اۋعانستاندا بيلىك اۋىسىپ جاتىر. «تاليبان» قوزعالىسى دەمالىس كۇندەرى كابۋلعا باسىپ كىردى. وسىدان كەيىن پرەزيدەنت اشراف عاني ەلدەن كەتتى. ساراپشىلار اقش اسكەرىن ەلدەن شىعارىپ, اۋعانستان بيلىگىنىڭ تەز ارادا قۇلاۋىنا پرەزيدەنت دجو بايدەندى كىنالاۋدا.
تالىبتەر قالالاردىڭ بىرىنەن سوڭ ءبىرىن باسىپ الىپ, ەل استاناسىنا جاقىنداعاننان-اق اۋعان حالقىنىڭ مازاسى كەتتى. اسىرەسە شەتەلدە وقىپ كەلگەن, كوزى اشىق تۇرعىندار مۇمكىندىگىنشە ەلدەن قاشۋعا تىرىستى.
ايتسە دە, اۋعانستان ىشكى ىستەر ءمينيسترى ابدۋل ساتتار ميرزاكۆال «تاليبان» تاياعان كەزدە بەينەۇندەۋ جولداپ, كابۋلدىڭ ترانزيتتىك ۇكىمەتكە بەيبىت جولمەن بەرىلەتىنىن مالىمدەدى.
اۋعانستان قالالارىن شەتىنەن باعىندىرعان «تاليبان» ەل استاناسى ماڭىنا جەتكەندە دامىلداعان. ويتكەنى كابۋل ۇكىمەت اسكەرىنىڭ باقىلاۋىندا قالعان جالعىز قالا ەدى. ءسويتىپ, تالىبتەر مالىمدەمە جاساپ, اۋعان استاناسىنا شابۋىلدامايتىنىن ايتىپ, بيلىكتى قان توكپەي بەرۋدى سۇرادى.
كوپ ۇزاماي-اق اۋعانستان پرەزيدەنتى اشراف عاني Facebook-تەگى پاراقشاسىندا نەلىكتەن بيلىكتى وتكىزىپ, ەلدەن كەتكەن سەبەبىن ءتۇسىندىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي قادامعا بارۋى – ەلدە قانتوگىس بولدىرماۋدى كوزدەگەندىكتەن.
«بۇگىن مەن قيىن تاڭداۋ جاسادىم. ول سارايعا باسىپ كىرۋگە ۇمتىلعان قارۋلى تالىبتەرمەن بەتپە-بەت كەزدەسۋ نەمەسە سوڭعى 20 جىلىمدى قورعاۋعا ارناعان تاماشا ەلىمدى تاستاپ كەتۋ. ەگەر اۋعانستاندى تاستاپ كەتپەسەم, تالىبتەر كابۋلعا شابۋىل جاسار ەدى. بۇل بەيبىت تۇرعىنداردىڭ قانى توگىلۋىنە اكەلىپ سوعار ەدى», دەپ جازدى اشراف عاني.
Al-Jazeera تەلەارناسىنىڭ حابارلاۋىنشا, اشراف عاني مىنگەن ۇشاق تاجىكستانعا بەت العان. ونىمەن بىرگە ۇشاقتا عانيدىڭ ايەلى, كەڭەسشىسى جانە كەڭسەسىنىڭ ديرەكتورى بار. سودان كەيىن عاني تاشكەنتكە بەت الماق. ال ەلدىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى امرۋللا سالەح ەلدە قالعانىن مالىمدەدى. Twitter-دەگى پاراقشاسىندا ول ەشقاشان «تاليبان» سودىرلارىنىڭ الدىندا باس يمەيتىنىن جازدى.
ساراپشىلار اۋعانستان بيلىگىنىڭ تەز قۇلاۋىنا اق ءۇي باسشىسى دجو بايدەندى كىنالاپ وتىر. ول, اسىرەسە, امەريكالىق ساربازداردى اكەتۋگە كەلىسكەننەن كەيىن ەلشىلىك قىزمەتكەرلەرى مەن اقش ازاماتتارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە الماعانى ءۇشىن سىننىڭ استىندا قالدى.
بيلىك «تاليبان» قولىنا وتكەن سوڭ كابۋلدا دۇربەلەڭ باستالدى. بۇل كورىنىس دۇيسەنبى كۇنى دە جالعاستى. بەينەجازبادان ادامدار ۇشاق باسپالداعىنا كوتەرىلىپ, ۇشىپ كەتۋگە تىرىسىپ جاتىر. اقش اسكەرى ولاردى توقتاتۋ ۇشىن اسپانعا وق اتقان. Reuters اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, رەيستەر ديپلوماتتاردى, شەتەلدىك قىزمەتكەرلەردى جانە جەرگىلىكتىەلشىلىك قىزمەتكەرلەرىن اكەتۋگە ارنالعان.
اقش بيلىگى ەلشىلىكتەگى بارلىق قىزمەتكەردى كوشىرىپ اكەتتى. وسىعان بايلانىستى اق ءۇي قوسىمشا 5000 اسكەر جۇمىلدىرعان. بۇل جونىندە اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتىنىڭ وكىلى نەد پرايس مالىمدەمە جاسادى.
ء«بىز قازىر ەلشىلىكتىڭ بارلىق قىزمەتكەرى قاۋىپسىز جەرگە ەۆاكۋاتسيالانعانىن راستاي الامىز. ولار حاميد كارزاي حالىقارالىق اۋەجايىندا ورنالاسقان. ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن اقش اسكەرى باقىلاپ تۇر», دەدى ن.پرايس.
«تاليبان» وكىلى اۋعانستاندا 20 جىلعا سوزىلعان سوعىس اياقتالعانىن ايتتى. قوزعالىس ساياسي كەڭسەسىنىڭ وكىلى جەكسەنبىدە Al-Jazeera Mubasher تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا اۋعانستاندا سوعىس اياقتالعانىن جانە بيلىكتىڭ ءتۇرى مەن رەجىمى جاقىن ارادا بەلگىلىبولاتىنىن جەتكىزدى.
United Airlines جەكسەنبى كۇنى كەشكە «تاليبان» كابۋلداعى پرەزيدەنت سارايىن باقىلاۋعا العاننان كەيىن اۋعانستاننىڭ اۋە كەڭىستىگىن پايدالانبايتىنىن, كەي رەيستەردىڭ باعىتىن وزگەرتەتىنىن حابارلادى.
Emirates Airlines كابۋلعا باراتىن رەيستەردى توقتاتتى. «كابۋلعا باراتىن بيلەتى بار تۇتىنۋشىلارعا قىزمەت كورسەتىلمەيدى», دەپ حابارلادى Emirates ءوزىنىڭ ۆەب-سايتىندا.
CNN ارناسىنىڭ حابارلاۋىنشا, اۋعانستان اكتيۆتەرىنىڭ «باسىم كوپشىلىگى» ەلدە جوق, سوندىقتان تالىبتەردىڭ قولىنا تۇسپەيدى.
اقش باستاعان 60-تان استام مەملەكەت بىرلەسكەن مالىمدەمە جاريالادى. وندا اۋعانستاننان كەتكىسى كەلەتىن اۋعاندىقتار مەن حالىقارالىق ازاماتتاردىڭ كەتۋىنە رۇقسات بەرىلۋى كەرەك ەكەنى ايتىلعان. سونىمەن قاتار اۋەجايلار مەن شەكارا بەكەتتەرى اشىق قالۋى ءتيىس.
بۇۇ باسشىسى ادام قۇقىقتارىنىڭ ورەسكەل بۇزىلۋى مۇمكىن ەكەنى تۋرالى ەسكەرتەدى. باس حاتشى انتونيۋ گۋتەرريش اۋعانستانداعى جاعدايعا تۇسىنىكتەمە بەرىپ, «ادام قۇقىقتارىنىڭ ورەسكەل بۇزىلۋىنا» بايلانىستى «جۇزدەگەن مىڭ» ادامنىڭ قاشىپ جاتقانىن مالىمدەدى.