اۋىلدا وسكەن اعا بۋىن ۇرپاقتىڭ قۇلاعىنا «قوي قوزداپ, قورادا شۋ...» دەپ كەلەتىن تاقىرىپ ابدەن تانىس بولسا كەرەك. اسىرەسە, كوكتەمگى مال تولدەتۋ ماۋسىمىندا بۇل ءسوزدىڭ ءمانى ەرەكشە بولماق. ويتكەنى ءتورت ت ۇلىكتىڭ ءتولى كوبەيىپ, مال باسىنىڭ ارتۋى قۇت پەن بەرەكەنىڭ باستاۋى عانا ەمەس, تولايىم تابىستىڭ دا نىشانى. ەندى وسى ۇدەدەن شىعۋ جولىندا بىلەك سىبانىپ, بەل شەشىپ ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن شوپان قاۋىمىنىڭ ءار كۇنى تاۋەكەلگە تولى. بۇل قاتاردا جەتىسۋلىق مالساق جاندار دا بار.
بيىل جەتىسۋدا ساقمان ادەتتەگىدەن ەرتە باستالىپ كەتتى. قىستاماعا قوڭدى كىرگەن بۋاز مال ەرتە كوكتەمدە-اق تولدەي باستاعان. ناۋرىزدىڭ اڭىزاعى باسىلماي جاتىپ-اق تۋعان قوزىنىڭ سانى 625 مىڭ باستان استى. ال ساقمان ماۋسىمىنىڭ اياقتالۋىنا ءالى ءبىر جارىم ايداي ۋاقىت بار. بۇيىرسا, بيىلعى ءتولدىڭ ءتىزىمى 2 ملن باسقا جەتەدى دەگەن بولجام دا جوق ەمەس.
جالپى, وبلىستاعى مال باسى جىل سايىن كوبەيىپ كەلەدى. قازىر ايماقتاعى قوي سانى 4 ملن باسقا جۋىق. ونىڭ ىشىندە ساۋلىق قويدىڭ سانى 1 915,6 مىڭ باسقا جەتكەن. ال قوي وسىرۋمەن 109 ءىرىلى-ۇساقتى شارۋاشىلىق اينالىسىپ وتىر. وسىلايشا جەتىسۋلىق شوپانداردىڭ بەرەكەلى تىرلىگى وڭىردەگى قوي سانىنىڭ ارتۋىنا سەرپىن بەرىپ قانا قويماي, الماتى وبلىسىنىڭ ۋاق مال سانى جونىنەن رەسپۋبليكا بويىنشا ەكىنشى ورىننان كورىنۋىنە جول اشقان.
– بيىلعى ساقمان ەرتە باستالدى. كۇن رايىنىڭ قۇبىلمالى بولعانىنا قاراماستان, شوپاندار كۇن-ءتۇن دەمەي ءتول الىپ جاتىر. قازىرگە دەيىن وبلىستاعى جاس ءتولدىڭ سانى 625 مىڭ باسقا جەتتى. الدا ءالى ەكى ايعا جۋىق ۋاقىت بار. ياعني قورجىن قوزىعا تولا بەرەدى دەگەن ۇمىتتەمىز. ءتولدىڭ ءتۇسىمى دە جامان ەمەس. ەسەپ بويىنشا, ءار ءجۇز باس ساۋلىقتان 102 باستان قوزى الۋعا قول جەتەدى دەگەن بولجام بار. جالپى, بيىل وبلىس بويىنشا
1 ملن 870 مىڭ باس ءتول الىنادى دەپ كۇتىپ وتىرمىز, – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنا قاراستى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءبولىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باقتيار شامپىقوۆ.
ايتپاقشى, قوي سانىنىڭ كوبەيۋى وبلىستاعى ەت وندىرىسىنە دە وزىندىك ىقپالىن تيگىزىپ جاتىر. قازىر جەتىسۋ دالاسىنىڭ شۇيگىن ءشوبىن جەپ وسكەن مالدىڭ ەتىنە قىزىعۋشىلار قاتارى ارتىپ, دايىن ءونىم شەت ەل نارىعىنا شىعا باستادى. بۇل سالانى دامىتۋعا الەمگە تانىمال ترانسۇلتتىق كومپانيالار دا ينۆەستيتسيا قۇيۋعا كىرىسكەن. ماسەلەن, گەرمانيانىڭ «باۋمانن» كومپانياسى «جەتىسۋ قوي» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسكەن. ياعني نەمىس اعايىندار وبلىس اۋماعىندا ەت وڭدەيتىن زاۋىت سالىپ جاتىر. بۇل ءوندىرىس وشاعى جىلىنا 30 مىڭ تونناعا دەيىن ۋاق مالدىڭ ەتىن تولىقتاي وڭدەپ, نارىققا شىعارماق. سونداي-اق, امەريكالىق «تايسون فۋدس» كومپانياسى دا جىلىنا 500 مىڭ باس مال ەتىن وڭدەۋگە قاۋقارلى ەت وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋعا كىرىستى.
الماتى وبلىسى