وسىدان ءدال 125 جىل بۇرىن, ياعني 1896 جىلدىڭ 6 ساۋىرىندە گرەكيانىڭ استاناسى – افينا قالاسىندا قازىرگى زامانداعى تۇڭعىش وليمپيا ويىندارىنىڭ شىمىلدىعى ءتۇرىلدى. ول ۋاقىتتا القىزىل الاۋ تۇتانبايتىن, انت بەرىلمەيتىن, التىن مەدال تاپسىرىلمايتىن, جالپى-كوماندالىق ەسەپتەگى جاعداي دا ەسەپكە الىنبايتىن... مىنە, وسىلاي تىزبەكتەي بەرسەك, و زامانداعى مەن بۇ زامانداعى جاھاندىق دودانىڭ اراسىندا الشاقتىق تىم كوپ-اق.
ەجەلگى ەللادا ەلىندە وتكەن وليمپياداعا 14 مەملەكەتتەن كەلگەن 241 سپورتشى قاتىستى. باق سىناعانداردىڭ بارلىعى دا ەر ادام ەدى. جارىستىڭ اشىلۋ سالتاناتى 6 ساۋىردە افينا قالاسىنداعى ستاديوندا ءوتتى. بۇل ءراسىمدى 80 مىڭنان استام كورەرمەن تاماشالادى. ولار اۋىر اتلەتيكا, ۆەلوسپورت, گيمناستيكا, جەڭىل اتلەتيكا, ءجۇزۋ, كۇرەس, نىسانا كوزدەۋ, سەمسەرلەسۋ جانە تەننيس سەكىلدى سپورت تۇرلەرى بويىنشا سايىسقا ءتۇسىپ, بارلىعى 43 جۇلدە جيىنتىعىن ساراپقا سالدى. حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتى (حوك) اكادەميالىق ەسۋ, ات سپورتى, بوكس, جەلكەندى سپورت, جيو-دە-پوم, كريكەت, پولو جانە فۋتبولدى جارىس باعدارلاماسىنا قوسۋ جايىندا ۇسىنىس ءبىلدىردى. بىراق بۇل يدەيا ۇيىمداستىرۋشىلار تاراپىنان قولداۋ تاپپادى.
جاڭا داۋىردەگى وليمپيا ويىندارىنىڭ تۇڭعىش چەمپيونى رەتىندە اقش-تىڭ جەڭىل اتلەتى دجەيمس برەندان بەننەت كوننولليدىڭ ەسىمى تاريحتا التىن ارىپتەرمەن جازىلدى. 1868 جىلى بوستوندا تۋىپ-وسكەن ول بالا كەزىنەن سپورتتىڭ سان الۋان ءتۇرىن سەرىك ەتتى. ەسەيە كەلە گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇستى. ونىڭ سپورتقا دەگەن قۇشتارلىعى سونشالىق, گرەكيادا وليمپيادا وتەتىنىن ەستىگەن بەتتە قارت قۇرلىققا اتتاندى. ءتىپتى ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى مەن وقىتۋشىلاردان سۇرانباعان دا ەكەن. سول ءۇشىن دە دجەيمس اتالعان وقۋ ورنىنان قۋىلادى. ەسەسىنە ونىڭ افينادا باق جۇلدىزى جاندى. ءۇش قارعىپ سەكىرۋ جاتتىعۋىندا سىنعا تۇسكەن كوننوللي 13,71 مەترلىك كورسەتكىشپەن باس جۇلدەنى ولجالادى. ال بۇل جارىس باسقا سپورت تۇرلەرىنەن بۇرىن وتكەندىكتەن, امەريكالىق سايىپقىراننىڭ ەسىمى تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى رەتىندە تاريحتا قالدى. سونداي-اق وسى جارىستا دجەيمس بيىكتىككە سەكىرۋدە كۇمىس جانە ۇزىندىققا سەكىرۋدە قولا مەدالداردى يەلەندى.
افينادان كەيىن دە دجەيمس برەندان بەننەت كوننوللي سپورتتان قول ۇزگەن جوق. 1990 جىلى پاريج وليمپياداسىندا كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. قانى قىز-قىز قايناپ تۇرعان شاعىندا يسپانيا مەن اقش اراسىنداعى سوعىسقا قاتىستى. كەيىننەن جازۋشىلىق قابىلەتى ويانىپ, بىرنەشە كىتاپتىڭ اۆتورى اتاندى. دجەيمس 1957 جىلدىڭ 20 قاڭتارىندا قايتىس بولدى. ول كەزدە تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى 88 جاستا ەدى.
العاش رەت ۇيىمداستىرىلعان وليمپيا ويىندارىنىڭ وزگە جەڭىمپازدارى جايىندا ايتار بولساق, بۇل جارىستا ەڭ كوپ جۇلدە العان گەرمان ۆاينگەرتنەر. گەرمانيالىق گيمناسشى ءدۇبىرلى دودادا التى رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. تارقاتىپ ايتساق, 3 التىن, 2 كۇمىس جانە 1 قولاعا قول جەتكىزدى. ول 55 جىل عۇمىر كەشتى. گەرمان ودەر وزەنىندە سۋعا باتىپ بارا جاتقان ادامدى قۇتقارامىن دەپ ءوزى دە اجال قۇشتى.
گەرمانيانىڭ تاعى ءبىر ساڭلاعى كارل شۋمان باس جۇلدەنىڭ تورتەۋىن قانجىعاسىنا بايلادى. العاشىندا ول بالۋاندار باسەكەسىندە كۇش سىناستى. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ۇلىبريتانيالىق لانچەستەن ەليوتتى ۇتسا, كەلەسى بەلدەسۋدە گرەكيالىق گەورگيس تسيتاستان باسىم ءتۇستى. وسىلايشا, شۋمان چەمپيوندىق اتاققا قول جەتكىزدى. ودان كەيىن سپورتتىق گيمناسشىلارمەن سايىسقا ءتۇسىپ, ءۇش مارتە توپ جاردى. اقىرىندا اۋىر اتلەتيكا مەن جەڭىل اتلەتيكادان وتكەن جارىستاردا ونەر كورسەتكەنىمەن, جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە العان جوق. كارل 1946 جىلى 76 جاسىندا باقيلىق بولدى.
سونىمەن قاتار افينا وليمپياداسىندا گەرمانيالىق الفرەد فلاتوۆ (3 التىن, 1 كۇمىس), امەريكالىق روبەرت گاررەت (2 التىن, 1 كۇمىس, 1 قولا), فرانتسيالىق پول ماسسون (3 التىن), اۋستراليالىق تەددي فلەك (2 التىن, 1 قولا) سىندى سپورتشىلاردىڭ قانجىعاسى مايلاندى.