«اقىماققا – شاپالاق» دەگىزبەيتىن اكىم كەرەك...

اۋىل اكىمى بولعىسى كەلەتىن 168 ۇمىتكەردىڭ 35-ءى – Nur Otan پارتياسىنان, 4-ءۋى – «اۋىل» پارتياسىنان, 8-ءى – «اق جول», 3-ءۋى – اDAL پارتياسىنان ۇسىنىلعان, ال ءوزىن ءوزى ۇسىنعاندار سانى – 109. ولاردىڭ ىشىندە مۇعالىمدەر, ينجەنەرلەر, ەكونوميستەر جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارى بار. كانديداتتاردىڭ 118-ءى – ايەلدەر, ياعني ەر-ازاماتتار­دان ەكى ەسەدەن اسا كوپ. گەندەر­لىك تەڭ­دىك قىزۋا ما, ايتەۋىر, قىز-كەلىن­شەكتەرىمىز اكىم بولۋعا اسىعۋلى.

گۇلنار امانجولوۆانىڭ اي­تۋىنشا, ءوتىنىش بەرگەن 168 ۇمىت­كەردىڭ 142-ءسى تىركەۋدەن وت­كەن. ال قالعاندارى سايلاۋعا جىبەرىل­مە­گەن, سەبەبى 18 ادام اكىم لاۋازى­مى­نا كانديداتقا قويىلاتىن بىلىك­تىلىك تالاپتارىنا ساي كەلمەگەن بولسا, 2 ۇمىتكەردىڭ سىبايلاس جەم­قورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىققا جول بەرگەندىگى انىقتالعان, تاعى ءبىر ۇمىتكەر زەينەتكەر ەكەن.

 ماسەلەن, اققۋلى اۋدانى اۋماق­تىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ما­لى­مەتىنشە, سايلاۋعا قاتىسقى­سى كەلگەن ۇمىتكەرلەردىڭ ءبىرى كىرىس بولىمىنە مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن قۇجاتتار تاپسىرعان. سونداي-اق پاۆلودار وبلىسىنداعى اۋىل اكىمى اتانۋعا ۇمىتكەردىڭ ءبىرى – نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ, ەكىنشىسى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى بولىپ شىققان.

«پارتيالىق ەمەس بايقاۋ ور­تا­لىعى» رەسپۋبليكالىق قو­عام­دىق بىرلەستىگى وبلىستىق في­­ليا­­لىنىڭ جەتەكشىسى الما قوز­باەۆا­نىڭ ايتۋىنشا, مونيتورينگ جۇر­گىزۋگە وڭىردە 400-دەن استام بايقاۋشى دايىندالعان. ولار 126 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ءتيىستى باقىلاۋ ءىس-شارالارىن جۇزەگە اسىرادى.

بۇعان دەيىن اۋىل تۇرعىن­دارى: ء«بىز وسى اۋىل اكىمىن نەگە ءوزىمىز سايلامايمىز؟ مىنا اكىم نە ءبىتىرىپ ءجۇر, ءوزى قالادا تۇرادى. كولىكپەن كەلىپ-كەتىپ جۇ­مىس ىس­تەيتىن ادام دۇرىس اكىم بولا الا ما؟», دەگەن سۇراق قو­يىپ جا­تۋ­شى ەدى. ەندى, مىنە, مەم­لە­كەت باسشىسى ۇسىنعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇ­جى­رىم­داماسىنا سايكەس اۋىل تۇر­­عىن­دارىنىڭ جەرگىلىكتى اكىم­­دەر­دى وزدەرى سايلاپ, اۋىل­دىق اۋماقتاردى دامىتۋعا جانە جەر­گىلىكتى ماڭىزى بار ماسەلەلەردى شە­شۋگە قاتىسۋىن كەڭەيتۋگە قو­لاي­لى مۇمكىندىك بەرىلدى.

وبلىستاعى اۋىلدىق ەلدى مە­كەن تۇرعىندارىنىڭ سانى ازا­يىپ, 223 مىڭداي ادام قال­عانىن ەسكەرسەك, اسىرەسە شالعاي­داعى اۋىلدارعا جاناشىر دا ىس­كەر اكىمدەر كەرەك. سۋ مەن جول جوق, مەكتەبى مەن ۇيلەرى توزعان اۋىل­داردىڭ ابدەن قاجىعان تۇر­عىن­دارى ءادىل سايلاۋ وتكىزىپ, ءوز باس­شى­سىن وزدەرى سايلاۋعا ىقى­لاستى.

 قازىر كەي اۋدان اكىمدەرى سۋ قۇبىرلارىن تارتتىق, ۇيلەرىنە دەيىن جەتكىزدىك دەپ ەسەپ بە­رىپ جاتادى. ال ءىس جۇزىندە جاع­­­داي باسقاشا بولىپ شىعادى. مى­سالى, قۇبىر تارتىلىپ, تازا اۋىز سۋ كەلدى دەگەن قوجامجار اۋىلىندا ءىسساپاردا بولعانىمىزدا كەلگەن سۋ ىشۋگە جارامايتىن بولعاندىقتان, بوتەلكەگە قۇيىلعان سۋدى ساتىپ اكەپ, شاي ىشكەنىمىز بار. مۇنداي كەلەڭسىز جايلار از ەمەس.

اۋىل حالقى قازىر ويانعان. جايلى ورىنتاققا جايعاسقان تۋىسىنان پايدا بولماسا, ونىڭ ەركەلىگىن كوتەرە المايدى. اي­تالىق, مايقايىڭ كەنتىنىڭ تۇر­عىن­دارىمەن ءتىل تابىسا الماعان اكىم جۇرتشىلىق تالابىمەن ورنىن بوساتقان. قازىر جەرگىلىكتى تۇرعىندار وزدەرى قولداعان جاس اكىم ەرباتىر مولداتاەۆپەن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋدە.

بۇعان دەيىن ءبىزدىڭ وڭىردە كەيبىر بۇرىنعى باسشىلار, اۋدان اكىمدەرى اۋىلعا جەتە ءمان بەرمەي كەلدى. مىسالى, كۇمبەزدەرى جارقىراعان كەسەنەلەرى, قىرۋار قارجى جۇمساپ اشىلعان مۋزەي­لەرى بار شالعاي اۋىلدار از ەمەس. الايدا سول اۋىلداردا نە سۋ جوق, نە جول جوق. الەۋمەتتىك جاع­دايلارى تومەن. مەكتەپتەرى ابدەن توزعان. وسىنداي اۋىل­داردىڭ كەيبىر اكىمدەرى بولىپ جوعارى تۇرعان اكىمدەردىڭ تۋىس­تارى تاعايىندالىپ كەلگەندىگى جاسىرىن ەمەس. مىسالى, ءبىر اۋىلدىڭ اكىمى بولىپ جوعارى جاقتا وتىرعان «دوكەيدىڭ» تابىن-تابىن جىلقىسىنا باس-كوز بولاتىن جاقىن ادامى تا­عا­يىندالعان. بۇل جاعدايدى بۇكىل اۋىل بىلەدى. ىسساپارعا بار­عانىمىزدا تۇرعىندار: «نەگە بۇلاي؟ اكىمدى ءوزىمىز سايلاساق قالاي بولادى؟» دەپ ىشكى رەنىش­تەرىن بىلدىرگەنى ەسىمىزدە.

«سەرىك ۇمبەتوۆ جامبىل وبلىسىنىڭ جاڭا اكىمى بولىپ كەلگەندە, ەڭ الدىمەن قاراحان كۇمبەزىنە بارىپ, دۇعا وقىتتى. سودان كەيىن مىڭبۇلاقتاعى باۋىر­جان مومىش ۇلىنىڭ مۋزە­يى­نە بارىپ, تاعزىم ەتتى.

اۋىل اكىمى:

– مەن باۋىرجاننىڭ تۋىسىمىن, – دەپ تانىستىردى ءوزىن. سوندا:

– تۋىسى بولساڭ, مىنا مۋزەيدىڭ توبەسىنەن نەگە تامشى اعىپ تۇر؟ اينالاسى نەگە لاس؟ – دەدى وبلىس اكىمى.

ء«بىر كەم دۇنيە», دەپ جازعان ەدى مارقۇم شەرحان اعامىز «اقىماققا – شاپالاق» دەگەن جازباسىندا. سول سياقتى جاڭادان سايلاناتىن اكىمدەر «اقىماققا – شاپالاق» دەگىزبەي, اۋىلعا جاناشىر بولسا ەكەن دەيسىڭ. اۋىلدان جۇرت كەتسە, قازاقتىڭ جەرى مەن مالىنا كىم يە بولماق؟

اۋىل اكىمىن سايلاۋ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ بەلسەندىلىگى مەن سانا-سەزىمىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتەدى. ءاربىر سايلاۋشى وسى سايا­سي ناۋقانعا قاتىسۋ ارقىلى ءوز اۋىلىنىڭ بولاشاعىنا اسەرىن تيگىزە الاتىنىن ءتۇسىنۋى كەرەك.

 وڭىردەگى اۋىلدارعا ءجيى بارىپ جۇرگەندىكتەن, كوپ اۋىل اكىمىن جاقسى بىلەمىز. بىراق سانا-سەزىمى سەرگەك, كوكىرەگى وياۋ, قۇلا­عى تۇرىك, اۋىل شارۋاسىن دوڭ­گەلەتىپ جۇرگەن پىسىق اكىم­دەردى كورگەنىمىز وتە سيرەك.

 ...ءبىر اۋىلعا بارعانىمدا اۋىل اكىمى حاتشى قىزعا:

– ايگۇل, «قازاقستان ەگەمەنى» دەگەن گازەتتەن ءتىلشى كەلدى. اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك تولقۇجاتىن سۇرايدى, مىناۋ ورىسشا ەكەن, قازاقشاسىن تاۋىپ بەرشى بۇل كىسىگە, – دەگەنى بار. ال ەندى حالىق تىكەلەي سايلايتىن اۋىل اكىمدەرى تىم بولماسا ەلىمىزدىڭ باس باسىلىمىنىڭ اتاۋىن دۇرىس ايتا الاتىن ازاماتتار بولسا ەكەن دەگەن تىلەگىمىز بار.  

پاۆلودار وبلىسى