جىل سايىن ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى قارساڭىندا ءبىر قاريا ويىما ورالادى. جاسى سەكسەنگە قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن وتكەن كوكەمىزدى اۋىل-ايماق تۇگەل قالدىق دەپ اتايتىن. تەك ومىردەن وتكەن سوڭ عانا ءوزىنىڭ اتا-اناسى ازان شاقىرىپ قويعان اتى ءمالىم بولدى.
ول كوكەمىزدىڭ وڭ سامايىندا بارماق باسىنداي قالى بولاتىن. بالالىق شاعى وتىزىنشى جىلدىڭ باسىنداعى ەل ءىشىن اشتىق جايلاعان قيىن-قىستاۋ كەزگە تاپ كەلىپ, اشقۇرساق ءومىر كەشىپ, قالدىق اس ىشۋگە داعدىلانعان ادەتىنەن كەيىن دە ارىلا الماي, جاقىن جەڭگەلەرى قالدىق دەپ اتاپ كەتسە كەرەك. بەرىدەگى توقشىلىق كەزدە دە بالالىق ادەتىمەن جيىن-تويدا تاباقتاس بولعان قاتارلاستارىنىڭ قاس-قاباعىنا قاراپ: «الىڭدار, ءىشىپ-جەڭدەر!» دەپ ءوزى تارتىنشاقتاپ, قاسىنداعىلار توياتتاعان سوڭ عانا تاباققا قول سالادى ەكەن. سول قالدىق كوكەنىڭ ايتقان مىنا ءبىر اڭگىمەسى ەسىمنەن شىقپايدى.
«وتىز ءبىردىڭ قارا كۇزىندە مويىنقۇمنىڭ قويناۋىنداعى قىستاۋعا كوشىپ كەلدىك. قولداعى سويۋعا جارامدى مال بىتكەندى اۋىل بەلسەندىلەرى سىپىرىپ الىپ, وڭشەڭ كارى-قۇرتاڭ, اۋرۋ-اقساقتارى قالعان. اۋىل بالالارى توپتانىپ ءجۇرىپ, قاي ءۇيدىڭ مۇرجاسىنان ءتۇتىن شىقسا, سولاي قاراي جىلىستاپ باراتىنبىز. شىق بەرمەس شىعايبايلار ول كەزدە دە بولعان, ەل ۇيقىعا جاتقاندا قازان كوتەرىپ, قاپتاعى ازىعىن ۇنەمدەپ جۇمساپ, قارنىن تويدىرىپ, كۇندىز تۇك كورمەگەندەي ەلمەن ارالاسىپ جۇرە بەرەتىن. ۇستىمىزدە – جىرتىق شەكپەن, ءار جەرى ويىلىپ, ءجۇنى شىققان جارعاق توننىڭ قويىن قالتاسىندا ابدەن قاجالعان اعاش قاسىق جۇرەدى. بالالىق شاقتاعى ويىن قىزىعىمەن شاپقىلاپ ءجۇرۋ دەگەن جوق, ەسىل-دەرتىمىز تويىپ تاماق ءىشۋ بولاتىن. ءار ۇيدە بالا بار, سولاردى سىلتاۋراتىپ, مۇرجادان شىققان ءتۇتىن باسىلا بەرگەندە توپتانىپ كىرىپ بارامىز. الدارىنا اس العان جاندار ءبىزدى كورىپ ۇيالعاننان: «كەلىڭدەر, استان ءدام تاتىڭدار!» دەسە, كەيبىرى ءلام-ليم دەمەستەن, استارىن اپىل-عۇپىل تاۋىسۋعا اسىعاتىن.
ورتاڭعى ءۇيدىڭ مۇرجاسىنان ءتۇتىن سەيىلگەن كەزدە ءبىر توپ بالا كيىز ءۇيدىڭ ەسىگىن ءتۇرىپ, ىركەس-تىركەس كىرىپ كەلدىك. ۇيدەگى ەركەك كىندىك, ۇلكەن-كىشى ءبىر تەگەنەنى ورتاعا الىپ, قىز-قىرقىن مەن ايەلدەر ەكىنشىسىنە باس قويىپ جاتقاندا سىرتتان كەلگەن ءبىزدى كورگەن توردەگى قاريا ۇلكەندىك جولىمەن: «وي, بارەكەلدى, استىڭ ۇستىنەن تۇستىڭدەر, ەنەلەرىڭ سۇيەدى ەكەن!» دەگەندە وزگەلەرى ىعىسىپ ورىن بەرىپ, تومەنگە وتىرا قالىپ, قوينىمىزداعى قاجالعان قاسىقتى الىپ, تەگەنەدەگى اسقا قول سوزدىق. ۇن شىلاعان, ءار جەرىندە ارىق مالدىڭ قارايعان ەتى بار اتالانى اپىل-قۇپىل اساپ جاتقاندا بارماقتاي قارا قوڭىزدىڭ بەتىنە قالقىپ شىعا كەلمەسى بار ما؟ قاسىعىمىزدى كوتەرگەن كۇيى سىلەيىپ وتىرىپ قالىپپىز. قارا كولەڭكەلى ۇيدە تۇڭلىكتەن قازانعا ءتۇستى مە, اتىڭ وشكىر قوڭىزدىڭ قايدان پايدا بولعانى بەلگىسىز ەدى. اڭتارىلىپ وتىرعان ءبىزدى كورگەن قاريا ءۇن قاتىپ: «و, جارىقتىق, بۇل بەرەكە عوي!» دەدى دە قاسىعىمەن قوڭىزدى ءىلىپ الىپ, اۋزىنا سالىپ, تولعاپ-تولعاپ جۇتىپ جىبەردى. قاريانىڭ اۋزىنا قاراعان بىزدەر قايتادان تەگەنەگە ساتىر-سۇتىر قاسىق سالىپ, جالاپ-جۇلاپ, تەگەنەنىڭ ءتۇبىن تاقىرلاپ تاستادىق. وسىلايشا, اۋزى اسقا تيگەن ءۇي يەلەرىنىڭ نەسىبەسىنە ورتاقتاسىپ, قۇرساعىمىزعا ازىن-اۋلاق اس قوندىرىپ, سىرتقا شىعىپ كەتتىك. كوپكە دەيىن ۇيدەگى قاريانىڭ ارەكەتى كوز الدىما ەلەستەپ, ەسىمنەن شىقپاي قويدى. وتكەن ومىرىندە اشتىقتى دا, توقتىقتى دا كورگەن قاريا بالالار جەركەنبەسىن دەگەن ويمەن قوڭىزدى اۋزىنا سالىپ, جۇتىپ قويعانى – اقىلدىلىعى ەدى» دەپ اياقتاعان قالدىق قاريا اڭگىمەسىن.
قازىرگى كەزدە نارىق قانشا القىمنان قىسسا دا اشتان ءولىپ, كوشتەن قالىپ جاتقان ەشكىم جوق. «ەلدە بولسا ەرىنگە تيەدى» دەگەندەي, توقشىلىقتىڭ بەلگىسى ءار ءۇيدىڭ داستارقانىنان سەزىلىپ تۇرادى. اۋىلدى قايدام, قالاداعى قالدىق اس قيساپسىز قوقىسقا توگىلىپ جاتادى. تويحانالاردا توننالاعان استىڭ قالدىعى قوقىس جاشىگىن تولتىرادى. قازەكەڭنىڭ ىسىراپشىلدىعى اسقىنىپ كەتكەنى سونشا, الدىنا جان سالار ەمەس. وزبەكتەر ءبىر قويمەن قاتتە توي جاساسا, قازەكەڭنىڭ تويىنا تۋ بيەنىڭ ەتى جەتپەي قالادى. بار تاپقان-تايانعانىن تويىنا شاشاتىن قازەكەڭ سول باياعى اباي زامانىنداعىداي جالعان نامىس پەن داڭعويلىقتان ارىلا الماي كەلەدى.
ءار كۇنى اس ءىشىپ وتىرىپ, تاباق تۇبىندە قالعان استى كورگەندە قالدىق كوكەم ەسىمە تۇسەدى.
وتەش قىرعىزباەۆ,
جازۋشى, جۋرناليست