كۇرە جول ەركەلىكتى كوتەرمەيدى

قاراعاندى وبلىستىق پروكۋ­را­تۋراسى ۇيىمداستىرعان قۇ­قىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگاندار ۇيلەستىرۋ كەڭەسى­نىڭ وتىرىسىندا وسىنداي جانتۇرشىگەرلىك دەرەكتەر ءمالىم بولدى. ونلاين رەجىمدە وتكەن بۇل جيىنعا مەم­لە­كەتتىك ورگانداردىڭ, وبلىستىق جانە اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ, سونىمەن قاتار اۆتو جولداعى قىزمەت كورسەتۋشى ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, وڭىردەگى جول قاۋىپسىزدىگى پروبلەمالارى بو­يىنشا پىكىر الماسۋعا اتسالىستى.

جيىندا ايتىلعانداي, جول ۇستىندەگى اپاتتىڭ باسىم كوپ­شى­لى­گى جول قوزعالىسى ەرە­جە­لەرىن ورەسكەل بۇزۋدىڭ سالدارىنان بو­لادى ەكەن. اسىرەسە, «تەمىر تۇل­پاردى» تىزگىندەگەندەر جىل­دام­دىقتى شامادان تىس اسىرىپ جىبەرىپ, ءوزىن دە, وزگەنى دە باقىتسىز جاعدايعا دۋشار قىلاتىنى وتە كوپ تىركەلگەن. ءتىپتى ءاربىر ەكى اپاتتىڭ ءبىرى وسىنداي زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ سال­دا­رىنان بولاتىن كورىنەدى.

بۇدان بولەك, جول اپاتىنىڭ كوبەيۋىنە سول جولداردىڭ ساپا­سىز­دىعى دا تەرىس اسەرىن تيگىزەدى دەگەندى العا تارتتى ماماندار. ويقى-شويقى جولدارمەن كەلە جاتقان كولىكتەر كوبىنە تەگىس جەردى قۋالايمىن دەپ, قار­سى جولاققا شىعىپ كەتەتىن جاع­دايلار ءجيى كەزدەسەدى ەكەن. ودان كەيىن قۇقىق بۇزۋشىلاردى ءتار­تىپ ساقشىلارى تاراپىنان دەر كەزىندە جازالاماۋ دا جا­مان كورسەتكىشتىڭ ارتۋىنا ءوز «ۇلەسىن» قوسىپ وتىر. ماسە­لەن, جول پوليتسياسىنان «اكە-كوكە­لەپ» قۇتىلىپ كەتكەن جۇر­گى­زۋ­شىلەر جاۋاپكەرشىلىكتى لەزدە ۇمىتىپ, كوپ ۇزاماي ەسكى ادەت­تە­رىنە باساتىنى بەلگىلى.

تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت – قا­زىرگى اۆتومەكتەپتەردەگى جۇر­­گىزۋشىلەردى وقىتۋ ماسەلەسى. قۇ­قىق قورعاۋشىلار بۇل سالا­دا­عى وقىتۋ ۇدەرىسىنىڭ ساپاسى كو­ڭىل كونشىتپەيدى دەيدى. ال پروكۋرورلار وسى ءىستى قاتاڭ قا­­داعالاۋ كەرەك دەپ سانايدى. جالپى, مۇنداي سىننىڭ جانى بار. بۇگىندە «بارماق باس­تى, كوز قىستىمەن» جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الاتىنداردىڭ كوبەيىپ تۇرعانى ءمالىم. مۇنداي سوراقىلىقتىڭ ءوزى كۇرە جولدىڭ ۇستىندەگى قاۋىپ-قاتەر بۇلتىن قويۋ­لاتىپ, قانشاما اپاتقا اكەپ سوق­تىرىپ جاتىر دەسەڭىزشى؟!

جيىندا بەينەكامەرا ور­نا­تىلماعان نەمەسە جول بەل­گى­لەرى جوق ەلدى مەكەندەردە اپات­­تىڭ ءجيى بولىپ تۇراتىنى اي­تىلدى. بۇل دا – ويلاناتىن جايت. جاسىراتىنى جوق, قازىر ءىرى قالالارداعى جول بويىندا سامساپ تۇرعان كامەرالار جول قا­ۋىپسىزدىگى ىسىندە پايداسىن كور­سەتىپ تە جاتىر. جۇرگىزۋشى مادە­نيەتى قالىپتاسقانشا, بۇل دا اسا قاجەت امالدىڭ ءبىرى بولىپ تۇر. ال بەينەكامە­را جوق جەرلەردە كولىك جۇرگىزۋ مادە­نيە­تىنەن جۇرداي جۇر­گىزۋشىلەر تىم ەركىنسىپ كەتەتىنى – اششى شىندىق.

بەينەكامەرا دەمەكشى, تاياۋ ارادا قاراعاندى, تەمىرتاۋ, جەزقازعان, ساتباەۆ جانە سا­ران قالالارىنداعى اۆتوموبيل جولدارى بويىندا قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى تىركەيتىن قوسىمشا 100 كامەرا جۇمىس ىس­تەي باستايدى. قىراعى كوز قۇ­رىلعىلار  جول قاۋىپسىزدىگى ەرە­جەلەرى تالاپتارىنىڭ ساق­تا­لۋىن اۆتوماتتى رەجىمدە باقى­لاي­تىن بولادى.

سونىمەن قاتار «قاۋىپسىز قالا» جوباسى اياسىندا 100 اپپاراتتىق-باعدارلامالىق كەشەن ورناتىلاتىنىن دا ايتا كەتكەن ءلازىم. ولاردىڭ جيىر­ما­سى جول قيىلىستارىندا جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن بۇزۋ­دى تىركەپ وتىرسا, تاعى بىر­نەشەۋى توقتاۋ سىزىعىنىڭ قيى­لى­سۋى جانە باعدارشامنىڭ قىزىل سيگنالىنا ءوتۋ سياقتى بۇزۋشىلىقتاردى انىقتايدى. ال 80 كامەرا جىلدامدىق رە­جىمى­نىڭ بۇزىلۋىن قاداعالايتىن بولادى.

جالپى, جول قاۋىپسىزدىگىن ساق­تاپ, اپاتتاردىڭ الدىن الۋ سياقتى كۇردەلى ماسەلەنى كە­شەن­­­دى تۇردە شەشپەسە, ءىس العا باس­­پايتىنى ايتىلدى اتال­عان باسقوسۋدا. بۇل جەردە دامىعان ەلدەردەگى وزىق تاجىريبەلەرگە سۇيەنگەننىڭ دە ەش سوكەتتىگى جوق. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جاڭالىق اتاۋلىنى ادامنىڭ جول ۇس­تىن­دەگى ءومىرى سىنعا تۇسكەن بۇل سا­لا­عا اياماي ەنگىزۋ كەرەك بولىپ تۇر.

ءبىر عانا مىسال: جول-كولىك وقيعاسى بولعان جەردە «درون» قۇرىلعىسىن پايدالانسا, اپات­تىڭ كومپيۋتەردەگى سىزبا­سىن اينا-قاتەسىز تۇسىرۋگە كومەگىن ءتيدىرۋشى ەدى. مۇنىڭ ءوزى جول-كولىك وقيعاسى بويىنشا ما­تە­ريالداردىڭ ساپالى جانە ناقتى بولۋىن قام­تا­ما­سىز ەتىپ قوي­ماي, بۇل ءىس-شاراعا كەتەتىن ۋاقىتتى ازايتىپ جانە كولىك كەپتەلىسىنىڭ مەيلىنشە از بولۋىنا يگى ىقپالىن تيگىزەر ەدى.

قاراعاندى وبلىسى