وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ سەسسياسىندا بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى باسقارما وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىمەن; قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ, ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى; كاسىپكەرلىك جانە ساۋدا; تۋريزم, مادەنيەت, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما بولىمدەرىنىڭ بىرىگەتىنى, قۇرىلىس باسقارماسى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنا قوسىلاتىنى حابارلاندى.
وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ سەسسياسىندا بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى باسقارما وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىمەن; قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ, ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى; كاسىپكەرلىك جانە ساۋدا; تۋريزم, مادەنيەت, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما بولىمدەرىنىڭ بىرىگەتىنى, قۇرىلىس باسقارماسى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنا قوسىلاتىنى حابارلاندى.
سەسسيا وتىرىسىندا حابارلانعان مۇنداي قادام جالپى, مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىراتىن باسقارمالار ءۇشىن جاسالىپ وتىرعانى ءتۇسىنىكتى. ايتپەسە, بۇعان دەيىن وبلىستىق اكىمدىك جۇمىس كورىنبەيتىن, اتى دارداي باسقارمالار اشىپ, اركىمگە ءبىر ۇلەستىرۋمەن كەلدى. قولدا تۇرعاندا قونىشىنان باسقاندار ۇنەمشىلدىكتى, ىسىراپشىلدىققا جول بەرمەۋدى, تالاپ پەن ءتارتىپتى ۇمىتقانداي. بۇدان حالىققا كەلگەن بەس تيىن دا پايدا جوق.
ەندى باستالعان وڭتايلاندىرۋ جۇيەسى وبلىستاعى الدا اتقارىلار جۇمىستار ءۇشىن ءتيىمدى جول. مىسالى, وبلىسقا ءدال وسى قازىرگى ۋاقىتتا تۋريزم باسقارماسى قاجەت پە ەدى؟.. ءبىز اۋەلى الەۋمەتتىك سالالاردى – اۋىلدارداعى جول, اۋىزسۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادەنيەت سالاسى, مەكتەپ, بالاباقشالاردى تولىق جونگە كەلتىرىپ, حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ الايىق تا. اۋىلعا تۇرعىن ۇيلەر سالايىق. جاستار اۋىلعا بارسىن. لەبياجى اۋدانىندا دارىگەرلەر تۇگەلدەي زەينەت جاسىنا جەتىپ قالىپتى. ال, تۋريزم باسقارماسى, ءتىپتى, اشىلعانىنا ءبىر اي ۋاقىت بولماي جاتىپ-اق, قىرۋار قاراجات جۇمساپ حالىقارالىق فورۋم با, كورمە مە وتكىزىپ تە ۇلگەردى. مۇراعاتشى-قۇجاتتاماشىلار دا ءبىر باسقارمانىڭ تىزگىنىن ۇستاپ وتىر ەدى, ەندى مادەنيەت باسقارماسىنا قوسىلىپ وڭتايلاندى. بۇعان دەيىن مۇراعاتشى-قۇجاتتاماشىلار ءوز باسقارمالارىنداعى مۇراعات-قۇجاتتامالارعا بايلانىستى تۋىنداعان ءبىراز ماسەلەلەردى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنە جەتكىزە الماي ءجۇرىپ ەدى, ەندى ىزدەگەنگە سۇراعان. ال, وبلىستاعى جولدار جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ۋايىمىنا اينالدى. جولساپارلارعا باراتىن تىلشىلەر – بىزدەردىڭ دە باستى قورقىنىشىمىز جولدىڭ جوقتىعى. لەبياجى اۋدانىنىڭ اۋىلدارىنىڭ تۇسىمەن وتەتىن حالىقارالىق ومبى – مايقاپشاعاي باعىتىنىڭ ەكى كولىك سىيمايتىن تاپ-تار جولىنان كۇندىز ءوتىپ الماساڭ, تۇندە ءجۇرۋ اسا قاۋىپتى. جۋىردا عانا وسى جول بويىندا ءبىر وتباسى تۇگەلىمەن قازا بولدى. اۋىلدارعا جولعا شىقپاي تۇرىپ اۋەلى تەگىستىككە جەتە الامىز با, العاباستىڭ تۇسىنداعى رەسپۋبليكالىق جولعا قاراستى اينالما جوندەلدى مە ءوزى, مىڭكولدىڭ جولى شۇڭقىردان ارىلدى ما دەپ سۇراپ جاتامىز. ەندىگى بار ءۇمىت قۇرىلىس, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى اتتى بىرىككەن باسقارمادا. قورشاعان ورتانى قورعاۋ مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋدى رەتتەيتىن باسقارماعا باياناۋىلدىڭ اۋىلدارى وتىرعان مايكوبە, تالدىكول, سارىكول, كەرەگەتاس كەنىشتەرىنە, مايقايىڭعا بارىپ قايتسا جۇمىس جەتەدى. سول جەرلەردەگى اۋىلدار سۋسىز, جولسىز, كەنىشتەردىڭ كوك تۇتىندەرىنىڭ ورتاسىندا كۇل ورتاسىندا قالدى. قورشاعان ورتانى قورعايمىز دەپ جار سالعاندا سوندايمىز. سوندىقتان, وبلىسقا جاڭادان كەلگەن اكىم قانات بوزىمباەۆتىڭ باستاماسىمەن سانى بار, ساپاسى جوق باسقارمالاردى بىرىكتىرۋ تۋرالى وڭتايلاندىرۋ جۇيەسى قولعا الىندى. ەندى, باسقارما باسشىلاردى قىسقارتۋ ەسەبىنەن ناقتى جۇمىس اتقاراتىن ماماندار سانى ارتادى. بۇل 2014 جىلعا ارنالعان وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ اكىمشىلىك شىعىندارىن 53 ميلليون تەڭگەگە ازايتاتىن كورىنەدى. ال بىرىكتىرىلگەن باسقارمالاردا باسشىلارعا تولەنەتىن جالاقى بويىنشا قازىنانىڭ 16 ميلليون تەڭگەسى, قىزمەت كولىكتەرىن پايدالانۋ جاعىنان 36 ميلليون تەڭگە ۇنەمدەلمەك. شەنەۋنىكتەر جۇرەتىن كولىكتەردىڭ سانى شامامەن 30 پايىزعا دەيىن ازايادى. وبلىس اكىمىنىڭ اپپاراتىندا 70 ادام بولسا, ولارعا جۇزگە جۋىق ادام قىزمەت كورسەتىپ كەلىپتى.
سونداي-اق, 14 بيۋدجەتتىك باعدارلاما دا وڭتايلاندىرىلادى. جەكەلەگەن مىناداي الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ باسىمدىلىعى مەن ءبىرىنشى كەزەكتىلىك سيپاتى ەسكەرىلە وتىرىپ, باسىمدىلىعى جوق ءبىراز شىعىندار قىسقارتىلدى. ايتپاقشى, وبلىستا ەكى وبلىستىق جانە «رەگيون» دەپ اتالاتىن وبلىستىق جاستار گازەتتەرىنىڭ رەداكتسيالىق ۇجىمدارىن قاراۋىنا العان «اناليتيكالىق اقپارات ورتالىق» جشس بار. ال «ەرتىس-مەديا حولدينگى» اق اتالماقشى ەكىنشى ءبىر ورتالىق اۋداندىق گازەتتەردى قوسىپ, اكتسيونەرلىك قوعام جاساماقشى كورىنەدى. نەگىزىندە, تالدامالىق-اقپاراتتىق ءبولىم, جالپى, اۋداندىق گازەتتەرمەن بايلانىس وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ جۇمىسى سانالاتىنى بەلگىلى.
ەندى باس-باسىنا ورتالىق, باسقارما, حولدينگ, اكتسيونەرلىك قوعام قۇرعاندار دا وبلىستا جۇرگىزىلىپ جاتقان قانات بوزىمباەۆ قولعا العان وڭتايلاندىرۋ جۇيەسىنەن تىس قالماس دەپ ويلايمىز.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى.