«Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ الماتى بولىمشەسىنىڭ جەتەكشىسى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, جازۋشى جۇسىپبەك قورعاسبەك 60 جاسقا تولىپ وتىر. ارىپتەسىمىزدى مەرەيلى كۇنىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, وتباسىنا اماندىق, زور دەنساۋلىق, تولايىم شىعارماشىلىق تابىس تىلەيمىز! قۇنارلى وي, قۋاتتى سوزىڭىزبەن وقىرماندارىڭىزدى قۋانتا بەرىڭىز!
جەتىسۋ ولكەسىندە الىپ قاراعاش بار. قۇدايدىڭ قۇدىرەتى, قاسيەتتى قاراعاشتىڭ ءدىڭىن ايتىڭىز, بەس-التى ەرەسەك كىسى قۇلاشىن كەڭ سالعاندا قۇشاعىنا ارەڭ سىيادى. كولەڭكەسىن ايتىڭىز, ەلۋ اتتىلى ادامعا سايا بولارداي. اعاشتىڭ تۇرپاتى – تاڭعاجايىپ, دۇنيە جارالار ساتتەگى حاوس سەكىلدى. ەل ونى اۋليە دەسەدى. جاراتۋشى يەمىزدىڭ جارىلقاۋشى مەيىرى تۇسكەن ءۋاليدىڭ ءبىرى سول. سول اۋليەاعاش توپىراققا ءدان بولىپ تۇسكەلى, شىبىق بولىپ كوكتەگەلى جەتى عاسىردان استام ۋاقىت ءوتىپتى.
استام دەگەندە, الپىس جىلدىڭ شاماسىن ايتىپ وتىرمىز. الپىستى ايتقانىمىز, سول قاسيەتتى قاراعاشتىڭ تامىرى جايىلعان توپىراقتا اۋليەاعاش اۋىلى بار, سول اۋىلدا جازۋشى جۇسىپبەك قورعاسبەك ومىرگە كەلگەن. الىپ اعاشتار مەكەنىندە تۋعان قالامگەر بۇگىن الپىس جاسقا تولىپ وتىر. ءار قالامگەر تۋعان توپىراقتىڭ ءوز ەرەكشەلىگى بولادى عوي, ءبىرى – اسقاق تاۋلاردىڭ باۋىرىندا, ءبىرى – ايدىندى كولدەردىڭ, ءور وزەندەردىڭ جاعاسىندا, ەندى ءبىرى – ەل كوشىپ تاۋىسپاس يەن دالا, ەركىن بايتاقتا. جالپى, جازۋشىنىڭ تابيعاتى ءوزى تۋعان توپىراققا تارتاتىنى دا راس. جازۋشى جۇسىپبەك قورعاسبەكتىڭ بولمىس-بىتىمىندە, كىسىلىك تابيعاتىندا, ادامدىق بەينەسىندە سول الىپ اعاشتاردان دارىعانداي ايشىقتى قاسيەت كوپ.
العاداي دەگەندەر بولادى ەكەن, اسكەردىڭ العى شەبىندە جۇرەتىندەر. اتويلاپ مايدانعا كىرەتىندەر. باسقاشا ايتقاندا, اۆانگارد. كەيىنگى تولقىننىڭ وكىلى رەتىندە الدىمىزداعى اسۋلارعا كوز سالعاندا, اعالاردىڭ قالىڭ قاراسىن كورەمىز. سونىڭ اراسىندا ءاردايىم جازۋ ۇستىندە, ءسوز ۇستىندە, ات ۇستىندە, قارەكەت ۇستىندە جۇرەتىن قالامگەرلەر كوپ ەمەس. سول ات توبەلىندەي ازدىڭ ءبىرى – جۇسىپبەك قورعاسبەك دەسەك, قاتەلەسە قويماسپىز. اشىلماعان تاقىرىپتار, ايتىلماعان سوزدەر قايدا, جاقسىنىڭ مەرەيى, جاستىقتىڭ جالتى قايدا, ەلدىڭ مۇددەسى, ەردىڭ باعاسى قايدا, مادەنيەت ماسەلەسى, ادەبيەت مىنبەرى قايدا, جازۋشى جۇسىپبەك قورعاسبەك سوندا.
ازيا قالامگەرلەرى فورۋمىندا ايتقان ءبىر ءسوزى جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىق بولمىسىنان حابار بەرەدى : «سوڭعى جىلدارى تۇرەگەپ تۇرىپ جازۋدى ادەتكە اينالدىردىم. جۇمىس كابينەتىمە سوعان ىڭعايلى مىنبە ساتىپ الدىم. ۇيدە دە تەرەزەنىڭ الدىندا تۇرىپ جازعاندى جاقسى كورەم. مۇنى شىعارماشىلىق ادامىنىڭ جازۋعا دەگەن ادالدىعىنان دەپ بىلەم. قالام قالعىپ كەتپەۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. وسىنداي جازۋشىنىڭ جازعانى كەرەك پە, كەرەك ەمەس پە؟».
وسىنى ەستىگەندە كوز الدىما قايىڭنىڭ قابىعىنا, ءۇيدىڭ قابىرعاسىنا, قىش كىرپىشكە ويىپ ولەڭ جازىپ تۇرعان اقىن كەلدى. اقىن ولەڭدى نەگە قاعاز بەتىنە تۇسىرمەيدى؟ سەبەبى ولەڭ كۇتپەيدى, ولەڭ – سول ءساتتىڭ پەرزەنتى, ونىڭ سەرتى – سول ساتتە. ول جارق ەتىپ جانعان جاي وتىنداي, ونىڭ جارىعىمەن كىتاپ وقىپ ۇلگەرمەيسىڭ. ول ءمولت ەتە قالعان كوز جاسىنداي, سول ساتتە عانا ءومىر سۇرەدى. سەرت سەكىلدى, قايتالاپ ايتپايسىڭ. ولەڭ سول ساتتە ءتۇسىرىلۋى كەرەك. ول – دۇنيە دەگبىرسىزدىگىن جۇرەكتەن وتكىزۋ. جازۋشىنىڭ بالالىق شاعى جايلى ەستەلىكتەرىنە ورالعاندا, توبە قۇيقانى شىمىرلاتار وسى ءبىر ولەڭ قۋاتى جايلى جازباعا تاپ بولامىز. ءوزى دە شىعارماشىلىق جولىن ولەڭمەن باستاعان جازۋشى «توبەنىڭ عارىشپەن بايلانىسار تۇسى اشىعانداي» دەپ اسەرلى سۋرەتتەيدى. ول – اقىن جۇرەكتى جازۋشى.
جازۋشىنىڭ «ۇلپىلدەگىن» وقىعان كەزدە وسى ءبىر دۇنيەنى سەزىنىپ ەدىك. «ۇلپىلدەكتىڭ» پوەتيكالىق قۋاتى, ولەڭدەي توگىلىپ تۇسكەن ءورىمى, كەنەتتەن سەلك ەتكىزەر توسىن يىرىمدەرى اسەر ەتپەي قويماعان. سوندا قارا سوزبەن جىرلاعان جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ, ورالحان بوكەيلەردىڭ ساناتىنا كەيىپكەرىمىزدى دە ويشا قوسقانبىز. سول سەلك ەتكىزەر يىرىمدەر «جانسەبىلدە», «قاسقىر-ادامدا» وي دىردەگىنە ۇلاسادى. جازۋشى ءوز كەيىپكەرلەرىنىڭ قيلى تاعدىرى, ازاپتى ءومىرى ارقىلى جان مەن جۇرەكتىڭ الۋان سەزىم كەشۋىن بەرەدى. داۋىس ءدىرىلىنىڭ بوي دىردەگىنە ءوتۋى, ونىڭ ويدىڭ قالشىلىنا ۇلاسۋى.
وسى ءبىر مازاسىزدىق, دەگبىرسىزدىك كۇيى, وسى ءبىر الاڭ مەن ابىرجۋ, قوبالجۋ, قوعام, ادام ءومىرىنىڭ وزەگىن كوكتەي ءوتىپ جاتاتىن بەلگىسىز ءبىر دىردەك جۇرەككە, جۇرەكتەن قالامعا وتەدى. جازۋشى ءوز ۋاقىتىنىڭ, قوعامىنىڭ تامىرىنا تىكەلەي بايلانىپ تۇرعانىن سەزىنەدى, سەزىندىرەدى. توپىراعىنا بايلانعان الىپ اعاش سەكىلدى. وسى ءبىر سەزىم جازۋشىنىڭ تىكەسىنەن تىك تۇرىپ جازۋىنا الىپ كەلەدى عوي دەپ ويلايمىز.
جازۋشى الەمى – ءومىر مەن قوعام تەرەزەسى الدىنداعى تىك تۇرعان ءبىر تال گۇل سەكىلدى, گۇل دەگەنىمىز – ونەردىڭ لەپ بەلگىسى. ادەبيەت ءسوزىنىڭ ايرىقشا تاڭباسى. قالامگەر سول تەرەزەدەن نەنى كورەدى, نەنى اڭعارادى, ول – شىعارماسىندا, ال سول تەرەزەگە قاراعان ءبىز نەنى بايقادىق؟ زامانداس قالامداستارى شە؟ گازەتىمىزگە جولدانعان قالامداستار پىكىرىن قاتار بەرگەندى ءجون سانادىق:
«جۇسىپبەك, وبرازداپ ايتقاندا, ادەبيەتتەگى سەگىز قىرلى قالامگەر. كوركەم شىعارمالارىن بىلاي قويعاندا, ونىڭ جازعان دۇنيەسىنىڭ كەز كەلگەنى, مەيلى ول ادەبي تالداۋلارى, مەيلى ماقالالارى بولسىن اڭگىمە سياقتى وقىلادى. جانە ونىڭ بارلىعى ادامدىق تۇرعىدا تالانتتىڭ تايعا باسقانداي بەلگىسى. ادەبيەتىمىزدىڭ ءتورت قۇبىلاسىنان ايقاسقالار مەن توبەلدەردى تۇگەلدەپ, توركىندەتىپ ءدال كورسەتىپ جۇرگەن جۇسىپبەكتەن باسقا ەشكىمدى بايقاي قويمايسىڭ. قازىرگى زاماندا ءوزىنىڭ شىعارمالارىن دا جازا ءجۇرىپ, وزگەلەردىڭ شىعارماسىنا دا ءادىل باعاسىن بەرەتىندەرگە تاۋبە دەۋ كەرەك.
بىزگە مىنا ءوزىمىز كوكسەپ وتىرعانداي ادەبيەتتىڭ جاڭا تۇرپاتىن قالىپتاستىرۋدا ەرەكشە ءرول اتقاراتىن جازۋشى اسا قاجەت. وتكەن-كەتكەندەردى ماقتاي-ماقتاي شارشاپ, شالدىعىپ تۇرعان كەزدە, كوركەم شىندىقتى كوڭىلگە قوندىرىپ, كوزگە كورسەتىپ بەرەتىن تالعامپازدىقتى تابۋ قيىن. قالاي بولعان كۇندە دە ادىلەتتى قوعام قۇرۋعا بەتبۇرىس جاسالىپ جاتقان كەزدە ادەبيەتتە دە ادالدىقتىڭ بولۋى جانە جازىلعان شىعارمالاردىڭ ءوز باعاسىن بەرەتىن, تامىرىنان تارتىپ قازىپ ايتا الاتىن تۇلعالاردىڭ بولۋى بەرەكەمىزدىڭ كەپىلى», دەيدى جازۋشى نەسىپبەك ءداۋتاي ۇلى.
ءداۋتاي ۇلى اتاپ وتكەندەي, جۇسىپبەك قورعاسبەك – ادەبيەت اڭگىمەسى ايتىلعان جەردە بەيتاراپ قالمايتىن قالامگەر. ال ول اڭگىمە ايتىلماسا, ءوزى باستايدى. گازەت بەتىندە, تەلەۆيزيا الاڭدارىندا, ءتىپتى الەۋمەتتىك جەلىلەردە دە. قازىرگى كەزەڭدە ادەبيەتكە شىن مانىندە وياۋ سانالار كەرەك. پىكىر ايتۋدان تارتىنۋ, ءسوزىن ىركىپ قالۋ, قالىس قالىپ قامسىز ءجۇرۋ – كەيىپكەرىمىزدىڭ تابيعاتىنا جات مىنەزدەر. ءادىلىن ايتۋعا, اشىق ديسكۋسسياعا شاقىرۋعا ۇمتىلۋ – ادەبيەت الدىنداعى جاناشىرلىق پەن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋدەن دەپ بىلەمىز.
ء«بىزدىڭ ادەبيەتتەگى, ۇلت رۋحانياتىنداعى ويى دا, سويى دا بيىك, بەكزات اۆتورلاردىڭ ءبىرى – جۇسىپبەك قورعاسبەك. جاتتاندىلىق دەگەن جانىنا قاس قالامگەر ۇنەمى ىلگەرى ىزدەنىستەرگە ۇمتىلادى. ول ادەبيەتكە باتىلداۋ كىردى. سوناۋ جاس شاعىمىزدان بىرگە وستىك, بىرگە كوردىك. كوريفەيلەردىڭ اڭگىمەسىن تىڭداپ, ونەگەسىن الدىق. جۇسىپبەك سول كلاسسيكتەردىڭ مەكتەبىن كوردى – ونىڭ مىقتىلىعى سوندا. جۇسىپبەكتىڭ شىعارماشىلىعى دا كەڭ, شالقار. ول ءوزى سان قىرلى تالانتتى ادام دەسە بولادى. جالپى, تالانتتى ادامدار كوبىنەسە تاعدىرلى كەلەدى. اسىرەسە ونەردە ءبىز تالانتتى ادام مەن ەڭبەكقوردى كوپ شاتاستىرامىز. ونەرگە تالانتتى ادام كەرەك, ارينە. ەڭبەكقورلىق ەكىنشى پلانداعى دۇنيە. جۇسىپبەكتىڭ «ونەر» دەگەن شاعىن اڭگىمەسى بار. بەينەلەۋ ونەرىن ورىستار «مولچاليۆايا مۋزا» دەيدى. ياعني ءۇنسىز مۋزا. سوندا اۆتور سۋرەتشىنىڭ كارتيناسىن اڭگىمەگە وبەكتى قىلىپ الادى. ناعىز سۋرەتكەر كوزگە كورىنبەيتىن دۇنيەلەردى كورەدى. «ونەر» اتتى اڭگىمەنى كەز كەلگەن وقۋلىققا, حرەستوماتياعا ويلانباي كىرگىزۋگە بولادى. مۇنداي ينتەللەكتۋالدى شىعارمالار بىزدە از.
كەيىنگى ۋاقىتتا ونىڭ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنە شىعىپ جۇرگەن ادەبي باياندارى نازاردى اۋدارىپ ءجۇر. بۇرىن سوتسياليستىك رەاليزم ءادىسى تۇسىندا ادەبي سىننىڭ جاقسى كەزەڭى بولدى. ال قازىر سىننىڭ ءوزى شىعارمانى ماقتاۋ ءۇشىن عانا جازىلاتىن سياقتى. جۇسىپبەك ادەبي شىعارمالاردى تالداۋدا تىڭنان تۇرەن سالدى. ونىڭ ءبىر قاسيەتى – تاعدىرلى تالانتتاردىڭ ءومىرى مەن قىر-سىرىن اشۋدا وزىندىك ءستيلى بار. بۇعان ءابدىجامىل مەن ولجاستى سالىستىرا جازعانى, سەرىك اقسۇڭقار ۇلى مەن گۇلنار سالىقباي تۋرالى جازعاندارى دالەل. ءاربىر تالانتتى قالامگەردىڭ قولتاڭباسىن ءھام بولمىسىن اشۋ ۇلكەن ءبىلىمدى, ەرۋديتسيانى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان جۇسىپبەكتىڭ كەيىنگى كەزدەرى قالام تارتىپ جۇرگەن جانرى ادەبي سىننىڭ ورنىن تولتىراتىن سياقتى. اندرە مورۋانىڭ, پروسپەر مەريمەنىڭ اتاقتى ەسسەلەرى بولعان. ولار شىعارماشىلىق ادامدارىنىڭ پورترەتىن اشۋدا مۇلدەم بولەك, توسىن ىزدەنىستەرگە باردى. جۇسىپبەك تە وسى باعىتتا كەلە جاتقان اۆتور. وسى ستيل, وسى مىنەز كەشەگى زەينوللا سەرىكقاليەۆتەردە بار ەدى. سول باعىتتى قازىر جۇسىپبەك ۇلكەن بيىككە الىپ شىقتى. بىلايشا ايتقاندا, ادەبي سىندى قالاي جازۋ كەرەكتىگىنىڭ نازيرالىق ۇلگىسىن تانىتىپ ءجۇر دەسەك بولادى», دەيدى «انا ءتىلى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى قالي سارسەنباي.
جازۋشىنىڭ «ولەڭ كەلگەنى سەكىلدى, ماقالا دا ماعان قۇيىلىپ كەلەدى» دەگەن سىڭايداعى پىكىرىن ەستىپ ەدىك. جالپى, ۇلكەن ادەبيەتتە قالامگەرلەردىڭ تۇتاس اعىمدار مەن باعىتتاردىڭ تابيعاتىن تانىتاتىن, ادەبي ۇدەرىستىڭ دامۋ باعىتىن كورسەتەتىن, يدەيالار مەن تەندەنتسيالاردى جىلىكتەپ شاعىپ بەرەتىن ادەبي ماقالالار جازۋى وتە قاجەت. نەگە دەسەڭىز, كەيدە ەڭ بايقامپاز سىنشىلاردىڭ ءوزى اڭعارا بەرمەيتىن دەتالدار مەن شتريحتاردى قالامگەر بايقايدى. اقىن اقىننىڭ جان كۇيزەلىسىن كوبىرەك سەزىنەتىنى بار. دەرتى ۇقساس جاندار ءبىر-ءبىرىنىڭ ازابىن ارتىعىراق بىلسە كەرەك. قالامگەردىڭ قالامگەر جايلى ايتۋىنىڭ قاجەتتىگى دە وسىندا جاتقانداي.
«جۇسىپبەك قورعاسبەك ەرتە تانىلعان, ادەبيەتكە ءوزىنىڭ قولتاڭباسىمەن كەلگەن سۋرەتكەرلەرىمىزدىڭ ءبىرى. وتكەن عاسىردىڭ 80-ءشى جىلدارىنىڭ سوڭىندا, ۇمىتپاسام, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە «جانسەبىل» دەيتىن اڭگىمەسى جارق ەتە قالدى. بۇل اڭگىمە كوپ ادامداردى تاڭعالدىردى. اڭگىمەنىڭ ەرەكشەلىگى نەدە ەدى؟ ادەتتە كوپتەگەن جازۋشى ادەبيەتكە العاش اياق باسقاندا پروزالىق شىعارمالارىن رومانتيكالىق كوڭىل كۇيمەن باستايتىن. كوپ جاعدايدا وزدەرىنىڭ باسىنان كەشكەن وقيعالاردى, ودان العان اسەرلەرىن, كوڭىل كۇيلەرىن سۋرەتتەيتىن. ال جۇسىپبەك العاشقى تۋىندىسىن بىردەن كەيىپكەردىڭ جان دۇنيەسىنە ۇڭىلۋدەن باستادى. ءوز باسىنداعى جەكە جاعدايدى ەمەس, تاعدىرى اۋىر كەيىپكەردىڭ وقيعاسىن كوركەم شىعارماعا اينالدىردى. مۇنداي اۋىر تاعدىرلى ادامنىڭ باسىنان كەشكەنىن جازۋ ءۇشىن جازۋشىعا ومىرلىك ماتەريال كەرەك. وسىعان قاراپ جۇكەڭنىڭ ادەبيەتكە ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەنىن بايقاۋعا بولادى.
«جانسەبىل» شىعارماسى جازىلۋ ءستيلى دە, بەرىلۋ فورماسى دا جىپ-جيناقى, ارتىق ءسوز, ارتىق دەتالى جوق, ادام تاعدىرىن تەرەڭ زەرتتەپ, سونى جارقىراتا اشا بىلگەن كەسەك تۋىندى. ارينە, سول ۋاقىتتاردا كوركەم شىعارمانىڭ لايىقتى باعاسىن بەرۋدىڭ مۇمكىندىگى بولعان جوق. بىرىنشىدەن, ول كەزدە جاستاردى كوپ ماقتاي بەرمەيتىن. ادەبيەتكە كەلگەن پروزايكتەردىڭ قىرىق جاستان اسقان سوڭ عانا اتى اۋىزعا الىنار ەدى. ەكىنشىدەن, ول كوپشىلىكتىڭ ادەبيەتكە دەگەن كوڭىلى سۋىپ بارا جاتقان تۇس بولاتىن. 90-شى جىلداردىڭ «بالاپان باسىنا, تۇرىمتاي تۇسىنا» دەيتىن الماعايىپ كەزىندە «مىنا دۇنيەدە نە جازىلىپ جاتىر؟» دەگەن ساۋالعا ءمان بەرۋگە ۋاقىت بولمادى.
جۇكەڭنىڭ ودان كەيىن دە كوپتەگەن دۇنيەسى جارىق كوردى. ايتالىق, جاقىندا عانا مەن ءبىرىنشى تومىنا ەنگەن شىعارمالارىمەن قاتار, «ۇلپىلدەك» اتتى رومانىن وقىپ شىقتىم. سوندا كوزىم جەتكەن نارسە جۇكەڭ ءوزىنىڭ جەتكەن, باعىندىرعان بيىگىنە توقتاپ, توقمەيىلسىپ قالاتىن جازۋشىلاردىڭ قاتارىنان ەمەس. ارينە, ول ىزدەنىستەردىڭ اراسىندا كەيدە ءساتسىز شىققاندارى دا بار بولۋى مۇمكىن. بىراق جازۋشى ومىرباقي ىزدەنىس ۇستىندە جازۋعا تىرىسۋ كەرەك. ءىرى سۋرەتكەرلەردىڭ قاي-قايسىسى دا ءبىر ستيلمەن جازباعانىن بايقايسىڭ. جۇكەڭنىڭ شىعارماشىلىعىندا ميستيكا دا, ورالحانعا ءتان رومانتيزم دە, كاريكاتۋرا دا, رەاليزم دە بار. ول ءتۇرلى باعىتتا جازىپ جۇرگەن سۋرەتكەر. شىعارمالارى وزگەرىپ, قۇبىلىپ وتىرادى. ءتۇرلى فورما جاساۋدىڭ شەبەرى. ونىڭ ايقىن دالەلى – «ۇلپىلدەك» رومانى. جالپى, بۇل رومانعا قاتىستى كەزىندە ءتۇرلى سىندار دا ايتىلدى. مەنىڭشە, ول روماندى تۇسىنبەگەندىكتەن ايتىلعان سياقتى. ماعان ۇناعانى جازۋشى بۇل شىعارماسىندا سانالى تۇردە ءداستۇرلى جازۋدان باس تارتىپ, ۇلكەن ەكسپەريمەنتتەرگە بارعان. ايتالىق, روماندا وقيعالاردىڭ ارقايسىسىن ءارتۇرلى فورمادا بەرەدى. ونىڭ شىعارماشىلىعىنا قاراپ پوستمودەرنيزم, مودەرنيزم باعىتىندا دا كوپتەگەن دۇنيە بەرگەن جاڭاشىل جازۋشى ەكەنىن ايتۋعا بولادى.
جۇكەڭنىڭ رەداكتورلىق قىرى ءبىر توبە. شەراعاڭداردىڭ قالىپتاستىرىپ كەتكەن ءداستۇرىن ابىرويمەن جالعاستىرىپ, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىن ۇلكەن بيىككە كوتەرىپ كەتتى دەپ ايتۋعا ابدەن بولادى. سول ۋاقىتتا گازەت بەتىندە ايتىلماي جۇرگەن وزەكتى ماسەلەلەردى قوزعادى. ول ارينە ءبىراز ادامدارعا ۇناماۋى دا مۇمكىن. بىراق سول كەزدە «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە پروتسەسس بار ەدى. ول ەشكىمنىڭ جاعىنا شىقپاي, كەز كەلگەن ادامنىڭ پوزيتسياسىن سىيلاپ, قانداي ماسەلەدە دە ەكى جاقتىڭ كوزقاراسىن تەڭ بەرىپ وتىردى. كەيدە سول داۋلارعا ءوزىنىڭ دە باسى شاتىلىپ قالعان كەزدەرى بولدى. ادەبيەت سونداي تارتىستىڭ ۇستىندە داميدى. ءبىر عاجابى, سول ايتىس-تارتىستاردىڭ ءبىر شەتى كەيىننەن جازۋشىعا تاياق بولىپ تيگەنىن دە بىلەمىز. سودان كەيىن جۇكەڭدى جاۋ كورىپ كەتكەن قالامگەرلەر دە ەسىمىزدە. بىراق ول ءوزىنىڭ مىقتى رەداكتور ەكەنىن تانىتتى. گازەتتى ۇلكەن بيىككە كوتەرىپ كەتتى. جالپى, جۇكەڭنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى رەتىندە ادەبيەتكە قانشالىقتى ادال قىزمەت ەتسە, ومىردە دە ادامدارعا تازا كوزبەن, تازا پەيىلمەن قارايتىنىن ايتار ەك. ادامدارعا ءزىل ساقتاماۋعا تىرىسادى. ايتالىق, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە جۇرگەن كەزىندە ۇلكەن جازۋشىلارعا قارسى داۋ-دامايلار تۋىندادى. كەيىن سولار ءوز ماقالالارىندا جۇكەڭدى سىناپ, جامانداپ, جەكە باسىنا ءتيىسىپ جاتتى. بىراق جۇكەڭ ولاردىڭ ەشقايسىسىنا قارسى جاۋاپ جازعان جوق.
مەن ونىڭ «Egemen Qazaqstan»-عا شىعىپ جاتقان دۇنيەلەرىن ۇزبەي وقىپ وتىرام. كوڭىلىم تولىپ, جاڭالىق اشقانداي بولام. ونىڭ ادەبي سىندارى, تالداۋلارى ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن ماقالالارعا اينالدى. بۇل جاعىنان قالامگەر مەنى سىنشى رەتىندە دە قىزىقتىرادى. جازۋ ءستيلى, فورماسى بولەك جاڭاشىل جازۋشى الەم ادەبيەتىندە, قازاق ادەبيەتىندە بولىپ جاتقان جاڭالىقتاردى ۇنەمى باقىلاپ وتىرادى. يت كويلەكتى مەنەن بۇرىن توزدىرسا دا جاڭاشىلدىعى عاجاپ. مىسالى, مەن پامۋكتى قابىلداي المايمىن. ول سونىڭ ەرەكشەلىگىن ايتىپ بەرەدى. ادەبيەتكە ادال ادامداردىڭ قاي-قايسىنىڭ دا ادال, ءادىل باعاسىن بەرۋگە تىرىساتىنى ۇنايدى», دەپ پىكىر ءبىلدىردى ادەبيەت سىنشىسى امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلى.
* * *
ادامزات بالاسىنىڭ عارىشتى يگەرۋ داۋىرىنە الپىس كۇننەن استام ۋاقىت قالعاندا جازۋشى دۇنيەگە كەلىپتى. گاگارين ۇشقان جىلى. نەمەسە, جازۋشى دۇنيەگە كەلگەن جىلى گاگارين عارىشقا ۇشتى. دجەك لوندوننىڭ مىناداي ءبىر ءسوزى بار ەكەن: «ادام بالاسىنىڭ ومىرىندە ەڭ ماڭىزدى ەكى كۇن بار: ءبىرى – ونىڭ ءومىر ەسىگىن اشقان كۇنى, ەكىنشىسى – ول ەسىكتى نە ءۇشىن اشقانىن تۇسىنگەن كۇنى». بالكىم وسى كۇن – قالامگەردىڭ قولعا العاش قالام ۇستاعان كۇنى. قالام قالعىماسىن!