ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ سارسەنبى كۇنگى جالپى وتىرىسىندا زياتكەرلىك مەنشىك, مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى, ويىن بيزنەسى جانە وزگە دە زاڭ جوبالارى قورىتىندى ازىرلەۋ ءۇشىن زاڭنامالىق اينالىمعا الىندى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار ەكى حالىقارالىق قۇجاتتى قاراپ, راتيفيكاتسيالادى.
ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ سارسەنبى كۇنگى جالپى وتىرىسىندا زياتكەرلىك مەنشىك, مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى, ويىن بيزنەسى جانە وزگە دە زاڭ جوبالارى قورىتىندى ازىرلەۋ ءۇشىن زاڭنامالىق اينالىمعا الىندى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار ەكى حالىقارالىق قۇجاتتى قاراپ, راتيفيكاتسيالادى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ۆەتنام سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ينۆەستيتسيالاردى كوتەرمەلەۋ جانە ءوزارا قورعاۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا باياندامانى ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ جاسادى. ءمينيستردىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, كەلىسىمگە ۆەتنام پرەمەر-ءمينيسترى نگۋەن تان زۋنگتىڭ ەلىمىزگە رەسمي ساپارى بارىسىندا 2009 جىلعى 15 قىركۇيەكتە قول قويىلعان. كەلىسىم ەكسپروپرياتسيا, ۇلتتاندىرۋ, ينۆەستورعا وتەماقى تولەۋ جانە داۋلاردى شەشۋگە قاتىستى نورمالاردى قاراستىرادى.
سونىمەن قاتار, بۇل كەلىسىم تاراپتار اراسىنداعى داۋلاردى شەشۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلاتىن حالىقارالىق تورەلىك سوتتاردى قالىپتاستىرۋ ءراسىمىن ەگجاي-تەگجەيلى رەگلامەنتتەيتىن ەرەجەلەردى قامتيدى. 2005 جىلدان باستاپ 2013 جىلدىڭ 9 ايىنا دەيىن قازاقستانعا اعىلعان ۆەتنامدىق ينۆەستيتسيا كولەمى 2,4 ميلليون اقش دوللارى بولىپتى. جالپى, ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 221,8 ميلليون دوللاردى قۇراعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق تاۋارلارى اسبەست, تەمىر پروكاتى, ءتۇرلى كولىكتىك قۇرىلعىلار بولسا, ول جاقتان شاي, ءدارى-دارمەك, تاماق ونەركاسىبى ءۇشىن قۇرىلعىلار, كومپيۋتەر جانە ولارعا قاجەتتى جابدىقتار جەتكىزىلەدى ەكەن.
دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىنا قولداۋ بىلدىرە وتىرىپ, وزدەرىنىڭ ويلارىن دا ورتاعا سالدى. ءۋاليحان بيشىمباەۆ ۆەتنام ازياداعى ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتا كەتىپ, 90 ميلليون تۇرعىنى بار ەل حالىق سانى جاعىنان 14-ءشى ورىندا ەكەندىگىن دە تىلگە تيەك ەتە كەتتى. بۇرىن اگرارلى ەل قازىرگى تاڭدا ونەركاسىبى وركەندەگەن ەلگە اينالىپ وتىر. بۇل سالا ۆەتنام ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 40 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. اسىرەسە, كەمە جاساۋدا قازىر ۆەتنام الەمدە بەسىنشى ورىندا كورىنەدى.
حالىقارالىق كەلىسىمدەرگە كىمدەردىڭ جاۋاپ بەرەتىندىگى تۇرعىسىندا ساۋالىن قويا وتىرىپ, راۋان شاەكين ولاردىڭ تەك مۇناي-گاز سالاسىندا عانا جۇزەگە اسىپ وتىرعاندىعىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. دەپۋتاتتىڭ پايىمىنشا, اگرارلىق سالادا ايتارلىقتاي تابىستارعا جەتكەن بۇل ەلدىڭ بىزگە بەرەرى دە مول ەدى. ول ءوز سوزىندە سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنا قارايتىن «ينۆەستيتسيالارعا ىقپال ەتەتىن قازاقستان ورتالىعى» اق جۇمىسىن دا سىنعا الدى. بۇل رەتتە بەلگىلى بولعانى, ءبىر ۆەتنامدىق حولدينگ استانا قالاسىنان قۇنى 100 ميلليون دوللار بولاتىن عيمارات كەشەنىن سالۋدى قولعا الماق. سونداي-اق, پەترو-ۆەتنام مۇناي-گاز كومپانياسى «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىمەن ىنتىماقتاستىققا مۇددەلى ەكەندىگىن كورسەتىپ وتىر.
سونداي-اق, پالاتا دەپۋتاتتارى «2007 جىلعى 6 قازانداعى ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك تۋرالى شارت ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ارنايى قىزمەتتەرىن جاراقتاندىرۋ ءۇشىن ارنايى تەحنيكا مەن ارنايى قۇرالداردى جەتكىزۋدىڭ جەڭىلدىكتى شارتتارى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. حاتتاماعا 2010 جىلعى 10 جەلتوقساندا ماسكەۋ قالاسىندا ارمەنيا, بەلارۋس, قازاقستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, رەسەي مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى قول قويعان. قازىرگى ۋاقىتتا حاتتاما ۇيىمنىڭ قازاقستاننان باسقا بارلىق ەلدەرى تاراپىنان راتيفيكاتسيادان وتكەنى ءمالىم بولدى.
كەلىسىمدى وزەكتەندىرۋ تۋرالى باستاماشىلىقتى رەسەي تاراپى تانىتىپتى. بۇل رەتتە حاتتاما بويىنشا كەلىسىمگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ارنايى جاساقتارعا ارنالعان تەحنيكا مەن قۇرالداردى جەڭىلدىكتى شارتتارمەن جەتكىزۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە شىعىستاردى ەركىن ايىرباستالاتىن ۆاليۋتامەن دە, رەسەي رۋبلىمەن دە تولەۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلادى. ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ دەپۋتاتتار ساۋالىنا بەرگەن جاۋابىندا ارنايى تەحنيكا مەن قۇرالداردىڭ 90 پايىزى رەسەيدەن ساتىپ الىناتىنىن العا تارتتى. جالپى, بۇل ماقساتقا جىل سايىن 5 ميلليارد تەڭگە جۇمسالىپ كەلسە, حاتتاما راتيفيكاتسيالانعاننان كەيىن ارنايى تەحنيكا مەن قۇرالدار باعاسى 25-30 پايىزعا دەيىن تومەندەيتىندىگى ەرەكشە اتالدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».