كۇن جىلىنا سالىسىمەن قولعا الىناتىن «Bugin-ەكولوگيا» جوباسى تۋرالى ءسوز قوزعاماس بۇرىن, قىز-كەلىنشەكتەر مەرەكەسى قارساڭىندا الماتىدا العاشقى ايەلدەر اللەياسى اشىلىپ, مەگاپوليستىڭ بەتكە ۇستار ايەلدەرى 200 كاشتان جانە بورتەگۇل كوشەتتەرىن وتىرعىزعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
قالاداعى كوشباسشى ايەلدەر قوسىلعان شاراعا الماتى قالاسى جاسىل ەكونوميكا باسقارماسى مەن جەتىسۋ اۋدانى اكىمىنىڭ اپپاراتى مۇرىندىق بولدى. جاسىل ەكونوميكا باسقارماسى كوشەتتەرمەن, قاجەتتى قۇرال-سايماندارمەن قامتاماسىز ەتتى.
«قازىرگى الەمدە ايەلدەردىڭ ءرولى ەرلەر سياقتى ماڭىزدى. بۇگىندە ايەلدەر قوعام ومىرىندە, قالالاردا, ساياساتتا, ەكونوميكادا, مەديتسينادا جانە باسقا دا سالالاردا بار. بۇگىن ايەلدەردى سيمۆولدىق تۇردە اعاش وتىرعىزۋعا شاقىردىق جانە بۇل جەرگە «ايەلدەر اللەياسى» دەگەن اتاۋ قويدىق. بۇل ەركىندىكتىڭ, دانالىقتىڭ, سۇلۋلىق پەن باتىلدىقتىڭ سيمۆولى», دەدى جاسىل ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ باستىعى ناتاليا ليۆينسكايا.
ايەلدەر اللەياسى جەتىسۋ اۋدانىنىڭ كوكجيەك شاعىن اۋدانىندا ورنالاسقان. بۇل اۋماققا بارلىعى 4 500 كوشەت وتىرعىزىلادى. كوگالداندىرۋدىڭ ناتيجەسىندە بۇل اۋماق داميدى. جاسىل ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى اعاش وتىرعىزىپ قانا قويماي, ەكى جىل بويى كۇتىپ-باپتاۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزدى. وتىرعىزىلعان جاسىل جەلەكتەردى ۇنەمى سۋارۋ, بۇتالاۋ, مينەرالداندىرۋ جانە توپىراقتى قوپسىتۋ قاجەت. بيىل الماتىدا 350 مىڭ اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلانعان. ال ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 1 ملن جاسىل جەلەك وتىرعىزىلادى.
«اتادان مال قالعانشا تال قالسىن» دەگەن حالقىمىز اعاش وتىرعىزۋدى بالا تاربيەسىمەن تەڭ كورگەن. بۇگىندە ەكولوگيانىڭ تازالىعىنا كوڭىل ءبولۋ – وزەكتى ماسەلە. الماتى ەكولوگيالىق لاستانۋ جاعىنان الدىنا قالا سالمايدى. ماسەلەن, 2020 جىلدىڭ اقپانىندا ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم ميرزاعاليەۆ مەگاپوليستە اتموسفەرانى لاستايتىن قالدىق زاتتىڭ كولەمى 2,4 ملن توننانى قۇراعانىن ايتتى. مينيستر ەگەر ەشقانداي شارا قولدانىلماسا, بۇل كورسەتكىش 2030 جىلعا قاراي 3,6 ملن توننانى قۇرايتىنىن مالىمدەدى. وسى ورايدا Bugin Association قوعامدىق بىرلەستىگى «Bugin-ەكولوگيا» كوگالداندىرۋ جوباسى اياسىندا الماتى قالاسىن كوگالداندىرۋ ءىسىن قولعا الدى. بۇل شارا 20 ناۋرىزدا جەلتوقسان ساياباعىنان باستاۋ الادى. جوبا جەتەكشىسى الىبەك قايرات ۇلى: «كەلىپ ءوز اعاشىڭىزدى وتىرعىزىڭىز! ءبىز ءسىزدى كۇتەمىز!», دەيدى. بۇل جوبا تال ەگىپ, اعاش وتىرعىزۋ ارقىلى قوعامعا يگى ءىس جاساۋدى كوزدەيدى. باستاما 1,5 ملن تەڭگە قاراجاتتى قاجەت ەتەتىن بولسا, ونىڭ جارتىسىن Bugin Holding كومپانياسى بەرگەن. ال قالعان قاراجاتتى قوعام ەرىكتىلەرى جيناپ جاتىر.
سونداي-اق سوڭعى كۇندەرى قالاداعى گاگارين مەن بەرەزوۆسكي كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا جايقالىپ تۇرعان ءۇش تەرەكتىڭ زاڭسىز كەسىلۋى تۇرعىندار نارازالىعىن تۋدىردى. اعاشتاردى كەسۋگە بايلانىستى جاسىل ەكونوميكا باسقارماسىنا ءوتىنىش تۇسپەگەن. تابيعات قورعاۋ پروكۋراتۋراسىنىڭ مالىمەتىنشە, اعاشتى زاڭسىز كەسۋشىلەرگە قر اقبتك-ءنىڭ 386-بابى «جاسىل جەلەكتەردى كۇتىپ-ۇستاۋ جانە قورعاۋ ەرەجەلەرىن بۇزۋ» بويىنشا اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلىپ, ايىپپۇل سالىندى.
ەندىگى جەردە كەسىلگەن اعاشتاردىڭ ورنىنا وتەماقى رەتىندە 60 كوشەت وتىرعىزىلادى.
الماتى