جەتىسۋدا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ, جاڭادان كاسىپ اشۋعا اق جاۋلىقتى انالار مەن جاس قىزدار باتىل كىرىسۋدە. ولار مەملەكەتتىك باعدارلاما كومەگىنىڭ ناتيجەسىندە جەكە ىستەرىن دوڭگەلەتىپ وتىر. ماسەلەن, ۇيعىر اۋدانىنىڭ تۇرعىنى يۋلدۋز تۋراەۆا توقىما بۇيىمدارىن وندىرۋمەن اينالىسسا, تەكەلىلىك گۇلدانا ومىرتايقىزى كوفەينيا اشىپ, يگىلىگىن كورە باستادى. ەكى كاسىپكەر دە ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ «ەڭبەك» باعدارلاماسىنا سايكەس «باستاۋ بيزنەس» وقىتۋ جوباسىنا قاتىسىپ, گرانتقا يە بولعان ەكەن. ال كوكسۋلىق كوپبالالى انا الميرا داۋلەتوۆانىڭ باستاماسىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا دا مەملەكەتتىك قولداۋ سەبەپ بولعان. ءبارىن رەتىمەن باياندالىق...
يۋلدۋز تۋراەۆانىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ اۋەل باستان ىسمەرلىككە قابىلەتى مەن قىزىعۋشىلىعى ەرەكشە بولعان. سوندىقتان ول وسى باعىتتا جەكە بيزنەسىن اشۋدى ءجون كورگەن. وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا جۇگىنىپ, «باستاۋ بيزنەس» جوباسى بويىنشا كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىن وقىپ شىققان. كەيىن «جاس كاسىپكەر» باعدارلاماسى اياسىندا 500 مىڭ تەڭگە كولەمىندە گرانتقا يە بولىپ, بۇل قارجىعا قاجەتتى تىگىن ماشينالارىن ساتىپ الدى, ءسويتىپ ءوز تسەحىن اشقان. بۇل ىستەن ءوزى عانا پايدا تاۋىپ وتىرعان جوق, سونىمەن قاتار 7 جەرگىلىكتى تۇرعىندى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر.
ء«بىز جاساعان ونىمدەر «Baby comfort» برەندىمەن «شونجىدا جاسالعان» ماركاسىمەن شىعارىلادى. قولىمىزدان شىققان بۇيىمدارعا ءوز اۋدانىمىزدان بولەك پانفيلوۆ, كەگەن, رايىمبەك, ەڭبەكشىقازاق اۋداندارىنان دا سۇرانىستار ءتۇسىپ جاتادى. سوندىقتان الداعى ۋاقىتا شەبەرحانانى كەڭەيتىپ, جۇمىس ورنىنىڭ سانىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن», دەيدى يۋلدۋز تۋراەۆا.
شاعىن شەبەرحاناسىندا ىسمەرلەر قالىڭدىقتىڭ جاساۋى, كولىكتەرگە قاجەت پەردەلەر, اس-ءۇي بۇيىمدارى سياقتى تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتارعا تاپسىرىس قابىلدايدى. سونداي-اق بيزنەسمەن بيكە بولاشاقتا بالالارعا ارنالعان كيىمدەر تىگۋدى دە قولعا الماقشى.
ال تەكەلىلىك جاس كاسىپكەر گۇلدانا ومىرتايقىزى مەملەكەتتىك گرانت ەسەبىنەن كوفەينيا اشقان ەكەن. ونىڭ بۇل باستاماسىنا «باستاۋ بيزنەس» ارقىلى وقۋى ۇلكەن سەپ بولدى. ءۇش بالانىڭ اناسى گۇلدانا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى 2025» باعدارلاماسى اياسىندا 2 ملن تەڭگە گرانتقا يە بولىپ, قوعامدىق تاماقتاندىرۋ ورتالىعىن اشۋعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الدى. قالانىڭ ورتالىعىندا ورنالاسقان «MELISSA» كوفەينياسىندا قازىر 3 ادام جۇمىس ىستەيدى. وندا كوفە جانە باسقا دا سۋسىنداردان بولەك, كونديتەرلىك ونىمدەر دە پىسىرىلەدى. كاسىپكەرلەر پالاتاسى تەكەلى قالالىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى تۇرىسبەك ءجۇمادىلوۆ تەك بيىلدىڭ وزىندە «باستاۋ بيزنەس» كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتۋدى 73 ادام اياقتاعانىن ايتادى.
ايتپاقشى, بۇعان دەيىن نازىك جاندىلاردىڭ اراسىنداعى جەكە كاسىبىن اشىپ, قوماقتى تابىس تاۋىپ وتىرعاندار ۇلەسى نەگىزىنەن قالا مەن ۇلكەن كەنتتەرگە تيەسىلى بولسا, بيىل اۋىلداعى اق جاۋلىقتى انالار دا ىسكەرلىككە بەت بۇرىپتى. ونىڭ ءبىر مىسالىن كوكسۋ اۋدانىنداعى ەڭبەكشىقازاق اۋىلىنىڭ تۇرعىنى الميرا داۋلەتوۆانىڭ باستاماسىنان بايقاۋعا بولادى. اۋىلداعى انا تاۋىق ءوسىرىپ, تابىس تاۋىپ وتىر. وعان «باستاۋ بيزنەس» جوباسى ارقىلى مەملەكەتتەن العان قايتارىمسىز قارجى دەمەۋ بولعان ەكەن. كوكسۋلىق الميرا داۋلەتوۆا بۇعان دەيىن ەش جەردە جۇمىس ىستەمەگەن. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىن. كەيىن جەكە ءىسىن باستاۋدى ءجون كورىپتى. قازىر اۋلاسىن تاۋىققا تولتىرىپ, جەڭسىك ەت پەن جۇمىرتقاعا قارىق بولىپ وتىر. باستاپقىدا بۇل ىستە ەش تاجىريبەسى جوق جاس انا جۇرەكسىنگەنىمەن, كەيىن كەلە كاسىپتىڭ قىر-سىرىنا قانىعا باستايدى. «باستاۋ بيزنەس» جوباسى ارقىلى مەملەكەتتەن قايتارىمسىز قارجى الىپ, باتىل كىرىسەدى.
«بۇعان دەيىن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الاتىنمىن. قۇجاتتارىمدى جاڭارتىپ وتكىزۋگە بارعانىمدا, اكىمدىكتەگىلەر وسى مەملەكەتتىك جوبا جايىندا ايتىپ, ءتۇسىندىرىپ بەردى. ال «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ مەنەدجەرلەرى بيزنەس-جوسپار قۇرۋ, قاجەتتى ەسەپتەردى جۇرگىزۋدى ۇيرەتىپ, جەكە كاسىپكەرلىكتى اشۋعا جاردەمدەستى. كىشكەنتاي بالام وتە سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋعا شالدىققان. تۋمىسىنان ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەدى. سول سەبەپتى قانداي دا ءبىر قىزمەتكە ورنالاسۋ مۇمكىن بولمادى. سوندىقتان مەن سياقتى ۇيدە وتىرۋعا ءماجبۇر جاندارعا بۇل ۇلكەن كومەك», دەيدى الميرا داۋلەتقىزى.
ول مەملەكەتتەن العان قارجىعا نەمىستىڭ 100 باس لومان براۋن تۇقىمدى تاۋىعىن جانە سىيىمدىلىعى 350 جۇمىرتقا باسۋعا جەتەتىن ينكۋباتور, قاجەتتى جەمشوپ ساتىپ العان. ءسويتىپ, شارۋاشىلىعىن جۇرگىزىپ كەتتى. العاشىندا تاجىريبەسى از بولعاندىقتان ءبىراز بالاپانى شىعىنعا دا ۇشىراپتى. دەگەنمەن قۇس باعۋدا تاجىريبەسى بار ازاماتتارمەن اقىلداسىپ, دارۋمەن بەرۋ, جەمدەۋ ءتارتىبى جانە كۇتىپ-باعۋ جايىندا كەڭەس الىپ, قايتا اياققا تۇرعان. كاسىپكەر تۇتىنۋشى حالىقتىڭ تابيعي تازا جۇمىرتقاعا دەگەن سۇرانىسى ارتقانىن دا زەرتتەپ وتىر ەكەن. سوندىقتان ءوزى وندىرگەن تاۋارىن وتكىزۋدە قينالمايدى.
«قازىر ەپتەپ كاسىپتىڭ قىر-سىرىنا قانىعىپ كەلەمىن. جولداسىم بەرىك جاڭا قورا تۇرعىزىپ, تاۋىقتارعا ىڭعايلى جاعداي جاسادىق, ءۇيدىڭ اينالاسىن جاقسىلاپ قورشادىق. وسى ايدا ورتاشا ەسەپپەن 1700 جۇمىرتقا الامىز دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. قۇس اسىراۋدىڭ ەش قيىندىعى جوق. باستىسى, كۇتىمى مەن جەمشوبى ۋاقتىلى بولسا بولعانى», دەيدى كاسىپكەر انا الميرا داۋلەتقىزى.
جالپى, كوكسۋ اۋدانىندا بيىلدىڭ وزىندە 60 شاقتى تۇرعىن قايتارىمسىز گرانتقا يە بولسا, ولارعا بارلىعى 34 ميلليون 981 مىڭ تەڭگە قارجى ءبولىنىپتى. ونىڭ ىشىندە 21 كوپبالالى وتباسى, 18-29 جاس ارالىعىنداعى 9 جاس كاسىپكەر جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 1 ازامات 583 مىڭ تەڭگە كولەمىندەگى قايتارىمسىز گرانتقا قول جەتكىزگەن. ونىڭ ىشىندە 25 ازامات مال شارۋاشىلىعىنا قاتىستى كاسىپ باستاسا, 3 ازامات قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى قولعا الىپتى.
سونداي-اق بيىل «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى اياسىندا وبلىسقا قوسىمشا 11,8 ملرد تەڭگە بولىنگەن بولاتىن. سونىڭ ەسەبىنەن جەتىسۋ وڭىرىندە 2,5 مىڭنان استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە قولداۋ كورسەتۋ, 5 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋ, 7 مىڭ جۇمىس ورنىن ساقتاپ قالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ناتيجەسىندە, الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن ارتتىراتىن جوبالار دامىپ, جاڭا جۇمىس ورنى مەن تابىسى مول ءىس ىلگەرىلەيتىنى انىق. باستىسى, مەملەكەت تاراپىنان بۇعان قولداۋ بار. ماسەلەن, بيىل الماتى وبلىسىندا «بيزنەستىڭ جول كارتاسى», «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى», «ەڭبەك» باعدارلامالارى جانە «جەتىسۋ» وڭىرلىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندەگى قولداۋ قارجىنىڭ كولەمى 23 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتكەن. ال ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتا جالپى سوماسى 7,5 ملرد تەڭگە بولاتىن 990 جوبا قارجىلاندىرىلىپ, 2750 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلعان ەكەن.
جۇمىسپەن قامتۋ دەگەننەن شىعادى, وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنىنىڭ ناتيجەسىندە جەتىسۋدا 30 مىڭنان استام جۇمىسسىز جۇرگەن جانە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ادامدار ەڭبەككە تارتىلعان كورىنەدى. بۇل ماقساتقا, ياعني «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا بيىل وبلىسقا 31,8 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ءتۇرلى جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋى وتكەن جارتى جىلدا 30 مىڭ ادامنىڭ ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابۋىنا جاردەمىن تيگىزسە, اتاۋلى باعدارلاما اياسىندا 3,3 مىڭ جەتىسۋلىق تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسقان ەكەن.