ۆاكتسينالاۋ قارقىنى ءارتۇرلى

بۇل – ادامزات تاريحىنداعى تۇڭعىش ءىرى ناۋقانعا ۇلاسقان ۆاكتسينالاۋ دەۋگە بولادى. دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ۆاكتسينا كوشىندەگى ەڭ كوپ ەكپە جاساتقان ەلدەر ءتىزىمىن  اقش پەن قىتاي باستاپ تۇر. ماسەلەن, اقش-تا 90 ملن دوزا ۆاكتسينا ەگىلسە, قىتايدا 52 ملن تۇرعىن ەكپە العان. 23 ملن ۆاكتسينا دوزاسىن سالىپ ۇلگەرگەن ۇلىبريتانيا ءۇشىنشى ورىندا تۇر. امەريكا مەن ەۋروپا ەلدەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى ۆاكتسينالاۋ ناۋقانىن باستاپ كەتكەنى بەلگىلى. الايدا افريكا ەلدەرىنىڭ بىرنەشەۋى عانا بۇل ۇردىسكە قوسىلا العان. الەمدەگى تابىسى تومەن ەلدەردىڭ كوبى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ Covax حالىقارالىق باعدارلاماسىنا ءۇمىت ارتىپ وتىر. ول بو­يىنشا دامىعان ەلدەرمەن قاتار, الەمنىڭ بارلىق ەلى ۆاكتسيناعا قول جەتكىزۋى ءتيىس. گانا 24 اقپاندا وسى باعدارلاما بويىنشا ۆاكتسينا العان تۇڭعىش ەل بولدى.

Covax جىل سوڭىنا دەيىن بۇكىل الەم بويىنشا شامامەن ەكى ميلليارد دوزا ۆاكتسينا جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. الايدا كوپتەگەن ۆاكتسينا ءبىر ادامعا ەكى دوزانى قاجەت ەتەتىنىن ەسكەرگەن ءجون. Pfizer جانە BioNTech شىعارعان ۆاكتسينا العاشقى ماقۇلدانعانداردىڭ ءبىرى بولعانى بەلگىلى. كەيىننەن ددسۇ وزگە دە ۆاكتسينانىڭ وندىرىسىنە رۇقسات بەردى.

كوپ ەلدەر ۆاكتسينا سالۋدى 60 جاستان اسقان ەگدە جاستاعى تۇرعىنداردان باستادى. ودان بولەك, ىندەتپەن كۇرەستە العى شەپتە جۇرەتىن مەديتسينا سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن وسال توپتاعى ازا­مات­تارعا سالىندى. يزرايل جانە ۇلى­بريتانيا سەكىلدى ەلدەردە ۆاكتسينالاۋ باستالعالى اۋرۋحاناعا تۇسكەن ناۋقاس­تاردىڭ سانى ازايىپ, ءولىم-ءجىتىمنىڭ تومەندەۋى بايقالعان. قازىر الەمدە 200-دەن استام ۆاكتسينانىڭ تيىمدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگى تەكسەرىلىپ, قاجەتتى سىناقتار جۇرگىزىلىپ جاتىر.

ايەلدەر كۇنىندە كوشەگە شىقتى

حالىقارالىق ايەلدەر كۇنىن اتاپ ءوتۋدىڭ جولى كوپ. بۇل كۇن الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەردە ۇلتتىق مەرەكەلەر قاتارىنا جاتادى. ادەتتە مەرەكەگە وراي ءۇش-ءتورت كۇن ىشىندە گۇل ساتىلىمى ەكى ەسە ارتادى.

قىتايدا كوپتەگەن ايەل 8 ناۋرىزدا جارتى كۇندىك ەڭبەك دەمالىسىن الادى. دەگەنمەن كەيبىر جۇمىس بەرۋشىلەر بۇل ەرەجەگە باعىنبايتىن كورىنەدى. يتاليادا بۇل كۇنى ميموزا گ ۇلىن سىيلاۋ داستۇرگە اينالعان. ال اقش-تا ناۋ­رىز – ايەلدەر تاريحىنىڭ ايى. جىل سايىن پرەزيدەنت ءوز مالىمدەمەسىندە امەريكالىق ايەلدەردىڭ جەتىستىكتەرىن اتاپ وتەدى. بيىلعى ءىس-شارالار پاندەميا سالدارىنان ءسال وزگەرەك بولدى. دەگەنمەن ءداستۇرلى وتەتىن ايەلدەر مارشى دا ۇمىتىلمادى.

بۇۇ 2021 جىلدى كوشباسشى ايەلدەر تاقىرىبىنا ارناعان ەدى. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە وتكەن مارشتار قاۋىپسىزدىك تۋرالى ەسكەرتۋلەرگە قاراماستان وتكەن. ولاردىڭ ىشىندە قاقتىعىسقا ۇلاسقاندارى دا بولدى. ماسەلەن, مەكسيكادا وتكەن ءىس-شارا كەزىندە كەمىندە 80 ادام زارداپ شەككەن. نارازى ايەلدەر توبى ەل بيلىگى مەن ايەلدەرگە جاسالعان زورلىق-زومبىلىق ارەكەتتەردى قاتاڭ سىنعا الىپ, كوشەگە شىققان. قاتىسۋشىلار وتباسىنداعى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىن دا ەسكە الىپ, ەلدەگى جاعدايدى جاقسارتۋدى تالاپ ەتكەن.

ۋكراينا استاناسىندا وتكەن ناۋقاندا ەلدە كۇرت وسكەن تۇرمىستىق الىمجەتتىككە كوڭىلى تولماعان ايەلدەر كوشەگە شىعىپ, ءوز تالاپتارىن قويعان. كيەۆ كوشەلەرىنە گۇل ۇستاعان مىڭداعان ادام ۇلتتىق كيىم كيىپ شىققان. وسى سەكىلدى مارش­تار الەمنىڭ تاعى بىرقاتار ەلىندە ءوتىپ, ايەلدەردىڭ قوعامدا تاپ بولعان ماسە­لە­لەرىن اشىق كورسەتۋگە تىرىسقان.