بۇگىن نۇر-سۇلتان قالاسىندا «استاناداعى ەقىۇ-2010 ءسامميتىنىڭ تاريحي ءمانى مەن وزەكتىلىگى» حالىقارالىق ونلاين-كونفەرەنتسياسى ءوتتى.
ءىس-شارا قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسى مەن قر سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى, نۇر-سۇلتانداعى ەقىۇ باعدارلامالار كەڭسەسى قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كەڭسەسىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلدى. 2010 جىلى قازاقستان – ورتالىق ازيانىڭ ءبىرىنشى وكىلى, پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى ەلدەر اراسىنداعى العاشقى مەملەكەت جانە ەۋروپالىق قۇرىلىمعا توراعالىق ەتكەن العاشقى مۇسىلمان ەلى بولعانى بەلگىلى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋىنىڭ باستاماشىسى جانە يدەولوگى بولدى. حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆتىڭ اتىنان قۇتتىقتاۋ ءسوزىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى–ەلباسىنىڭ كەڭەسشىسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى-ەلباسى كەڭسەسى اقپاراتتىق-تالدامالىق قامتاماسىز ەتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءادىل تۇرسىنوۆ وقىپ بەردى.
«استانا قالاسىندا 2010 جىلى جەلتوقساندا وتكەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىق ۇيىمىمىنىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ قاتىسۋشىلارىنا ىستىق ىقىلاسىمدى بىلدىرەمىن. اتالعان جوعارعى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋ ەۋروپا, ورتالىق ازيا جانە سولتۇستىك امەريكاداعى 57 مەملەكەتتى بىرىكتىرەتىن ءىرى ءارى ماڭىزدى ترانسكونتينەنتالدى ۇيىم – ەقىۇ-داعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى توراعالىعىنىڭ اسا ايتۋلى وقيعاسىنىڭ ءبىرى بولدى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ۇلى دالا ەلى پوستكەڭىستىكتە ەقىۇ-نى باسقارۋ مارتەبەسىنە يە بولعان العاشقى مەملەكەت. بۇل مانساپقا ءوتىنىم بەرۋدى ىلگەرىلەتۋ ىسىمەن تىكەلەي ءوزىم اينالىسقان مەن ەڭ الدىمەن ۇيىمنىڭ رولىنە بايىپتى تالداۋ جۇرگىزىپ, ونىڭ بولاشاعىن سومداۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ ەلدىڭ حالىقارالىق ارەناداعى جاۋاپتى ءارى بەيبىتسۇيگىش ساياساتى ارقىلى «ورتاق جانۇيانى» ۇيىستىرا الاتىن قابىلەتىن ەسكەردىم...ادىلەتتى دە ورنىقتى الەمدى, سونداي-اق اتلانت مۇحيتىنان تىنىق مۇحيتىنا, سولتۇستىك مۇزدى مۇحيتتان ءۇندى مۇحيتىنا دەيىنگى ء«تورت مۇحيت» كەڭىستىگىندەگى ستراتەگيالىق تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قالىپتاستىرۋ ىسىندە قازاقستاننىڭ تورەعالىعىمەن ەقىۇ-نىڭ استانا ءسامميتىنىڭ مۇراسى وزەكتىلىگىن جوعالتپايتىنىنا سەنىمدىمىن», دەدى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ ۇندەۋىندە.
قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى, قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇحتار تىلەۋبەردى ءوز سوزىندە قازاقستان مەن ەقىۇ-نىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ ديالوگ پەن الەمدى ىلگەرىلەتۋ بويىنشا باستى باسىمدىقتارىن اتاپ ءوتىپ, ءبىزدىڭ ەلدىڭ 2020 جىلى اوسشك-كە توراعالىق ەتكەنىن ەسكە سالدى.
ء«بىز ەقىۇ مەن اوسشك اراسىندا تاجىريبەلىك ىنتىماقتاستىقتى ورناتۋ ءۇشىن جاردەمدەسۋگە دايىنبىز, ويتكەنى بۇل ەكى الاڭ ەۋرازيانىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرىن شەشۋدە بىردەي ماقساتتار قويىپ, ۇقساس تاسىلدەرگە سۇيەنەدى. وسىعان بايلانىستى ارىپتەستەرىمىزدى اوسشك پەن ەقىۇ ديالوگىنىڭ, سونداي-اق اوسشك-ءنى ازياداعى قاۋىپسىزدىك جانە دامۋ ۇيىمىنا اۋىستىرۋ يدەياسىن قولداۋعا شاقىرامىز. استانا ءسامميتىنىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارى –ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى ديالوگ پەن تۇراقتى قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى, اۋعانستان ماسەلەسى, «قاتىپ قالعان» قاقتىعىستاردى شەشۋ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن وزەكتى», دەدى م.تىلەۋبەردى.
كونفەرەنتسيانىڭ مودەراتورى جانە بايانداماشىسى بولعان ەلباسى كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمىربولات ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ مەرەيتويلىق 30 جىلدىعىندا قازاقستان باسقارۋ مەن كۇندەلىكتى ومىردە دەموكراتيالىق پراكتيكالاردى دامىتۋ بويىنشا ءوز جولىن جالعاستىرىپ كەلە جاتقانىن سەنىمدى تۇردە مالىمدەي الاتىنىمىزدى اتاپ ءوتتى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا. نازارباەۆ ءوزىنىڭ باسقارۋى كەزىندە ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋ ساياساتىن سانالى جانە ماقساتتى تۇردە جۇرگىزدى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ق.ك.توقاەۆ قازاقستاندىق دەموكراتيانى ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان جاڭا ساياسي رەفورمالاردىڭ ءۇش ءىرى پاكەتىنە باستاماشىلىق ەتتى. قازىردىڭ وزىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بىرقاتار باستامالارى زاڭ دەڭگەيىندە بەكىتىلىپ, پراكتيكادا قولدانىسقا ەندى. بۇل ءبىزدىڭ وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن تاڭداعان دەموكراتيالى جولىمىزدى قازاقستان باسشىلىعىنىڭ جاڭا لەگى ءىزىن بۇزباي, جالعاستىرىپ كەلەدى دەگەندى بىلدىرەدى. ارينە, الدا ءالى دە كوپ جۇمىس كۇتىپ تۇر, بىراق ءبىزدىڭ ەقىۇ-مەن بايلانىسىمىز بۇرىنعىداي قازاقستاننىڭ دامۋىنا عانا ەمەس, ەقىۇ-نىڭ وزىنە دە, سونداي-اق ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا دا وڭ ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن», - دەپ اتاپ ءوتتى ب.تەمىربولات. كەزدەسۋ قاتىسۋشىلارىنا ارنايى دايىندالعان قىسقامەتراجدى بەينەفيلم كورسەتىلدى. وندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ جانە جەتەكشى ساياسي كوشباسشىلار ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋگە دايىندىق بارىسى جانە سول جىلدارداعى رەسمي حرونيكانىڭ كادرلارىنان تىس قالعان ۇيىمعا قاتىسۋشى ەلدەر اراسىنداعى كۇردەلى ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەر تۋرالى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا ەقىۇ-نىڭ قازىرگى توراعاسى, شۆەتسيا كورولدىگىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى انن ليندە مەن ەقىۇ-نىڭ باس حاتشىسى حەلگا ءشميدتىڭ بەينە ۇندەۋلەرى ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار ەقىۇ توراعاسى (2010 ج.) قانات ساۋداباەۆتىڭ, ەقىۇ-نىڭ ەكس باس حاتشىسى بولعان (2005-2011 جج.) مارك پەررەن دە بريشامبونىڭ, قازاقستاننىڭ بەلگىلى قوعامدىق-ساياسي قايراتكەرى قۋانىش سۇلتانوۆتىڭ, ەقىۇ-نىڭ از ۇلتتار ىستەرى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى قايرات ءابدىراحمانوۆتىڭ, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ باس حاتشىسى روبەرتو مونتەللانىڭ, ەقىۇ ادام ساۋداسىنا قارسى كۇرەس جونىندەگى ارنايى وكىلى مەن ۇيلەستىرۋشىسى (2014-2018 جج.) ءمادينا جاربوسىنوۆانىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆەنا قالاسىنداعى حالىقارالىق ۇيىمدار جانىنداعى تۇراقتى وكىلى قايرات وماروۆتىڭ, ەقىۇ باعدارلامالارى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى دەرد سابونىڭ جانە ت.ب. باياندامالارى تىڭدالدى. كونفەرەنتسيا سوڭىندا قاتىسۋشىلار ەقىۇ مەن ونىڭ قۇرىلىمدارى كۇن ءتارتىبى بويىنشا ءداستۇرلى ديالوگتى ىلگەرىلەتە وتىرىپ, ۇيىمعا قاتىسۋشى ەلدەر تاپ بولىپ وتىرعان جاڭا قاتەرلەر مەن قارسى ءىس-قيمىلعا بەلسەندى جۇمىلۋعا نازار اۋدارۋ كەرەك دەگەن پىكىرگە كەلدى.