«اشىعىن ايتۋىمىز كەرەك, مەملەكەتتىك ورگانداردا ءالى دە بولسا فورماليزم مەن جايباسارلىق كەڭىنەن ەتەك الىپ وتىر. ازاماتتارىمىز وزدەرىنىڭ جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى ماسەلەلەرىمەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا جۇگىنىپ, مەملەكەت باسشىسىنا شاعىمدانۋعا ءماجبۇر. الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ ارقاسىندا وڭىرلەردە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەر بۇكىل ەلگە بەلگىلى بولىپ جاتادى», دەگەن ەدى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا. شىندىق, جەرگىلىكتى بيلىكتەن كۇدەر ۇزگەن حالىق ارىز-شاعىمىن تىكەلەي پرەزيدەنتكە جولداعىسى كەلەدى. بولماسا, فوتو, بەينە-جازبالارىن الەۋمەتتىك جەلىگە سالىپ, ادىلدىك ىزدەيدى.
جۋىردا كۇرشىم اۋدانىنىڭ تۇرعىنى اۋىلىنداعى «بىلىقتى» ۇيالى تەلەفونىنىڭ كامەراسىنا ءتۇسىرىپ الىپ, WhatsApp جەلىسى ارقىلى تاراتقان. فوتو, بەينەجازبا بۇلتارتپاس ايعاق دەگەندەي, ولارعا قاراپ, كۇرشىم اۋىلىنىڭ سۇرەڭسىز كورىنىسىنە كۋا بولاسىز. جولدىڭ جاعدايىن ايتپاعاندا, قۇلاپ جاتقان قاشا, جابىق تۇرعان باسسەين عيماراتى, جاڭا سالىنعان ساپاسىز ۇيلەر... مۇنداي اۋىل از ەمەس, ارينە. بىراق كۇرشىم – شەكارا شەبىندە جاتقان اۋدان ورتالىعى. ەستەرىڭىزدە بولسا, شىعىس قازاقستان وبلىسىندا شەكاراداعى اۋداندار ءۇشىن 2020-2024 جىلدارعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ كەشەندى جوسپارى بەكىتىلىپ, بىرقاتار جۇمىس قولعا الىنعان. الايدا جۇمىس ساپاسى قاداعالاۋسىز سياقتى.
– ءبىر اكىم كەلىپ, اۋىلدىڭ كىرە بەرىسىندەگى اركانى ورناتسا, ەكىنشىسى كەلىپ, ونى اۋىلدىڭ انا باسىنا كوشىردى. بايتەرەكتى ورنىنان بىرنەشە رەت قوزعادى. ونىڭ ءبارى قىپ-قىزىل شىعىن. جاڭا تروتۋار سالامىز دەپ, كۇرشىمنىڭ ورتالىق كوشەسىن 8 مەتردەن 5 مەترگە تارىلتىپ تاستادى. جاڭادان باسسەين بوي كوتەرىپ ەدى, يگىلىگىن كورىپ وتىرعان ءبىر ادام جوق, جابىق تۇر, – دەيدى كۇرشىم اۋىلىنىڭ اقساقالى نۇربەك بايتۇرسىنوۆ.
راس, شەكارالىق اۋدانداردى دامىتۋ ماقساتىندا كۇرشىم اۋىلىندا قىرۋار قارجىعا باسسەين سالىنىپ, جىل باسىندا سالتاناتتى تۇردە اشىلعان بولاتىن. وكىنىشتىسى, ءالى كۇنگە جۇمىس ىستەمەي تۇر. اۋىلدىقتاردىڭ ايتۋىنشا, قانداي دا ءبىر اقاۋى بار كورىنەدى. كۇرشىم اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرلان شوراياقوۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, باسسەيننىڭ قۇرىلىسى تولىعىمەن اياقتالعان.
اشىلۋ سالتاناتى دا بولعان. بىراق شەكتەۋ شارالارىنا بايلانىستى ءوز جۇمىسىن باستاماي وتىر. ەلدەگى جاعداي وڭالعان سوڭ بۇل جاڭا نىسان 25 ادامدى جۇمىسپەن قامتيتىن كورىنەدى. دەمەك, شەكتەۋگە بايلانىستى جۇمىسىن باستاماعان ەكەن. ولاي بولسا, وسكەمەندەگى سپورت نىساندارىنىڭ ەسىگى نەگە ايقارا اشىق؟ ءبىر وبلىس, ءبىر قاۋلى دەگەندەي...
كۇرشىم اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىن الاڭداتىپ وتىرعان تاعى ءبىر ماسەلە – توپتەرەك اۋىلىنىڭ باس جاعىنداعى كوپىر. جىڭىشكە بۇلاعىنان وتەتىن ول وتكەلدى جىلدا سۋ شايىپ كەتىپ, اۋىلدىقتاردىڭ ءجۇرىپ-تۇرۋىنا تۇساۋ بولادى ەكەن.
– توپتەرەكتە 40-50 وتباسى تۇرادى, باستاۋىش مەكتەبى بار. ايتايىن دەگەنىم, اۋىل ءۇشىن وتە ماڭىزدى جالعىز كوپىردى جىلدا كوكتەمدە سۋ الىپ كەتەدى. مىقتاپ, كەڭ كوپىر سالىپ قويۋعا بولار ەدى. جولدىڭ ءۇستى شۇرىق-تەسىك. ونى ءوزىمىز تاس توگىپ جوندەگەن بولامىز, – دەيدى توپتەرەكتىڭ تۇرعىنى نۇرلىبەك مۇقانوۆ.
بۇل سۇراقتى دا اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرلان شوراياقوۆقا جەتكىزدىك. ونىڭ سوزىنە سەنسەك, بىلتىر بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىنىپ, ءتيىستى مەكەمە توپتەرەككە قاجەتتى كوپىردى سالىپ بەرگەن ەكەن. كوپىر ماسەلەسى شەشىلدى دەگەنىمەن, باراق باتىر اۋىلىنداعى اۋىز سۋ قۇبىرىن توسەپ جاتقان KazContraction كومپانياسى جۇكتەلگەن جۇمىسقا سالعىرت قاراعان. تالاپ بويىنشا قۇبىرلاردىڭ استىنا قۇمدى توسەنىش سالماعان, بەتىن شوعىر-شوعىر تاسپەن جاپقان. اۋىل اقساقالى نۇربەك بايتۇرسىنوۆ ايتقانداي, 480 ملن تەڭگە قارجى جۇمسالعان اۋىز سۋدىڭ دا پايداسىن ەشكىم كورىپ وتىرعان جوق. بوران مەن مارالدى اۋىلدارىنا ءدال وسىنداي سالعىرتتىقپەن سۋ تارتىلىپ, قازىنانىڭ قارجىسى اۋاعا شاشىلىپتى. ونىڭ ۇستىنە ءار اۋلادا قۇدىعى بار باراق باتىردىڭ حالقى اۋىز سۋعا اسا ءزارۋ ەمەس سەكىلدى. ايتقانداي, باراق باتىر اۋىلىنا سۋ تارتپاق بولعان مەردىگەردىڭ جۇمىسقا جاۋاپسىزدىقپەن قاراعانىن اۋدان باسشىلىعى دا جوققا شىعارىپ وتىرعان جوق. كەمشىلىكتەر ورىن العاندىقتان اتالعان كومپانيامەن كەلىسىمشارتتى ۇزۋدەن باسقا امال قالماعان سىڭايلى. ال جوبالىق-سمەتالىق جوسپار بويىنشا, نىسان 2021 جىلى اياقتالۋى ءتيىس.
– اۋدان ءۇشىن ماڭىزى جوق دۇنيە جاساعانشا, پايدالى نىسان نەگە سالمايدى؟! مىسالى, ءسۇت قابىلداۋ تسەحىن قايتا جانداندىرۋعا بولار ەدى. سيىر ساۋىپ وتىرعان ەل از ەمەس. تسەح اشىلسا, ءسۇت تاپسىرىپ, ناپاقا تاپپاي ما ەل؟! وبلىس ورتالىعىنداعى كاسىپورىندار ۇنەمى ءسۇتتىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن ايتادى. سولارعا دا سەپ بولار ەدى, – دەيدى اۋدان تۇرعىنى تالعات اقشاعانوۆ.
اۋدانعا شىن جاناشىر نۇربەك بايتۇرسىنوۆ, تالعات اقشاعانوۆ, تابىس كاڭگىلدا, نۇرزادا قاتاي, جاقسىلىق ءالي, ەرجان احماديەۆ سىندى ءبىر توپ تۇرعىن اۋىلدىڭ ءدال ىرگەسىندە بوي كوتەرگەن اسفالت زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىنا دا جازباشا تۇردە قارسىلىق بىلدىرگەن. سەبەبى زاۋىتتان بۋداقتاعان قارا ءتۇتىن اۋىلدى زياندى قالدىقتارىمەن لاستاۋى مۇمكىن.
– ءبىز زاۋىتتىڭ سالىنۋىنا قارسىمىز. اۋىلدىق جەردە تۇرىپ, زياندى اۋامەن تىنىستاعىمىز كەلمەيدى. ەرتەڭ بالالاردىڭ دەنساۋلىعى نە بولماق؟! ەلدى مەكەننەن الىس اپارىپ سالسا, ەش قارسىلىق جوق. اۋدان باسشىلىعى ءبىزدىڭ ءبىر اۋىز پىكىرىمىزبەن ساناسادى دەپ ويلايمىن, – دەيدى كۇمىس القا انا نۇرزادا قاتاي.
اسفالت زاۋىتىن سالۋ ماقساتىندا «وبلشىعىسجول» جشس وكىلدەرى اۋدان اكىمدىگىنە بوس جەر بەرۋ تۋرالى ءوتىنىش بىلدىرگەن. زاۋىت سالماق بولعان جەردەن اكىمدىك باس تارتۋعا زاڭدى تۇردە نەگىز جوق بولعاندىقتان كەلىسىمدەرىن بەرىپتى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ە.شوراياقوۆتىڭ ايتۋىنشا, قوعامدىق تىڭداۋدا كەيبىرەۋ قارسىلىق بىلدىرگەنىمەن, نىسان قۇرىلىسى باستالىپ كەتكەن.
– قوعامدىق تىڭداۋعا كوبى كەلمەدى. ءبارى شەشىلگەن سوڭ ەكولوگياعا, قورشاعان ورتاعا زيانى بار دەگەندەي ماتىندە قارسىلىقتارىن ءبىلدىرىپ حات جازعان, – دەيدى ە.شوراياقوۆ.
اۋدان تۇرعىندارىنىڭ زاۋىت قۇرىلىسىنا قاتىستى قارسى پىكىر بىلدىرگەن حاتتارى «جاۋ كەتكەن سوڭ قىلىشتى تاسقا شابۋدىڭ» كەيپىن كيمەسە بولدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جولداۋىندا اتاپ كورسەتكەندەي «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنا كۇرشىم اۋدانىنىڭ باسشىلىعى كوز جۇما قارامايدى دەپ سەنەيىك.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كۇرشىم اۋدانى