اۋعانستان استاناسى – كابۋلدا ەكى رەت جارىلىس بولىپ, ەكى جۇزگە جۋىق ادام قازا تاپتى. بومبا شاھار ماڭىنداعى اۋەجايدا جارىلعان. جانكەشتى «تاليبان» بيلىكتى جاۋلاپ العاننان كەيىن ەلدەن كەتۋ ءۇشىن جينالعان حالىقتىڭ اراسىنا بارىپ, دەتوناتوردى ىسكە قوسقان.
شابۋىلدى دايش (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان تەرروريستىك ۇيىم) ءوز موينىنا الدى. پەنتاگون 26 تامىزداعى جارىلىستىڭ ءبىرى – كابۋل اۋەجايىنىڭ اۋماعىنا كىرەبەرىستە, ەكىنشى جارىلىس اۋەجاي ماڭىنداعى ۆارون قوناقۇيىنىڭ جانىندا بولعانىن مالىمدەدى.
قازا تاپقاندار مەن جارالانعاندار سانى وتە كوپ. رەيتەر اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, 92 ادام قازا بولعان. اۋعانستاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جۇرگەندەردىڭ ايتۋىنشا, كەمىندە 170 ادام مەرت بولعان. ولاردىڭ اراسىندا اقش-تىڭ 13 ساربازى مەن «تاليبان» مۇشەلەرى دە بار.
The Guardian باسىلىمىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, شابۋىلدى ەكى جانكەشتى جاساعان. وعان دەيىن باتىس بارلاۋشىلارى كابۋل اۋەجايىنا قاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن, ونى تەرروريستەر نىساناعا الىپ وتىرعانىن حابارلاعان ەدى. كوپ ۇزاماي-اق ولاردىڭ ايتقانى ءدال كەلدى.
بۇل وقيعا اقش-قا وڭاي تيگەن جوق. ون جىل ىشىندە امەريكالىق ساربازدار ءبىر كۇن ىشىندە مۇنشالىقتى قىرىلىپ قالماعان ەدى. سوڭعى رەت 2011 جىلى تىكۇشاق قۇلاپ, 30 جاۋىنگەر مەرت بولعان-دى.
اق ءۇي باسشىسى دجو بايدەن شابۋىلعا كىنالى ادامداردى ىزدەۋگە ۋادە بەرىپ, پەنتاگونعا قارسى سوققى بەرۋ جوسپارىن قۇرۋدى بۇيىرعانىن مالىمدەدى. جۇما كۇنى اقش اۋعانستاننىڭ شىعىسىندا ورنالاسقان دايش (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان تەرروريستىك ۇيىم) مۇشەلەرىنە درونمەن شابۋىل جاساعان. اقش ورتالىق قولباسشىلىعىنىڭ مالىمدەۋىنشە, سوققى كابۋلدىڭ شىعىسىندا جانە پاكىستانمەن شەكتەسەتىن نانگارحار پروۆينتسياسىندا جاسالعان.
اقش-تىڭ كابۋلداعى ەلشىلىگى ەل ازاماتتارىن اۋەجاي قاقپالارىنان الىس ءجۇرۋدى ەسكەرتتى. سونداي-اق ەلشىلىك مۇمكىن بولسا اۋەجايعا بارماۋعا كەڭەس بەردى. رەيتەرس اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, جارىلىستان كەيىن ەۆاكۋاتسيا وتە جوعارى قارقىنمەن جالعاسقان. وسى ورايدا «تاليبان» ءار شەتەلدىككە الداعى 48 ساعات ىشىندە اۋعانستاننان كەتۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.
ۇلىبريتانيا قورعانىس مينيسترلىگىنە اۋعانستاننان كەلگەن تۇرعىنداردى جايعاستىرۋ قيىنداپ كەتكەن. سوعان بايلانىستى ديپلوماتتار مەن قىزمەت كورسەتۋشى پەرسونالدى ەلدەن شىعارۋعا باستى نازار اۋدارىپ وتىر. ۇلىبريتانيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى دومينيك راابتىڭ ايتۋىنشا, قازا بولعانداردىڭ اراسىندا ەكى اعىلشىن ازاماتى مەن بالا بار. تاعى ەكى بريتانيالىق زارداپ شەككەن.
فرانتسيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى جان-يۆ لە درياننىڭ ايتۋىنشا, اۋعانستانداعى «تاليبان» شەنەۋنىكتەرىمەن بايلانىس جاسالماق. ءسويتىپ فرانتسيانىڭ ەۆاكۋاتسيالىق وپەراتسياسى اياقتالعاننان كەيىن ەلدە قالعان ازاماتتارىن شىعارىپ الۋعا كەلىسىم جاساۋدى كوزدەپ وتىر.
اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتىنىڭ مالىمدەۋىنشە, «تاليبان» اقش ديپلوماتيالىق قىزمەتىنىڭ اۋعانستاندا قالۋىن سۇراعان.
ناتو باس حاتشىسى يەنس ستولتەنبەرگ وقيعاعا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. «مەن كابۋل اۋەجايىنىڭ جانىنداعى جان تۇرشىگەرلىك شابۋىلدى قاتاڭ ايىپتايمىن. زارداپ شەككەندەردىڭ جاقىندارىنا كوڭىل ايتامىن. ەندىگى مىندەت – مۇمكىندىگىنشە كوپ ادامدى قاۋىپسىز جەرگە كوشىرۋ», دەدى ول Twitter-دەگى پاراقشاسىندا.
ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى بوريس دجونسون جۇما كۇنى شۇعىل جينالىس وتكىزىپ, بريتانيالىقتاردى ەۆاكۋاتسيالاۋ «ۆارۆارلىق» شابۋىلدارعا قاراماستان جالعاساتىنىن ايتتى. «بۇل شابۋىل جۇمىستى مۇمكىندىگىنشە تەز جانە ءتيىمدى تۇردە جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى», دەدى ول.
«بۇل قاتىگەز شابۋىلعا قايعىرىپ, قايتىس بولعانداردىڭ تۋىستارىنا كوڭىل ايتامىز جانە جارالانعانداردىڭ تەز ساۋىعىپ كەتۋىن تىلەيمىز», دەپ مالىمدەدى تۇركيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى.
ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ۋرسۋلا فون دەر لەيەن شابۋىلدى قورقاقتاردىڭ ارەكەتىنە تەڭەپ, ونى ادامگەرشىلىككە جاتپايدى دەپ مالىمدەدى. ول اۋەجايداعى ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءبارىن جاساۋ قاجەت ەكەنىن جەتكىزدى. «حالىقارالىق قوعامداستىق اۋعانستاندا جانە ودان تىس جەرلەردە تەرروريزمنىڭ قايتا ورشۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن تىعىز جۇمىس ىستەۋى كەرەك», دەدى ۋرسۋلا فون دەر لەيەن.
كابۋل اۋەجايىنا جاسالعان شابۋىلدان كەيىن اق ءۇي باسشىسى دجو بايدەن سىننىڭ استىندا قالدى. اسىرەسە, كونگرەستەگى رەسپۋبليكاشىلار قاتتى ايتىپ جاتىر. سونداي-اق پەنتاگوننىڭ جارىلىستار بولعان حالىقارالىق اۋەجايدى قورعاۋىنا كۇمان كەلتىرگەن دەموكراتتار دا بار.
كەي رەسپۋبليكاشىلار بايدەن وتستاۆكاعا كەتۋى كەرەك ەكەنىن العا تارتادى. دەگەنمەن كوپشىلىك جارىلىستاردى موينىنا العان دايش-قا (قازاقستاندا تىيىم سالىنعان تەرروريستىك ۇيىم) قارسى شابۋىل جاساۋ كەرەك دەيدى.
سەناتتىڭ سىرتقى بايلانىستار كوميتەتىنىڭ توراعاسى, سەناتور روبەرت مەنەندەس دەموكراتتار ساپىنان ءبىرىنشى بولىپ بايدەندى سىنعا الدى. ول نەلىكتەن «تاليبان» كۇزەتشىلەرى دايش بومبالاۋشىلارىن كابۋل اۋەجايىنا سونشالىقتى جاقىنداتقانىن تۇسىنە الماي دال.
«مەن قۇرباندار اراسىندا امەريكالىقتار بولعانىن تۇسىنەمىن. شابۋىلدىڭ قۇرباندارىنا دۇعا ەتىپ, ولاردىڭ وتباسىلارىنا كوڭىل ايتامىن. ءالى دە تولىعىراق مالىمەتتى كۇتىپ وتىرمىز. بىراق ءبىر نارسە انىق – ءبىز امەريكالىقتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن «تاليبانعا» سەنىپ تاپسىرا المايمىز», دەدى ول.