جەتىسۋدىڭ سۋ قورى: ءتۇيىندى ماسەلەلەر مەن ءتيىمدى شەشىمدەر

وبلىس اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, وڭىردە اۋىل شارۋاشى­لىعى قاجەتتىلىگىنە ارنال­عان سۋ پايدالانۋ ءلي­ميتى 1,877 ملرد تەكشە مەتردى قۇرايدى. ونىڭ 1,837 ملرد تەكشە مەترى ەگىستىكتى سۋارۋعا باعىتتال­عان. بيىل جوسپارلانعان ەگىس القابى – 147 مىڭ گا. بۇگىندە وبلىستاعى بار­لىق سۋقويماسى سۋ جيناۋ رەجى­مىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. ەن­دىگى باستى مىندەت – سۋدى ءبو­لۋ ەمەس, ءار تەكشە مەتر سۋ­دىڭ قايتارىمىن ارتتىرۋ. وسى ماقساتتا وڭىردە سۋ ۇنەم­­دەۋ تەحنولوگيا­سىن سۋب­­­سي­ديالاۋ كولەمى 80%-عا دە­يىن ۇلعايتىلدى. وعان قو­سا سارالانعان ءتاريف­تىڭ ەنگىزىلۋى, سۋ ءبولۋ ۇدەرى­سىن تولىق تسيفرلاندىرۋ وبلىستاعى سۋ ساياساتىنىڭ جاڭا كەزەڭگە وتكەنىن كور­سەتەدى. بۇل شارالار سۋ تاپ­شى­لىعى قاۋپىن ازايتىپ قانا قويماي, ءوڭىردىڭ اگرار­لىق الەۋەتىن ۇزاقمەرزىمدى نەگىزدە ساقتاۋعا باعىتتالعان.

زاماناۋي سۋارۋ جۇيە­لەرىن ەنگىزۋدى ىنتالاندىرۋ ماقساتىنداعى ۇڭعىما بۇرعىلاۋ, ينفراقۇرى­لىم تارتۋ, سۋ ۇنەمدەيتىن جابدىقتاردى ساتىپ الۋ شىعىندارىن وتەۋ ۇلەسى  50%-دان جوعارى. ەگىنگە قاجەتتى سۋعا سارالانعان تاريف ەنگىزىلدى: سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن پايدالاناتىن شارۋالارعا ەگىندىك سۋدىڭ قۇنىن سۋبسيديالاۋ 60%-دان 85%-عا دەيىن ۇلعايتىلدى, قالعانىنا سۋبسيديا مولشەرى جىل سايىن 10%-عا قىسقارىپ وتىرادى.

قابىلدانعان شارالار سۋ ۇنەمدەۋ تەحنو­لوگياسى قولدانىلاتىن القاپ­تار­دىڭ كولەمىن جىل سايىن 150 مىڭ گەكتاردان استامعا ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا تولىق سايكەس كەلەدى. جالپى, ەل كولەمىندە مۇنداي تەحنولوگيالار 543,5 مىڭ گا سۋارمالى جەردە ەنگىزىلگەن, سونىڭ ارقاسىندا 874 ملن تەكشە مەتر سۋ ۇنەمدەلدى. جەتىسۋ وبلىسىندا بۇل كورسەتكىش 33,7 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى.

پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆ جەتىسۋعا ساپارى كەزىندە وبلىس اكىمدىگىنە 2030 جىلعا دەيىن سۋارمالى جەرلەردە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ءجۇز پايىز ەنگىزۋدى كەزەڭ-كەزەڭىمەن قامتاماسىز ەتۋدى تاپ­سىرعان ەدى.

سۋرەتتى تۇسىرگەن – دميتري ەروفەەۆ

«كەڭەس داۋىرىندە پايدالانۋعا بەرىل­گەن سۋارمالى جەرلەردى قالپىنا كەلتىرۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولۋ كەرەك. 2030 جىلعا دەيىن وڭىردە سۋارمالى جەرلەردىڭ مەليوراتيۆتىك جاعدايىن جاقسارتۋ جونىندەگى نەگىزگى جوبالاردى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇرىن توزعان القاپتاردى اينالىمعا ەنگىزۋ ارقىلى سۋارمالى جەرلەردىڭ اۋماعىن كەڭەيتۋ جۇمىسىن جانداندىرۋ قاجەت. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, سۋ سالاسىنداعى «قارا نارىق» تولىق جويىلىپ, سۋ پايدالانۋداعى بارلىق زاڭبۇزۋشىلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋىمەن زاڭ اياسىندا قاتاڭ تۇردە توقتاتىلۋعا ءتيىس», دەدى ۆيتسە-پرەمەر.

ەگىنگە قاجەتتى سۋدى اشىق ءارى ءادىل ءبولۋ ماقساتىندا قاناتقاقتى رەجىمدە جاڭا بيللينگ جۇيەسى ەنگىزىلىپ جاتىر. بۇل پلاتفورما ارقىلى سۋ پايدالانۋشىلار مەن «قازسۋشار» رمك اراسىندا ءوتىنىم بەرۋ, كەلىسىمشارت جاساۋ, تولەم جۇرگىزۋ ۇدەرىستەرى تسيفرلاندىرىلدى. ءوتىنىم بەرۋدەن تولەم جۇرگىزۋگە دەيىنگى بارلىق ۇدەرىس ەلەكتروندى فورماتتا جاسالادى. فەرمەرلەرگە ءتۇسىندىرۋ جۇ­مىسىن جۇرگىزەتىن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, وبلىستىڭ التى اۋدانىندا شامامەن 450 شارۋامەن كەزدەسۋ وتكىزىلدى.

2028 جىلعا دەيىنگى سۋ شارۋاشى­لى­عىن كەشەندى دامىتۋ جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى ءۇش سۋقويماسىن, ەكى گيدروتوراپتى, ءبىر ماگيسترالدى كانالدى رەكونسترۋكتسيالاۋعا ارنالعان جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجات ازىرلەپ جاتىر. سونداي-اق جەكە ينۆەستيتسيا­لار ەسەبىنەن سىيىمدىلىعى 80 ملن تەكشە مەتر بولاتىن ءبىر سۋقويماسىن سالۋ جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار وبلىس اكىمدىگى تاعى جەتى سۋقوي­ما­سىنىڭ قۇرىلىسىنا تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمە دايىنداپ جاتىر. بۇدان بولەك, 2 مىڭ شاقىرىمنان استام سۋارۋ كانالىن قالپىنا كەلتىرۋ, شامامەن 400 شاقىرىم كانالعا اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ كوزدەلگەن. يسلام دامۋ بانكىمەن بىرلەسىپ, وڭىردە سۋارۋ جەلىلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋعا قاتىستى 6 جوبا ىسكە قوسىلادى. ونىڭ بىرەۋى اياقتالعان, جالپى ۇزىندىعى 400 شاقىرىمنان اساتىن تاعى ەكى جوبا بيىل اياقتالادى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسىن بيۋدجەتتىك ميكرونەسيە بەرۋ ارقىلى ارتتىرۋعا باعىتتالعان. 2026–2028 جىلدارى رەسپۋبليكادا 450 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانعان, ونىڭ ىشىندە 22,6 ملرد تەڭگە جەتىسۋ وبلىسىنا قاراستىرىلعان. بيىل وڭىردە اۋىل كاسىپكەرلىگى مەن كووپەراتسيا سالاسىندا شامامەن 400 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر.

قابىلدانىپ جاتقان شەشىمدەر وب­لىستاعى سۋ ماسەلەسىن جاي ماۋسىم­دىق جۇمىس ەمەس, ۇزاقمەرزىمدى قاۋىپ­سىز­دىك فاكتورى رەتىندە قاراستىرۋ باس­تالعانىن اڭعارتادى. سۋ ۇنەمدەۋ تەح­­نولوگيالارىن جاپپاي ەنگىزۋ, يرري­­گاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭ­عىر­تۋ, سۋ ءبولۋ جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋ, سۋارمالى جەرلەردىڭ مەليوراتيۆتىك جاعدايىن جاقسارتۋ – ءوڭىردىڭ اگرارلىق بولاشاعىن ساقتاپ قالۋدىڭ نەگىزگى تە­تىك­تەرى. دەگەنمەن ناتيجە تاپسىرمادان گورى ولاردىڭ جەرگىلىكتى جەردە قالاي ناقتى ورىندالاتىنىنا بايلانىستى. جوسپارلانعان جوبالار ۋاقىتىندا ءارى ساپالى جۇزەگە اسسا, جەتىسۋ ءوڭىرى سۋ تاپشىلىعى قاۋپىن تەجەۋمەن قاتار, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ تۇراقتى دامۋىنا بەرىك نەگىز قالىپتاستىرا الادى.

جەتىسۋ وبلىسى