الەمدەگى كوروناۆيرۋس پاندەمياسى قايتا قارقىن الىپ بارادى. ماۋسىمنىڭ ورتاسىندا ىندەت جۇقتىرعاندار سانى ازايعانداي كورىنگەن. بىراق شىلدەدەن باستاپ ناۋقاستار سانى كۇننەن-كۇنگە كوبەيە ءتۇستى.
وسىلايشا, جەر-جاھاندا «جامان تۇماۋدى» جۇقتىرعاندار سانى 208 ميلليون ادامعا جەتتى. وكىنىشكە قاراي, سونىڭ 4,3 ميلليونى باقيعا اتتاندى. قازىرگى تاڭدا ىندەت جۇقتىرعاندار بويىنشا اقش ءتىزىمنىڭ باسىندا تۇر. بۇگىنگە دەيىن اتالعان ەلدە 37,5 ميلليون ادام قاۋىپتى دەرتتىڭ تىرناعىنا ىلىككەن. 637 مىڭ ادام قايتىس بولعان.
مۇحيتتىڭ ارعى بەتىندە جاپپاي ۆاكتسينا سالدىرۋ ناتيجەسىندە ەلدەگى ەپيدەميالىق احۋال تۇراقتانعانداي كورىنگەن. بىراق ەكپەگە سەنبەيتىندەردىڭ كەسىرىنەن اۋىرعاندار سانى قايتا كوبەيىپ بارادى.
اقش دەنساۋلىق ساقتاۋ جونىندەگى ۇلتتىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى فرەنسيس كوللينز پاندەميانىڭ ودان ءارى ءورشۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ وتىر. ونىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك, الداعى ۋاقىتتا اقش-تا كۇنىنە 200 مىڭ ادام ۆيرۋس جۇقتىرۋى مۇمكىن. قازىرگى تاڭدا ەلدەگى ىندەت جۇقتىرۋ كورسەتكىشى 120 مىڭ شاماسىندا تۇر. بۇل شىلدەنىڭ باسىنداعى كورسەتكىشتەن 7 ەسە كوپ.
«الداعى ەكى اپتادا كۇنىنە 200 000 ادام ناۋقاستانۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايعا قايتا كەلەتىنىمىزدى ويلاماعانىمىزدى ەسكەرسەك, جۇرەگىمىز اۋىرادى. وسى ورايدا, ۆاكتسينا سالدىرماعان امەريكالىقتاردى ەكپە الۋعا شاقىرامىن. ءبىز تامىزدا ەمەس, قاڭتار, اقپاندا ۆاكتسينا سالدىرۋدى اياقتاپ قويۋىمىز كەرەك ەدى. وكىنىشكە قاراي, «دەلتا» شتامى كەڭ تاراپ, ەكپە الماعان 90 ميلليون ادامعا قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇر», دەيدى ف.كوللينز.
«كوروناۆيرۋستىڭ وتانى» اتانعان قىتاي بۇعان دەيىن ىندەتتى اۋىزدىقتاعانداي كورىنگەن. بىراق مۇندا دا «دەلتا» شتامى دەس بەرمەي بارادى. بىلتىر بەيجىڭ بيلىگى ىشكى جالپى ءونىم كولەمى وسكەنىن مالىمدەگەن. بىراق ۆيرۋستىڭ جاڭا ءتۇرى ەل ەكونوميكاسىن باسەڭدەتەتىن ءتۇرى بار.
قازىردىڭ وزىندە قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋى باياۋلاپ قالدى. مىسالى, شىلدەدە ساۋدا-ساتتىق 8,5 پايىزعا وسكەن. بۇل بىلتىرعى وسى ۋاقىتقا قاراعاندا كوپ. ال ماۋسىمدا ساۋدا-ساتتىق 12,1 پايىزعا وسكەنىن ەسكەرسەك, جاڭا شتامنىڭ زيانى انىق اڭعارىلادى.
«دەلتا» شتامىنىڭ تارالۋىنا بايلانىستى قىتايدا شەكتەۋ شارالارى كۇشەيتىلە باستادى. سونداي-اق ەلدە 18 جاسقا دەيىنگى بالالارعا دا ۆاكتسينا سالۋ بەلسەندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. كوروناۆيرۋس ۆاكتسيناسىنىڭ 60 ميلليوننان استام دوزاسى 12 جاستان 17 جاسقا دەيىنگى جاسوسپىرىمدەرگە ۇلەستىرىلدى. بۇل تۋرالى قحر ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ كوميسسياسى حابارلادى. بالالارعا Sinovac جانە Sinopharm كومپانيالارىنىڭ پرەپاراتتارى سالىنادى. Sinopharm فارماتسەۆتيكالىق كونتسەرنى ءوزىنىڭ ۆاكتسيناسىن ءۇش جاستان اسقان بالالارعا سىناۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن وتكىزىپ ۇلگەردى. كومپانيا سابيلەرگە ارنالعان پرەپارات قاۋىپسىز دەپ مالىمدەدى.
اۋستراليادا بىرنەشە كۇن قاتارىنان كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيا جۇقتىرۋ سانىنىڭ رەكوردتىق ءوسۋى تىركەلدى. ەل بيلىگى سانيتارلىق شەكتەۋلەردى كۇشەيتتى. اۋستراليانىڭ ەڭ ۇلكەن قالاسى سيدنەيدە ناۋقاستار سانى ۇلعايدى. مەلبۋرندە تۇنگى كومەندانتتىق ساعات ەنگىزىلىپ, ىندەتتىڭ ورشۋىنە بايلانىستى شاھارداعى لوكداۋن تاعى ەكى اپتاعا ۇزارتىلدى.
قاتارىنان ءۇشىنشى اپتا قاتاڭ شەكتەۋ شارالارى جاريالانعان سيدنەيدە كوروناۆيرۋستىڭ ءۇشىنشى تولقىنى ءجۇرىپ جاتىر. جاڭا وڭتۇستىك ۋەلس شتاتىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى گلەديس بەرەجيكليان سيدنەيدە سوڭعى تاۋلىكتە ىندەتتەن جەتى ادام قايتىس بولعانىن مالىمدەدى. بۇل – وسى ايداعى انتيرەكورد.
بەرەجيكلياننىڭ ايتۋىنشا, جاڭا وڭتۇستىك ۋەلستە 478 ادامنىڭ دەرتكە شالدىققانى انىقتالدى. بۇل دا پاندەميا باستالعاننان بەرگى ءبىر كۇندەگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. «دەلتا» شتامىنىڭ قاۋپى جاس تالعامايدى. ماسەلەن, سيدنەي بيلىگى كوروناۆيرۋسقا شالدىققان 15 جاستاعى بالانىڭ قازا تاپقانىن راستادى.
سيدنەيدە لوكداۋندى ساقتاماعانى ءۇشىن ايىپپۇل كولەمى كوبەيتىلدى. ۇيدەن 5 كم-دەن استام قاشىقتىققا سەبەپسىز كەتىپ قالعان تۇرعىندار 5 مىڭ اۋستراليا دوللارى كولەمىندە ايىپپۇل تولەيدى. پوليتسەيلەرمەن قاتار, مەگاپوليستە 800 اسكەري قىزمەتشى ەرەجەلەردىڭ ساقتالۋىن باقىلايدى.
موڭعوليادا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋدىڭ 180 مىڭنان استام راستالعان جاعدايى تىركەلگەنىن حابارلادى. سوڭعى تاۋلىكتە 6530 پتر-تەستىلەۋ وتكىزىلگەن. سونىڭ 1 402-ءى وڭ ناتيجە بەردى. 9080 پاتسيەنت مەديتسينالىق مەكەمەلەردە ەمدەلىپ جاتىر. 191 ناۋقاستىڭ جاعدايى وتە اۋىر. بۇدان بولەك تاعى 2 953 ادام – اۋىر جاعدايدا. جالپىۇلتتىق ۆاكتسينالاۋ ناۋقانىندا ەرەسەك تۇرعىنداردىڭ كەم دەگەندە 60 پايىزىنا ەكپە سالىنادى.
يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ بيلىگى كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا قارسى كۇرەس اياسىندا بۇكىل ەل بويىنشا التى كۇندىك لوكداۋن ەنگىزدى. ۇكىمەت ىندەتتىڭ بەسىنشى تولقىنىن جاريالادى. يراندا كەلەسى اپتادا كەزەكتەن تىس دەمالىس بەلگىلەندى. سونىمەن قاتار كوروناۆيرۋستىق جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا بايلانىستى پروۆينتسيالار اراسىندا ءجۇرىپ-تۇرۋعا ەكى اپتالىق تىيىم جاريالاندى.
فرانتسيادا كوروناۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينالاۋدى نەمەسە تەرىس پتر-تەستىن راستايتىن «سانيتارلىق رۇقسات بەرۋ» جۇيەسى قالپىنا كەلتىرىلدى. جۇيەدەگى اقاۋ 13 تامىزدا جۇما كۇنى انىقتالدى. بۇعان SI-DEP پورتالى سەرۆەرلەرىنىڭ شامادان تىس جۇكتەلۋى سەبەپ بولعان.
ۆەتنامنىڭ ەڭ ءىرى قالاسى – حوشيمين اكىمشىلىگى قاتاڭ شەكتەۋ شارالارىن ءبىر ايعا ۇزارتتى. قوعامدىق ورىنداردا ادامداردىڭ جينالۋىنا تىيىم سالۋ, ءدارى-دارمەك, ازىق-ت ۇلىك جانە ءبىرىنشى كەزەكتە قاجەتتى تاۋارلاردان باسقانى ساۋدالايتىن ساۋدا كاسىپورىندارىنىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ ءتارىزدى شارالار قابىلداندى. قالا تۇرعىندارىنا اسا قاجەت بولماسا ءوز ۇيلەرىنەن شىقپاۋعا نۇسقاۋ بەرىلدى.
فيليپپيندە كوروناۆيرۋستىڭ جاڭا جاعدايلارىنىڭ سانى بويىنشا انتيرەكورد تىركەلدى. وسىلايشا, ءبىر كۇندە 14 749 ادامنىڭ ناۋقاستانعانى انىقتالدى.
يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى نافتالي بەننەت 50 جاستان اسقان تۇرعىنداردى تەزىرەك ۇدەتە ۆاكتسينا ەكتىرىپ, Pfizer-ءدىڭ ءۇشىنشى دوزاسىن الۋعا شاقىردى. ۆاكتسينالاۋ قارقىنىن توقتاتپاۋ ءۇشىن ەكپە سالاتىن ورتالىقتار شابات ءدىني راسىمىنە قاراماستان, تاۋلىك بويى, اپتاسىنا جەتى كۇن جۇمىس ىستەيدى. سەنبىدە ءدىني داستۇرلەر بويىنشا ەۆرەيلەرگە جۇمىستان باس تارتۋعا نۇسقاۋ بەرىلەدى.
توكيودا پاراليمپيادا ويىندارىنىڭ اشىلۋى قارساڭىندا ەپيدەميالىق جاعداي ۋشىقتى. جازعى پاراليمپيادا 24 تامىز بەن 5 قىركۇيەك ارالىعىندا وتەدى. سونىمەن قاتار ەل استاناسىندا ءبىر تاۋلىك ىشىندە 4 989 جاڭا جاعداي انىقتالدى. ساراپشىلار كوروناۆيرۋسقا قاتىستى جاعداي باقىلاۋدان شىقققانىن ايتادى. جاپونيا بيلىگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قۇلدىراۋ قاۋپى ءتونىپ تۇر دەپ الاڭدايدى. توكيودا 1 قىركۇيەككە دەيىن توتەنشە جاعداي رەجىمى جاريالاندى.
رەسەيدە كوروناۆيرۋستان كوز جۇمۋدىڭ انتيرەكوردتىق كورسەتكىشى تىركەلدى. وتكەن تاۋلىكتە ۆيرۋس جۇقتىرعان 815 ناۋقاس قايتىس بولدى. بۇل – 2020 جىلدان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش. SARS-CoV-2 – دەن قايتىس بولۋ دەرەكتەرىنىڭ باسىم بولىگى ماسكەۋدە تىركەلدى. شاھاردا كۇنىنە 59 ادام و دۇنيەگە اتتانادى. وتكەن تاۋلىكتە ينفەكتسيا جۇقتىرۋدىڭ 22277 جاعدايى انىقتالدى. ەپيدەميا باستالعاننان بەرى رەسەيدە SARS-CoV-2 ۆيرۋسى 6 557 068 ادامنان تابىلدى. ءولىم-ءجىتىمنىڭ جالپى سانى 168 864-كە جەتتى.
گەرمانيادا ىندەتكە شالدىعۋدىڭ اپتالىق كورسەتكىشى سوڭعى تاۋلىكتە 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 27,6-دان 30,1-گە دەيىن ۇلعايدى. جالپى, ۆيرۋس 3 810 641 ادامنىڭ بويىنان انىقتالدى. كوروناۆيرۋستىق پاندەميا باستالعالى 91 853 ادام قايتىس بولعان.
ۇلىبريتانيا دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى 23 تامىزدان باستاپ 16-17 جاستاعى جاسوسپىرىمدەردىڭ بارىنە ۆاكتسينا سالۋدى باستايتىنىن مالىمدەدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ حاتشىسى سادجيد ءدجاۆيدتىڭ ايتۋىنشا, جاسوسپىرىمدەرگە قىركۇيەك ايىندا مەكتەپ قايتا اشىلعانعا دەيىن يممۋنيتەت قالىپتاستىرۋعا ەكى اپتا مۇمكىندىك بەرىلمەك.
دجاۆيد ەكپە العان ون مىڭداعان جاستارعا العىسىن ءبىلدىردى.
«ەلىمىز بويىنشا كوروناۆيرۋسقا قارسى ۇجىمدىق يممۋنيتەتتى قۇرۋعا كومەكتەسكەندەرىڭىز ءۇشىن راحمەت!», دەدى ول. سونداي-اق ەكپە الماعانداردى ۆاكتسينا سالدىرۋعا شاقىردى.
«وتىنەمىن, كەشىكتىرمەڭىز. تەزىرەك ۆاكتسينا الىڭىز, سوندا ۆيرۋستان قورىقپاي, قالىپتى ءومىرىمىزدى جالعاستىرا الامىز», دەيدى ول. ۇكىمەت NHS-پەن «ۆاكتسينانى الۋدى مۇمكىندىگىنشە جەڭىلدەتۋ ءۇشىن» تىعىز جۇمىس جاسايتىنىن مالىمدەدى. گونكونگ ۇكىمەتى 20 تامىزدان باستاپ اقش, يسپانيا جانە فرانتسيا سەكىلدى 15 مەملەكەتتى «ورتاشا قاۋىپتەن» «جوعارى تاۋەكەل» دەڭگەيىنە كوتەرەتىنىن ايتتى. ياعني بۇل ەلدەردەن كەلگەن مەيماندار كارانتيندە ۇزاعىراق وتىرادى.
ۇكىمەت بانگلادەش, كامبودجا, فرانتسيا, گرەكيا, يران, مالايزيا, نيدەرلاند, يسپانيا, شري-لانكا, شۆەيتساريا, تانزانيا, تايلاند, تۇركيا, بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى مەن اقش-تان كەلگەندەردىڭ بارلىعى جاڭا شەكتەۋلەرگە ۇشىرايتىنىن جەتكىزدى.
گونكونگتا بۇكىل الەم بويىنشا ەڭ قاتاڭ تالاپتار قويىلعان. «قاۋپى جوعارى» ەلدەردەن كەلگەندەر مىندەتتى تۇردە 21 كۇن كارانتيندە بولۋعا ءتيىس. ءتىپتى ۆاكتسينا السا دا ءبارىبىر.