اۋىلدىڭ اياق جاعىنداعى قوس قاباتتى قاراعاي ءۇيدىڭ قاڭىراپ تۇرعانىنا جيىرما-وتىز جىل بولدى-اۋ دەيمىن. ءاۋ باستا شىركەۋ رەتىندە سالىنعاندىقتان, كاتونقاراعايلىقتار ونى سولاي اتاپ كەتكەن.
رەسەيدەن ورىستار اۋىپ كەلىپ, ءتور التايدىڭ ءتوسىن جايلاي باستاعان جىلدارى پوكروۆ شىركەۋى رەتىندە سالىنعانى راس. ودان بەرى عاسىردان استام ۋاقىت ءوتتى. دالىرەك ايتساق, قاراعاي ءۇي 1882 جىلى بوي كوتەرىپتى. بىراق 1930 جىلداردان بەرى اۋرۋحانا, مەكتەپ بولعانىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. اسىرەسە, ادەبيەت سۇيەر قاۋىمنىڭ ەسىندە شىعار, ورالحان بوكەيدىڭ «سايتان كوپىر» پوۆەسىنىڭ جەلىسى بويىنشا تۇسىرىلگەن فيلمدەگى كەيبىر ەپيزودتار سول تاريحي عيماراتتىڭ ىشىندە تاسپالانعان.
كەيىن كەڭەس وكىمەتى ىدىراعان سوڭ عيمارات بۇزىلدى, ەسىك-تەرەزەلەرى تالان-تاراجعا ءتۇستى. بورەنەلەرىن ءبولىپ الىپ تاسي باستاعان تۇرعىندار ءتۇرلى وقىس جاعدايعا ۇشىراماعاندا, قوس قاباتتى قوڭىر ءۇي ءتۇپ-ورنىمەن جوق بولار ما ەدى, كىم ءبىلسىن؟! ايتەۋىر, تىلسىم كۇشتى بايقاعان ەل قوڭىر ءۇيدىڭ ماڭىن باسپايتىن بولعان.
ەندى مىنە, اۋدان باسشىلىعى ەسىك-تەرەزەسى ۇڭىرەيىپ, نەشە جىل تۇرعان ءۇيدىڭ تۇپنۇسقاسىن ساقتاي وتىرىپ, قايتا قالپىنا كەلتىرۋدى كوزدەپ وتىر. ول ءۇشىن اۋداندى دامىتۋ قورىنان 150 ملن تەڭگە جۇمسالادى. رەستاۆراتسيا جاساۋ ءۇشىن قاجەتتى 150 تەكشە مەتر قاراعاي ازىرلەنىپ تە قويدى. الايدا اۋدان تۇرعىندارىنىڭ پىكىرى ءار ءتۇرلى. ءبىرى «شوقىناتىن عيماراتتىڭ قاجەتى نە؟» دەسە, ەندى ءبىرى «مادەني مەكەمە رەتىندە جوندەپ قويسا, تۋريستەرگە قىزىق بولار ەدى» دەيدى.
– شىركەۋدەن بۇرىن كاتونقاراعاي اۋىلىنىڭ ورتاسىندا ەكى قاباتتى بوس تۇرعان ۇيلەر كوپ. الدىمەن سولاردى جوندەۋ كەرەك. ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەيىك. ال شىركەۋدى قورشاپ قويدى, ەندى ەشكىم تيىسپەيدى. كەيىن باسقا ماسەلەلەر شەشىلگەن سوڭ كورە جاتادى, – دەيدى ارداگەر جۋرناليست جانىبەك قىزىر.
اۋداندى دامىتۋ قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى سەرىك ءجۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, شىركەۋ قۇلشىلىق ورنى ەمەس, تاريحي قۇندىلىعى بار عيمارات.
– تاتارستاننىڭ قازان قالاسىندا ءدال وسى سياقتى عاسىرلار سىنىنان وتكەن اعاش شىركەۋلەر بار. ول جەرلەردىڭ تابالدىرىعى تۋريستەردەن بوسامايدى. كاتونداعى شىركەۋدى جوندەۋدەگى ماقساتىمىز سول, – دەيدى سەرىك ءجۇنىسوۆ.
كاتونقاراعايدا ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن قولعا الىنعان شارۋا كوپ. حالىق ءۇشىن جاسالىپ جاتقان مۇمكىندىك تە از ەمەس. مىسالى, ءوزىنىڭ تۇرىپ جاتقان ءۇيىن تۋريستەرگە جالعا بەرىپ, كاسىپ اشقىسى كەلەتىن اۋىلدىقتارعا 2 ملن 300 مىڭ تەڭگە كولەمىندە گرانت ۇسىنىلدى. بۇل جوبادا اسىرەسە كاتونقاراعاي, ورەل جانە بەرەل اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارىنا باسىمدىق بەرىلەدى. ايتا كەتسەك, ءبىر جىل ىشىندە عانا ءۇيىن تۋريستەرگە جالعا بەرگەن بەس ازاماتقا گرانت ۇسىنىلدى. ءتور التايدى بەتكە الاتىن تۋريستەر سانى ارتقان سايىن, اۋداندا ولاردى قابىلداۋ مۇمكىندىگى ازايىپ بارادى. سوندىقتان تۇرعىندارعا كاسىپ اشۋ ءۇشىن مول مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى