پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا, قازاقستانداعى «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمى جانە «قولدانبالى ەكونوميكانى زەرتتەۋ ورتالىعى», ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن قازاقستاندا COVID-19 پاندەمياسى كەزىندەگى كاسىپكەر ايەلدەردىڭ پروبلەمالارىن انىقتاۋ ءۇشىن اۋقىمدى زەرتتەۋ جۇرگىزدى.
COVID-19 پاندەمياسىنىڭ سالدارىنان قازاقستان اۋماعىندا توتەنشە جاعداي رەجىمىنىڭ ەنگىزىلۋى جەكە ءۇي شارۋاشىلىقتارىنا دا, كاسىپكەرلەرگە دە اسەر ەتتى. سونىمەن قاتار, پاندەميا تۋدىرعان داعدارىس ءىرى بيزنەسكە قاراعاندا شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە كوبىرەك اسەر ەتتى. بۇل جاعداي شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ جەتكىزىلىم تىزبەگىندەگى كۇيزەلىستەرگە توتەپ بەرۋ قابىلەتى تومەن بولۋىنا بايلانىستى.
كاسىپكەرلەردىڭ كوپشىلىگى (69,2%) كارانتين كەزىندە بيزنەسىنىڭ قارجىلىق شىعىنعا ۇشىراعانىن اتاپ ءوتتى. كاسىپكەر ايەلدەر بۇل فاكتىنى ءجيى اتاپ وتەدى – ءىس جۇزىندە ولاردىڭ تورتتەن ۇشىندە (75,8%) شىعىندار بولعان, ال ەرلەر اراسىندا – 63,5%. ايەلدەر بيزنەسى ايتارلىقتاي قارجىلىق شىعىندارعا جيىرەك ۇشىراعان. بۇل رەتتە ايەلدەردىڭ 41,9%-ى ءوز تابىسىنىڭ 50%-دان استامىن جوعالتقانىن اتاپ ءوتتى. (ەرلەر اراسىندا – 31,2%).
كاسىپكەر ايەلدەر ءۇشىن جاعداي جالاقى تولەنبەيتىن ەڭبەك سالاسىنداعى جۇكتەمەنىڭ ارتۋىمەن كۇردەلەنە ءتۇستى. بۇل بالالارعا, قارتتارعا, اۋرۋ تۋىستارىنا كورسەتىلگەن قامقورلىق, ءۇي شارۋاشىلىعىنا كوبىرەك ۋاقىت ءبولۋ قاجەتتىلىگى. سونىمەن قاتار زەرتتەۋ COVID-19 پاندەمياسى كەزىندە ايەلدەر ءداستۇرلى تۇردە جۇمىس ىستەيتىن ساۋدا, قىزمەت كورسەتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى سياقتى ەكونوميكا سەكتورلارى كوبىرەك زارداپ شەككەنىن كورسەتتى.
باسقا ماسەلەلەردە كاسىپكەر ايەلدەر مەن ەر ادامداردىڭ پروبلەمالارى ۇقساس. ناتيجەسىندە, مەملەكەت تاراپىنان كۇتىلەتىن قولداۋ شارالارى كاسىپكەر ايەلدەر مەن كاسىپكەر ەرلەر ءۇشىن دە از ەرەكشەلەنەدى.
«زەرتتەۋ شەڭبەرىندە ساراپشىلار مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كاسىپكەرلەرگە كومەك كورسەتۋ, ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ بويىنشا ناقتى شارالاردى ۇسىندى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن مەكەمەلەر كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن پايدالانادى دەپ سەنەمىز», دەدى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ءتورايىمى ءلاززات رامازانوۆا زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن تانىستىرۋ بارىسىندا.
مىسالى, زەرتتەۋ اياسىندا قايتالاناتىن باعدارلامالاردى تۇزەتۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بارلىق شارالارىن وڭتايلاندىرۋ جانە جۇيەلەۋ, كاسىپكەرلەرگە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن تسيفرلى پلاتفورمالار ارقىلى مەملەكەتتىك قولداۋ جونىندەگى اقپاراتتى جەتكىزۋ, ونلاين-پلاتفورمالار/قوسىمشالار اشۋ ارقىلى شوب وكىلدەرىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى مەن بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ سياقتى شارالار اتاپ ءوتىلدى.
«COVID-19 پاندەمياسى دۇنيەجۇزى ەلدەرىنىڭ, سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ دا ەكونوميكاسىنا جاعىمسىز وزگەرىستەر اكەلدى. داعدارىس بۇكىل قوعامعا اۋىرتپالىق تۇسىرۋدە, بۇل اسىرەسە ايەلدەر مەن وسال توپتار ءۇشىن قيىن. ايەل كاسىپكەرلەردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرۋ, سOVID-19 اياسىنداعى دامۋ باعدارلاماسىندا ايەلدەردىڭ مۇددەلەرى ەسكەرىلۋى بارشاعا جاقسى ءارى تۇراقتى دامۋ ناتيجەلەرىنە قول جەتكىزۋگە, ەكونوميكانىڭ تەزىرەك قالپىنا كەلۋىنە كومەكتەسەدى», دەدى قازاقستانداعى «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ باعدارلامالار مەنەدجەرى دينا امريشەۆا.