ەلوردادا قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ القا وتىرىسى ءوتىپ, وندا وقۋ جىلىنىڭ قورىتىندىسى شىعارىلدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
بۇل وتىرىسقا قورعانىس ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىلىعى, اسكەر تۇرلەرىنىڭ باس قولباسشىلارى, وڭىرلىك قولباسشىلىقتار مەن اسكەر تەكتەرىنىڭ قولباسشىلارى قاتىسىپ, بارلىق گارنيزوندار بەينەكونفەرەنتس بايلانىس ارقىلى قوسىلدى.
ەل پرەزيدەنتى – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ 2020 جىلعى قاراشاداعى القا وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ارالىق قورىتىندىلارى شىعارىلدى.
وتىرىس بارىسىندا اسكەرلەردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە قاتىستى بارلىق ماسەلە قاراستىرىلدى. ەڭ الدىمەن, قارۋلى كۇشتەردىڭ باستى مىندەتى – جاۋىنگەرلىك ازىرلىكتى قولداۋ, جەكە قۇرامنىڭ جاۋىنگەرلىك ماشىعىن جانە باسقارۋ ورگاندارىنىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى ورىندالعانى اتالدى.
اسكەرلەردىڭ جاۋىنگەرلىك وقىتۋ اياسىندا جەدەل دايارلىقتىڭ قارقىنى 16%-عا, ال جاۋىنگەرلىك دايارلىق 5%-عا ارتتى. بۇل رەتتە 19 500-گە جۋىق ءىس جۇزىندە اتىس, جاۋىنگەرلىك ماشينالاردى جۇرگىزۋ بويىنشا 9 000 ساباق وتكىزىلدى.
اۋە قورعانىسى كۇشتەرىندە جاۋىنگەرلىك وقۋ-جاتتىعۋ ۇشۋلارى مەن اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس بولىمشەلەرىنىڭ وقۋ-جاتتىعۋى باستى نازاردا بولدى. قارۋلى كۇشتەردىڭ اتالمىش اسكەر تۇرىندە جاۋىنگەرلىك دايارلىقتىڭ جالپى سانى 25%-عا ارتتى.
اسكەري تەڭىزشىلەر 17 رەت تەڭىزگە شىعىپ, 2245 كەمە جاتتىعۋىن وتكىزدى. سۇڭگۋىر بولىمشەلەرى جالپى 112 ساعاتىن سۋ استىندا وتكىزگەن, 180 رەت تەڭىزگە ءتۇسۋ تاجىريبەسىن ورىندادى.
بارلىق جاۋىنگەرلىك دايارلىق ءىس-شارالارى قازىرگى زامانعى قارۋلى قاقتىعىستار تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ ۇيىمداستىرىلادى. اسكەرلەردى وقىتۋ مەن قولدانۋدا جاڭا تاسىلدەر بەلسەندى تۇردە ەنگىزىلۋدە.
ەكى جاقتى تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋلاردىڭ تاجىريبەسى كەڭىنەن قولدانىلۋدا. ناۋرىز ايىندا «ماتىبۇلاق» پوليگونىندا قارۋلى كۇشتەر تاريحىندا العاش رەت ەكى جاقتى بريگادالىق تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋ ءوتتى. وندا مەحانيكالاندىرىلعان جانە شابۋىلداۋ بريگادالارى ءبىر-بىرىنە قارسى تۇردى.
«التىن جەبە» كەشەندى تەكسەرۋ بارىسىندا قىس مەزگىلىندە شىعىستا جانە باتىس ءوڭىرىنىڭ ءشولدى ايماقتارىندا ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرى قۇرالىمدارىنىڭ تاجىريبەلىك ءىس-قيمىلى پىسىقتالدى. بۇدان وزگە, العاش رەت ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى اۆتوموبيل جولىنىڭ اۋەايلاعىنا سۋ-27 جويعىشى مەن س-295 اسكەري-كولىك ۇشاعى قوندى. كەيىننەن بۇل ءادىستى وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا جاۋىنگەرلىك تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ءۇشىن جەكە قۇرامدى جەتكىزۋ كەزىندە قولداندى.
«قالقان-2021» بىرلەسكەن جەدەل-تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋ شەڭبەرىندە العاش رەت تەڭىز جاعالاۋىندا مىندەتتەردى ورىنداعان ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرىنىڭ توبى قۇرىلدى. بۇل وقۋ-جاتتىعۋعا ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىنىڭ بولىمشەلەرى كەڭىنەن جۇمىلدىرىلدى. سۋ استى جانە سۋ ءۇستى تاسىلدەرىن قولدانۋ ارقىلى جۇزگىش جاۋىنگەرلەردى تەڭىزگە ءتۇسىرۋ ورىندالدى. وتتەگى جابدىعىن قولدانا وتىرىپ, جوعارى بيىكتىكتەردەن دەسانت ءتۇسىرۋ, اۋە ارقىلى سىرتقى اسپادا ۇتقىر تەحنيكانى تاسىمالداۋ جانە شابۋىلداۋ توپتارىن تىكۇشاقتاردان ءتۇسىرۋ ىسكە اسىرىلدى.
تەڭىز جاياۋ اسكەرلەرىنىڭ شارتتى قارسىلاستى جويۋ بويىنشا شەكاراشىلارمەن ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى پىسىقتالدى. وسى ورايدا, «ساق قورعانى» تانك بولىمشەلەرىنىڭ جاڭا ءىس-قيمىلى سىنالدى.
ارميا حالىقارالىق ويىندارىنا دايىندالۋ بارىسىندا اسكەري قىزمەتشىلەر كاسىبي شەبەرلىكتەرىن جەتىلدىرىلۋدە. قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەر بيىل 11 كونكۋرسقا قاتىسۋدى جوسپارلاپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 2-ءۋى ءوز ەلىمىزدە وتەدى.
اسكەردى جاڭا تەحنيكامەن جاراقتاۋ ءۇردىسى جالعاسۋدا. اسكەري سىناقتاردان ءساتتى وتكەن, جاڭا «بۋك» زەنيتتىك-زىمىران كەشەندەرى مەن وتاندىق «نۇر» راديولوكاتسيالىق ستانتسيالارى كەزەكشىلىك اتقارۋدا. سونىمەن قوسا, سۋ-30سم جويعىشتارىنىڭ كەزەكتى لەگى جەتكىزىلدى.
وتاندىق قورعانىس ونەركاسىبى كەشەنى كاسىپورىندارىندا اسكەري تەحنيكانى كۇردەلى جوندەۋ جانە جاڭارتۋ ىسكە اسىرىلۋدا.
اسكەري تەحنيكانى ءوز كۇشىمەن قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىندىكتەرى جەتىلدىرىلۋدە. مامانداندىرىلعان اسكەري بولىمدەر مەن بريگادا بولىمشەلەرىندە 1200-دەن استام تەحنيكا اعىمدىق جانە ورتا جوندەۋدەن وتكىزىلدى. الماتىدا بروندى تانك پەن زىمىران-ارتيللەريالىق قارۋ-جاراعىن جوندەۋ بويىنشا سوڭعى ۇلگىدەگى تسەح ىسكە قوسىلدى.
عىلىمي-وندىرىستىك, ۇتىمدى جانە ونەرتاپقىش جۇمىستارى جانداندىرىلدى. ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارىنىڭ قازاقستاندىق كاسىپورىنمەن بىرلەسىپ شىعارعان العاشقى وتاندىق «شاعالا» ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتى سىناقتان ءوتتى.
اسكەرلەردە اتىس جانە ارنايى دايارلىققا ارنالعان بىرقاتار وقۋ قۇرالدارى ازىرلەندى. وسى قىزمەتتىڭ ناتيجەلەرىن ۇيىمداستىرۋدى, سونداي-اق ىنتالاندىرۋدى جانە پراكتيكادا قولدانۋدى كوزدەيتىن ەرەجەنى ازىرلەۋ تۋرالى تاپسىرمالار بەرىلدى.
قارۋلى كۇشتەردىڭ قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنىمەن ءوزارا قارىم-قاتىناستى رەتكە كەلتىرۋ جونىندە شارالار قابىلداندى. قورعانىس مينيسترلىگى اسكەردىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق الەۋەتى مەن قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, وتاندىق كاسىپورىنداردا اسا ماڭىزدى اسكەري ءونىم شىعارۋ تۋرالى نەگىزگى 9 باعىتتى ۇسىندى.
اسكەري ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ شەڭبەرىندە تەز سالىناتىن قۇرىلىستان وبەكتىلەر سالۋ تاجىريبەسىن كەڭەيتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بۇل بيۋدجەت قاراجاتىن ۇنەمدەۋگە جانە عيماراتتار سالۋ مەرزىمىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
اسكەري ءتارتىپ جانە اسكەري قىزمەت قاۋىپسىزدىگىنىڭ ماسەلەلەرى جەكە قارالدى. قۇقىق ءتارتىبىن ساقتاۋ ءۇشىن كومانديرلەردىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋگە ارنالعان وسىعان دەيىن بەلگىلەنگەن باعىت اياسىندا بىرنەشە لاۋازىمدى تۇلعا جۇمىستى تيىسىنشە ۇيىمداستىرماعانى ءۇشىن اتقاراتىن قىزمەتىنەن شەتتەتىلدى.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل وزەكتى ماسەلە كۇيىندە قالىپ وتىر. سونىمەن قاتار, قابىلدانعان شارالاردىڭ ارقاسىندا وتكەن كەزەڭدە سىبايلاس جەمقورلىقپەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتار سانىنىڭ تومەندەۋى بايقالادى. جەمقورلىق جۇيەلى ەمەس, ونىڭ بيۋدجەت قاراجاتىن اۋقىمدى قىمقىرۋمەن دە بايلانىسى جوق, بۇل جەمقورلىق تۇرلەرى تۇرمىستىق, تۇلعاارالىق سيپاتقا يە.
اتاپ ايتقاندا, باياندامادا قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ارىپتەستەرىنە, ونىڭ ىشىندە بالالارىن ەمدەۋگە كومەكتەسۋ ءۇشىن جالاقى مەن سىيلىقاقىلاردان اقشا جيناۋ جالعاسۋدا. بۇل نيەتتىڭ جاقسى ويدان تۋعانىنا قاراماستان, اتالمىش فاكتىلەرگە جول بەرۋگە بولمايدى جانە ول زاڭسىز ارەكەتتەر رەتىندە قۋدالانادى. وسىعان بايلانىستى, بۇنداي ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ زاڭدى تەتىگىن پىسىقتاۋ قاجەت.
سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن جويۋعا قاتىستى جۇمىستى جالعاستىرۋ تاپسىرىلدى. ونىڭ نەگىزگى باعىتتارى – كادرلاردى ىرىكتەۋ جانە زەردەلەۋ, ءومىردىڭ بارلىق سالالارىنداعى اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى تسيفرلاندىرۋ, ياعني ادامي فاكتوردى بارىنشا ازايتۋ, سونداي-اق باسشىلار تاراپىنان باعىنىستىلاردىڭ زاڭدى ساقتاۋداعى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بولۋى.
الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋعا ماسەلەسى دە ماڭىزدى. قورعانىس ۆەدومستۆوسىنىڭ باستاماسى بويىنشا 2021 جىلدان باستاپ اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ ازىق-ت ۇلىك ۇلەسىنىڭ قۇنى ورتا ەسەپپەن 40 پايىزعا ارتتى. لاۋازىمدىق جالاقىلار ءوستى.
جابىق اسكەري قالاشىقتاردا تۇراتىن بۇرىنعى اسكەري قىزمەتشىلەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى جوسپارلى تۇردە شەشىلۋدە. ءاربىر گارنيزون ءۇشىن ەلەكتروندىق فورماتتا جۇرگىزىلەتىن تۇرعىن ءۇي الۋعا كەزەكتىلىك رەتكە كەلتىرىلدى. جەكە قۇرامنىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتۋ جونىندەگى جۇمىستى جالعاستىرۋ جوسپاردا بار.
2020 جىلداعىداي, قارۋلى كۇشتەر كوروناۆيرۋس ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنا قارسى كۇرەستە بارىنشا ۇلەس قوسۋدا. ەلوردالىق جانە الماتى اسكەري گوسپيتالدارى COVID-ستاتسيونارلارعا رەتىندە جابدىقتالدى. باسقا دا اسكەري ەمدەۋ مەكەمەلەرى مەن دارىگەرلىك-مەيىربيكەلەر بريگادالارى ازاماتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋعا كومەكتەسۋگە ءازىر. بىرقاتار گارنيزونداردا اكىمدىكتەردىڭ سۇراۋى بويىنشا بولىمشەلەر الەۋمەتتىك ماڭىزى بار وبەكتىلەردى دەزينفەكتسيالاۋعا تارتىلدى.
ۇجىمدىق يممۋنيتەتتى قالىپتاستىرۋ شەڭبەرىندە قارۋلى كۇشتەردىڭ جەكە قۇرامى ۆاكتسيناتسيالاۋعا بەلسەندى قاتىستى. اسكەري قىزمەتشىلەر مەن ازاماتتىق پەرسونالدىڭ 94%-دان استامى ەكپە الدى. تەك مەديتسينالىق قارسى كورسەتىلىمدەرى بارلارعا ەكپە سالىنبادى.
القا وتىرىسىنىڭ سوڭىندا الداعى جازعى وقۋ كەزەڭى قارقىندى جانە مازمۇندى بولاتىنى اتاپ ءوتىلدى. بارلىق سالادا كوپتەگەن ماڭىزدى شارالاردى ورىنداۋ قاجەت, ال ولاردىڭ قورىتىندىسى جىل سوڭىندا شىعارىلاتىن بولادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قورعانىس مينيسترلىگى باسقا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ ازىرلەگەن قارۋلى كۇشتەردى, باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردى دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ەل اسكەرىن جەتىلدىرۋدىڭ باستى باعىتتارىن ايقىندايتىن تۇجىرىمداماسىن بەكىتۋى ماڭىزدى وقيعا بولۋعا ءتيىس.