تارباعاتايدىڭ تاڭبالى تاستارى

تاريحشى عالىمداردىڭ پايىمدا­­ۋىنشا, تارباعاتاي تاۋىنداعى تاڭبالى تاستار ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى IV-V جانە VI-VII عاسىرلاردا بەدەرلەنگەن كورىنەدى. سان عاسىر تاريحتىڭ كۋاسىندەي بولىپ جاتقان تاستارعا زەر سالساق, اي ءمۇيىزدى ارقار, جوسىعان تاۋ ەشكىلەر, بۇعى سىندى جان-جانۋارلار بەينەلەنگەن. بۇگىندە ءۇرجار وڭىرىندە كەزدەسپەيتىن قوس وركەشتى تۇيەلەردىڭ سۋرەتىن دە وسى جاقپار تاستاردان كورەسىز. عالىمدار بولجاعانداي, وسىناۋ سۋرەتتەردە بەس مىڭ جىل بۇرىنعى اتا-بابالارىمىزدىڭ كوزقاراستارى, نانىم-سەنىم تۇسىنىكتەرى, تىرشىلىكتەرى اپ-انىق كورىنىپ تۇر.

– تارباعاتايدىڭ اقبەرلى بيىگىندە الەمدىك مادەني قازىنا قاتارىنا قوسۋعا لايىقتى قانشاما قۇندى پەتروگليف بار. اۋماعى جۇزدەگەن گەكتاردى الىپ جاتىر. بۇل ساق داۋىرىنەن دە بۇرىنعى تاريح. تۇبەگەيلى زەرتتەلسە ەكەن. تۋريستەردى تارتۋعا دا تاپتىرماس ورىن, – دەيدى «تارباعاتاي» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تا­بي­عي پاركىنىڭ رەكرەاتسيا جانە تۋريزم ءبولىمىنىڭ باسشىسى جانسايا بەيسەنوۆا.

تۋريستەر تارتىلىپ جاتسا, ولاردى جان-جانۋارلاردىڭ سۋرەتتەرى عانا ەمەس, ۇيدەي تاستاردىڭ بەتىندەگى بەلگىسىز ورنەكتەر دە قىزىقتىرارى ءسوزسىز. تاريحشىلار تۇسىنىكسىزدەۋ بەدەرلەردى تارباعاتايدىڭ كارتاسى بولۋى مۇمكىن دەپ بولجام جاساعان. ونداي قورىتىندىعا كەلگەن سەبەبى, الىپ تاستىڭ بەتىندەگى شيىر سىزىقتار تاۋ سوقپاقتارىنا, وزەن-كولدەرگە ۇقساس. جالپى, كوزگە تۇسكەن سۋرەتتەردىڭ سانى 2 مىڭنان اسادى.

كيەلى شىڭنىڭ بيىگىندە پەتروگليفتەر عانا ەمەس, كونە قورىمداردىڭ ورنىن دا بايقايسىز. اقبەرلىنىڭ بيىگى كيەلى جەر بولعاندىقتان شىعار, كونە تايپالار وسى ماڭدا باس قوسىپ, ادەت-عۇرىپتىق شارالارىن وتكىزگەن سەكىلدى. ءتىپتى اقبەرلى اتاۋىندا دا ۇلكەن ءمان جاتىر. اڭىز-اڭگىمەلەردە ايتىلعانداي, اقبەرلى اۋليە وتەرىندە «مەنىڭ سۇيەگىم جاتقان جەر جاۋىن-شاشىنسىز بولمايدى. بەيبىت شارۋاعا زيانىم تيمەسىن, بيىككە جەرلەڭدەر» دەپتى. سودان بەرى تارباعاتايدىڭ بۇل بيىگى «اقبەرلى» اتانسا كەرەك.

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

ءۇرجار اۋدانى