سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن سەنات جانىنداعى جاس ساراپشىلار كلۋبىنىڭ بەسىنشى وتىرىسى بولدى. قاتىسۋشىلار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ پاندەميادان كەيىنگى كەزەڭدەگى ۇردىستەرىن, مىندەتتەرى مەن كەلەشەگىن تالقىلادى. كەزدەسۋگە ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى اسەت ەرعاليەۆ, كلۋب مۇشەلەرى جانە شاقىرىلعان ساراپشىلار قاتىستى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
سەنات توراعاسى پىكىرسايىس الدىندا Covid-19 پاندەمياسىنىڭ الەمدىك ەكونوميكاعا كەرى اسەرىن تيگىزگەنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاندىق ءىجو كورسەتكىشتەرى 2,6%-عا قىسقاردى. كولىك, ساۋدا, قىزمەت كورسەتۋ سەكتورلارى ەڭ كوپ زارداپ شەككەن سالالاردىڭ ءبىرى بولدى.
ماۋلەن اشىمباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستاندا داعدارىسقا قارسى شارالار توپتاماسى قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى. تابىسىن جوعالتقان 4,5 ملن-نان استام قازاقستاندىقتار وتەماقى تولەمدەرىن الدى. زەينەتاقىلار مەن جاردەماقىلار يندەكستەلدى, دارىگەرلەر مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى ءوستى. سەنات توراعاسى شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ جونىندەگى قابىلدانعان كەشەندى شارالاردى دا ەسكە سالدى.
ماۋلەن اشىمباەۆ اتاپ وتكەندەي, پاندەميا جاعدايىندا داعدارىسقا قارسى شارالاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان زاڭداردى ساپالى پىسىقتاۋ جانە جەدەل قابىلداۋ پارلامەنتتىڭ مىندەتى بولىپ تابىلادى.
«پاندەميا الەمدىك ەكونوميكا مەن قوعامدىق ءومىردى ۇيىمداستىرۋداعى بەلگىلى ءبىر پروتسەستەردى جەدەلدەتتى. وسىلايشا, قاشىقتىقتان جۇمىس ىستەۋ, قاشىقتىقتان وقىتۋ, بيزنەستى تسيفرلاندىرۋ, ينتەرنەت ارقىلى قىزمەتتەر ۇسىنۋ جانە تاۋارلار ساتىپ الۋ, رەسۋرستار مەن تۇتىنۋعا ۇقىپتى قاراۋ ءبىزدىڭ ءومىرىمىزدىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالادى. پاندەميادان كەيىنگى كەزەڭدەگى دامۋ ستراتەگياسى وسى جانە باسقا دا ۇردىستەردى ەسكەرۋى ءتيىس», دەدى سەنات توراعاسى.
ماۋلەن اشىمباەۆ قازاقستان الدىندا تۇرعان بىرقاتار وزەكتى مىندەتتەردى اتادى. ونىڭ ىشىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋ قارقىنى مەن جۇمىس ورىندارىن قالپىنا كەلتىرۋ, مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر مەن بيزنەستى تسيفرلاندىرۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك شىعىستاردىڭ مەملەكەت كىرىستەرىنە مولشەرلەستىگىن قامتاماسىز ەتۋ بار.
سەنات توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, بيىل بيۋدجەت تاپشىلىعى 2020 جىلعى ءىجو-گە قاتىستى 3,1%-دان 2021 جىلى ءىجو-گە قاتىستى 3,5%-عا دەيىن ءوسۋى بايقالادى.
«بيۋدجەت تاپشىلىعى ىشكى جانە سىرتقى قارىز الۋ ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلىپ وتىر. بۇل جاڭا پروبلەما ەمەس. كەلەسى 2022-2024 جىلدارداعى ءۇش جىلدىق كەزەڭگە ارنالعان بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ كەزىندە وسى ءۇردىستى وزگەرتۋ قاجەت. بيۋدجەت شيكىزاتتىق ەمەس سەكتور مەن وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ ەسەبىنەن تولىقتىرىلۋعا ءتيىس. رەسۋرستاردى, ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ ەڭبەكتى ۇيىمداستىرۋداعى جاڭا نىسانداردى قامتاماسىز ەتە الادى. اتاپ ايتقاندا, قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ سيپاتتارىن ۇلعايتۋعا, تسيفرلىق پلاتفورمالاردى نەعۇرلىم بەلسەندى پايدالانۋعا بولادى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سەنات توراعاسى پاندەميا كەزىندە ايقىندالعان باعىتتار بويىنشا ماماندار دايارلاۋدى دا وزەكتى مىندەت رەتىندە اتادى. بۇل دارىگەرلەر, اسىرەسە ينفەكتسيونيستەر مەن ەپيدەميولوگتار, سونداي-اق وقىتۋشىلار, IT سالاسىنداعى ماماندار بولىپ وتىر.
«جالپى, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى پاندەميادان كەيىنگى كەزەڭدەگى دامۋ ستراتەگياسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە قاراستىرىلۋى كەرەك, ويتكەنى ول ونەركاسىپ پەن وندىرىستىك سەكتوردى بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
پىكىرتالاسقا قاتىسۋشىلار قازاقستان ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتىرۋگە قاتىستى ءوز بولجامدارىمەن جانە ۇسىنىستارىمەن ءبولىستى. اتاپ ايتقاندا, «اتامەكەن» ۇكپ توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولجاس ورداباەۆ پاندەميا كەزىندە جانە ودان كەيىن كاسىپكەرلەر اراسىندا جۇمىس كۇشىنە دەگەن قاجەتتىلىكتەرىنە بايلانىستى جۇرگىزىلگەن ساۋالناما ناتيجەلەرى تۋرالى ايتىپ بەردى. شاراعا شاقىرىلعان كەلەسى ساراپشى تيمۋر وديلوۆ ەلىمىزدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارىن زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى ءوز ۇسىنىستارىن ايتتى. اينۇر امىربەكوۆانىڭ تانىستىرىلىمىنىڭ تاقىرىبى ونەركاسىپتى جاھاندىق جاڭا قاۋىپ-قاتەرلەردى ەسكەرە وتىرىپ دامىتۋ بولدى, ال ەلدار شامسۋتدينوۆ كارانتيننەن كەيىنگى كەزەڭدەگى ميكرو جانە شاعىن بيزنەستىڭ جاي-كۇيىن تالداۋ ناتيجەلەرىمەن ءبولىستى.
كلۋب مۇشەلەرى دە پاندەميادان كەيىنگى دامۋ كەلەشەگى تۋرالى ءوز ويلارىمەن ءبولىستى. قۋانىش جايىقوۆ قازاقستانداعى ەكونوميكا سالالارىنىڭ دامۋ كەلەشەگىنە «كوروناكريزيس» اسەرىن مودەلدەۋ جونىندەگى زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى تۋرالى ايتىپ بەردى. وجەت شەگىرباەۆ داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدە ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ قۇرالى رەتىندە ەكسپورتتىق ستراتەگيا تۋرالى پىكىرىمەن ءبولىستى.
ماۋلەن اشىمباەۆ تالقىلاۋدى قورىتىندىلاي كەلىپ, ساراپشىلار ايتقان ۇسىنىس-ۇسىنىمدار پارلامەنت جۇمىسىندا پايلانىلاتىنى جانە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى نازارعا الاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.