سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا قارجىلىق پيراميدالار, ساۋلەت, اگروونەركاسىپ كەشەن, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ, مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى قارالدى.
سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى جالپى وتىرىسىندا قارجىلىق پيراميدالار, ساۋلەت, اگروونەركاسىپ كەشەن, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ, مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى قارالدى.
جالپى وتىرىستا ءبىرىنشى كەزەكتە «2005 جىلعى 26 قازانداعى شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋدا كومەك كورسەتۋ كەزىندە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ تۋرالى كەلىسىمگە حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالىپ, قابىلداندى. كەلىسىم حاتتاماسىنا 2012 جىلعى 5 جەلتوقساندا بىشكەكتە قول قويىلعان. ول بويىنشا توتەنشە جاعدايلاردى جويۋدا كومەك كورسەتۋ كەزىندە ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ ءۇشىن قولدانىلاتىن قۇجاتتاردىڭ ۇلگى نىساندارى بەلگىلەنەدى. ال وسى ۇلگى نىساندار ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر شەكارالارىن كەسىپ ءوتۋ بارىسىن جەڭىلدەتۋدى كوزدەيدى.
توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكونىڭ ايتۋىنشا, حاتتاما شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى توتەنشە جاعدايلاردى جويۋ بارىسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلداردى ناقتى جۇزەگە اسىرۋدى قاراستىرادى.
سونىمەن بىرگە, وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قارجىلىق (ينۆەستيتسيالىق) پيراميدالاردىڭ قىزمەتىنە قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قولداۋ تاپتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي ازىرلەنگەن زاڭ جوباسى قازاقستان اۋماعىندا قارجىلىق پيراميدالاردىڭ قىزمەتىنە زاڭنامالىق دەڭگەيدە تىيىم سالۋدى قاراستىرادى. قارجىلىق پيراميدالاردى قۇرعانى, قىزمەتىن ۇيىمداستىرعانى مەن باسقارعانى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلەدى. ال ولاردىڭ قىزمەتىن جارنامالاعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك تە قاراستىرىلادى.
بۇدان باسقا, زاڭ جوباسىندا قارجىلىق (ينۆەستيتسيالىق) پيراميدالاردىڭ ۇعىمىن ناقتىلاۋ قاراستىرىلىپ, ولاردىڭ قىزمەتتەرىن جارنامالاۋعا زاڭنامالىق تىيىم سالىنادى.
باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى يوگان مەركەل الەمدە قارجى پيراميدالارىنىڭ قىزمەتىنە قاتىسۋشىلار سانى شامامەن 10-15 ميلليون ادامدى قۇرايتىنىن, سونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ وزىندە «ممم» اتالاتىن قارجى پيراميدالارىنىڭ 8 كەڭسەسى قىزمەت ەتكەنىن ەسكەرتە كەتتى. ءۇش جىل ىشىندە ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مۇنداي ۇيىمداردىڭ زاڭسىز قىزمەتىنە قاتىستى 61 ءىس قوزعاسا, 4 مىڭ ادام زارداپ شەككەن. ولاردىڭ وسىنداي پيراميدالاردا جوعالتقان قارجىسى 707 ميلليون تەڭگەگە جەتەدى ەكەن.
سونداي-اق, كەشەگى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭ جوباسىمەن ەلدى مەكەندەردىڭ, ينجەنەرلىك قۇرىلىستاردىڭ جانە جەلىلەردىڭ, كولىكتىك جانە الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى اقپاراتتىڭ جەدەلدىگىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى كوزدەلەدى. ەڭ باستىسى – مەملەكەتتىك قالا قۇرىلىسى كاداسترىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن قۇرۋ قاراستىرىلادى. مۇنىمەن قوسا, اۆتورلىق قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋ رەسىمدەرىن رەتتەۋ جانە نىساندار قۇرىلىسىنا ارنالعان الدىن الا جوبالاۋ قۇجاتتاماسىنىڭ مەرزىمىن بەلگىلەۋ كوزدەلەدى. سونىمەن قاتار, زاڭ جوباسىندا قالا قۇرىلىسىنىڭ جاڭا جۇيەسى وزىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, جەكەلەي كاسىپكەرلەر مەن حالىقتى قولجەتىمدى دەڭگەيمەن قامتاماسىز ەتۋ قاراستىرىلادى.
دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اگروونەركاسىپ كەشەنى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن دا ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. ءماجىلىستىڭ ءبىر توپ دەپۋتاتى باستاماشى بولعان زاڭ جوباسىمەن اگروونەركاسىپ كەشەنى مەن ۆەتەريناريا سالاسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلەدى.
بايانداماشى – ءماجىلىس دەپۋتاتى رومان كيمنىڭ سوزىنە قاراعاندا, زاڭ جوباسىمەن ينۆەستيتسيالىق سالىمدار كەزىندە اگروونەركاسىپ كەشەنى سۋبەكتىلەرى شىعىستارىنىڭ ءبىر ءبولىگىن وتەۋ قاراستىرىلادى ەكەن. سونداي-اق, مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ وسى باعىتى اگرارلىق سەكتورعا ينۆەستيتسيانى ارتتىرۋعا, اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ باسىم باعىتتارىن دامىتۋعا وڭ ىقپال ەتەتىن كورىنەدى. تاعى ءبىر بەلگىلى بولعانى, زاڭ جوباسىمەن قايتا وڭدەۋشى كاسىپورىنداردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن ساتىپ الۋعا ارنالعان شىعىندارىن سۋبسيديالاۋ قاراستىرىلادى. بۇل رەتتە ساتىپ الىناتىن شيكىزاتتىڭ كەيبىر تۇرلەرىن عانا سۋبسيديالاۋ قاراستىرىلاتىندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك. اسىرەسە, قانت قىزىلشاسى مەن ءسۇتتى ساتىپ الۋعا باسىمدىق بەرىلمەك.
«اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسى بويىنشا ويىن بىلدىرگەن سەناتور قۋانىش ايتاحانوۆ قازىرگى تاڭدا شارۋالارعا قولجەتىمدى نەسيە بەرۋدىڭ تەتىكتەرى ءالى دە بولسا تولىق شەشىلمەگەندىگىمەن ءبولىستى. «ال ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ نەسيە پورتفەلىنىڭ نەبارى 3,5 پايىزى عانا اۋىل شارۋاشىلىعىنا جۇمسالعان. وسى رەتتە اۋىل شارۋاشىلىعى بانكىن اشۋ ماسەلەسىنىڭ ايتىلعانىنا ون جىلداي ۋاقىت بولىپ قالدى. ءبارى وسىنى دۇرىس دەپ قولدايدى, الايدا, بۇل شەشىمىن تاپپايدى», دەدى سەناتور وسى ورايدا.
بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇزىرەتىن زاڭنامالىق جانە (نەمەسە) زاڭعا تاۋەلدى دەڭگەيدە بەكىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. سونىمەن قاتار, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ەكىنشى وقىلىمدا تالقىلاندى. قۇجاتقا بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلگەندىكتەن, ول ماجىلىسكە قايتارىلدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».