 وقۋ جىلىندا شىمكەنتتىك ورەندەر رەسپۋبليكالىق ءبىلىم بايگەسىندە 70 جۇلدەلى ورىندى يەلەندى. سونىمەن قاتار رەسپۋبليكالىق وليمپيادانىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا شىمكەنتتىڭ بەس مەكتەبى قازاقستاننىڭ 100 ۇزدىك مەكتەبىنە ەندى. قازىر ەلىمىزدە 22 «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دارىندى بالالاردى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسىنداعى حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبى ءوز جۇمىسىن 2013 جىلى 25 اقپاندا باستاعان بولاتىن. 2014 جىلدىڭ 1 اقپانىندا – 594 وقۋشى قابىلدانعان بولسا, قازىرگى تاڭدا 761 وقۋ­شى ءبىلىم الۋدا. وسى جىلدارى مەكتەپتەن قالالىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق وليمپيادا مەن عىلىمي جوبا سايىسىنىڭ, ءتۇرلى شىعارماشىلىق بايقاۋىنىڭ 1 مىڭعا جۋىق جەڭىمپازى شىققان. مەكتەپ تۇلەكتەرى الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندەگى, ەلىمىزدىڭ ءار قالاسىنداعى ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ ءجۇر. سوڭعى ستاتيستيكاعا توقتالساق, بيىل 92 وقۋشى زياتكەر تۇلەك اتاندى. ونىڭ ىشىندە 32 وقۋشى نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە شاقىرتۋ الدى, 16 وقۋشى شەتەلدەردىڭ ءبىلىم وردالارىندا ءبىلىم الۋعا 25 پايىزدىق گرانتىن جەڭىپ السا, 9 وقۋشى قىتاي, اقش, جاپونيا, تۇركيا, قاتار, ليتۆا, ۆەنگريا, يتاليا, سينگاپۋر مەملەكەتتەرىنىڭ وقۋ ورىندارىنا ءتۇستى. سونداي-اق حيميا-بيولوگيا باعىتىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى قايىربەك بۋكسۋكباەۆ ءبىلىم سالاسىندا ماقساتتى ينديكاتورلىق كورسەتكىشتەر قويىلىپ, ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مىندەتتەرى مەجەلەنگەنىن ايتادى. شىمكەنتتىك ۇستازدار وقۋشىلارى ءبىلىم وليمپيادالارى مەن ۇلتتىق تەستىلەۋ كور­سەت­كىشتەرىنەن وق بويى وزىق تۇرۋى كەرەك ەكە­نىن, بۇگىن مەكتەبىنە ۇلەس قوسقان بالا, ەرتەڭ ەلىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتاتىنىن ايتۋدا. زياتكەرلىك باسەكە ورنىققان بۇ­گىنگىدەي كەزەڭدە وقۋشىلار وزدەرىن كۇن­دە­لىك­تى جەتىلدىرۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيدى.

قالا اكىمى ءمالىم ەتكەندەي, جاڭا مەكتەپ­تەر سالۋ, زامان تالابىنا ساي جابدىقتاۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ كەلە جاتقان ءۇشىنشى مەگاپوليستە ءبىلىم ۇيالارىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاقسارتۋ جۇمىستارى الداعى 4-5 جىل كولەمىندە تولىقتاي شەشىمىن تابادى.

شىمكەنت