پاندەميا ەلىمىزدىڭ تۋريزم سالاسىنا تىڭ سەرپىن بەردى

«العاشقى وزەكتى تاقىرىپتىڭ ءبىرى – پاندەميا باستالعان ساتتە الەمدىك كۋرورتتاردا دەمالىپ جاتقان وتانداستارىمىزدى ەلگە قايتارۋ ماسەلەسى بولدى. وسى تۇستا بۇل پروبلەماعا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلى تاپ بولعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.

ۇكىمەت الدىن الا ەنگىزگەن شەت مەملەكەتكە ساياحاتتاۋ بويىنشا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسى بىزگە ءبىر اپتا ىشىندە 5 913 ازاماتتى ەلگە قايتارۋدى جەدەل ۇيىمداستىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. جۇيە بىزگە ءاربىر ءتۋريستىڭ اتى-ءجونىن, ونىڭ دەمالۋ ورنى مەن كەزەگىن بىلۋگە, سول ارقىلى تاپسىرمانى بارىنشا ءتيىمدى ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەردى.

بۇدان ءارى ءبىز تۋريستىك نارىقتا قارجىلىق پروبلەمالارعا تاپ بولدىق. كومپانيالار بىلىكتى كادرلار مەن كەڭسەنى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن جالاقى, سالىق تولەۋگە ءماجبۇر بولدى.

ۇكىمەتتىڭ داعدارىسقا قارسى شارالار قابىلداۋ جونىندەگى جۇمىسى شەڭبەرىندە ءبىزدىڭ مينيسترلىك سالىقتان بوساتۋ, جەڭىلدىكتى نەسيەلەر بەرۋ, قولدانىستاعى نەسيەلەردىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ جونىندە ءتيىستى ۇسىنىستار ەنگىزدى. بۇل شارالاردىڭ بارلىعىن پرەمەر-مينيستر مەن ۇكىمەتتىڭ قارجى بلوگى قولدادى.

ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدىڭ بىرتىندەپ تۇراقتانۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىز نارىقتى جوسپارلى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان قوسىمشا شارالار ازىرلەدىك.

يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, ءبىرىنشى كەزەڭدە قالاارالىق اۋە جانە تەمىرجول قاتىناسىن, اۆتوبۋس تاسىمالىن قالپىنا كەلتىرۋ باستالدى. سودان كەيىن بىرتىندەپ الەمنىڭ نەگىزگى كۋرورتتىق باعىتتارىنا اۋە قاتىناسى اشىلدى. بۇل تۋركومپانيالارعا 2020 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان مامىر ايىنا دەيىن دەمالىس بيلەتتەرى ءۇشىن تولەم جاساعان كليەنتتەر الدىنداعى بۇرىن قابىلدانعان, بىراق كەيىنگە قالدىرىلعان مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەردى.

قازاقستانداعى كۋرورتتاردى ىسكە قوسۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ تۋريستىك نىسانداردىڭ قاۋىپسىز جۇمىس ىستەۋ الگوريتمى ازىرلەندى جانە بۇل ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتتى. بۇل ىشكى تۋريزم سالاسىن ۋاقىتىلى قولداۋعا جول اشتى.

پارلامەنت ماجىلىسىندە تۋريزم تۋرالى زاڭ جوباسىن ىلگەرىلەتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسىن تاپتى. بيۋدجەت شىعىنىن جاپپاي قىسقارتىپ جاتقاندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەن ۇكىمەت تۋريزم سالاسىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بىرقاتار جاڭا ءىسشاراسىن قولدادى. 2025 جىلعا دەيىن 163 ملرد.تەڭگە مولشەرىندەگى شىعىستار ماقۇلداندى. بۇل ءىسشارالار داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭدە تۋريستىك قىزمەتتەر نارىعىنىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي وڭ اسەر ەتۋگە ءتيىس.

پاندەميا كەزەڭى تۋريستىك نارىقتىڭ, «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ Kazakh Tourism ۇك اق-مەن ءوزارا تىعىز ءىس-قيمىلىنا اسەر ەتكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. جول كارتالارىنا قول قويىلىپ, تۇراقتى نەگىزدە ۆەبينارلار مەن تالاسقا تۇسكەن ماسەلەلەرگە تالقىلاۋ جۇرگىزىلدى, جاڭا تاسىلدەر ازىرلەنىپ, زەرتتەۋ ەكسپەديتسيالارى ۇيىمداستىرىلدى.

تۇتاستاي العاندا, 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى ۇكىمەتتىڭ تۋريستىك نارىقتى بىرتىندەپ قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى مىندەتتى ويداعىداي ورىنداعانىن كورسەتەدى.

وسى ورايدا دەمالۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاعداي جاساپ, بارلىق رەگلامەنت پەن شەكتەۋدى جاۋاپكەرشىلىكپەن ساقتاعان كاسىپكەرلەردىڭ تۇسىنىستىگى مەن قولداۋىن اتاپ وتەر ەدىم", دەدى مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى.

بۇعان قوسا قر مسم تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتىنىڭ باسشىسى داستان رىسپەكوۆ داعدارىس كەزەڭىندە اتقارىلعان جۇمىس تۋرالى بايانداپ بەردى.

"شەت ەلگە ساياحاتتاۋ بويىنشا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسى 2016 جىلى قۇرىلدى جانە پاندەميا باستالىسىمەن ءبىزدىڭ مينيسترلىك جۇيەنىڭ وپەراتورىمەن بىرلەسىپ, «تۋريستىك قامقور» قورىمەن ءبىر اپتا ىشىندە سول كەزدە الەمدىك كۋرورتتاردا دەمالىپ جاتقان بارلىق قازاقستاندىق ءتۋريستى قايتارۋدى قامتاماسىز ەتكەن كەزدە ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتتى. «ەير استانا» جانە «سكات» اۋەكومپانياسىمەن بىرلەسىپ بارلىعى 19 چارتەرلىك رەيس جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل رەتتە قازاقستان تمد كەڭىستىگىندە بۇل جۇمىستى بارىنەن دە جىلدام جۇرگىزىپ, باسقا مەملەكەتتەرگە جاردەم كورسەتتى.

بۇل جەردە مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن ءبىر دە ءبىر تەڭگە جۇمسالماعانىن, تۋروپەراتورلاردىڭ جارنالارى ەسەبىنەن جيناقتالعان قوردىڭ قاراجاتى پايدالانىلعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. وسىلايشا, ۇكىمەت قۇرعان مەحانيزم وزىندىك «قاۋىپسىزدىك جاستىعىنا» اينالدى.

سالانى شۇعىل قولداۋ ماقساتىندا «اتامەكەن» ۇكپ-مەن جانە تۋريستىك قوعامداستىقپەن بىرلەسىپ, ءبىز ۇكىمەتپەن مىناداي ءىس شارالاردى ازىرلەپ, قولدادىق:- 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن م ۇلىك سالىعىنان بوساتۋ;- 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنان سالىقتار مەن باسقا دا تولەمدەردى ەسەپتەۋدەن جانە تولەۋدەن بوساتۋ;- باسقا سالىقتار مەن بيۋدجەتكە تولەنەتىن مىندەتتى تولەمدەر بويىنشا 2020 جىلعى 1 ماۋسىمعا دەيىن تولەۋ مەرزىمىن كەيىنگە قالدىرۋدى ۇسىنۋ;- 2020 جىلدىڭ 1 قازانىنا دەيىن بانكتىك قارىز شارتتارى بويىنشا تولەمدەر مەرزىمىن ۇزارتۋدى ەنگىزۋ.بۇدان باسقا, قولدانىستاعى كاسىپكەرلىكتى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلامالارىنا اينالىم قاراجاتىن قارجىلاندىرۋ جونىندەگى شارالاردى كەڭەيتۋ, پايىزدىق مولشەرلەمەنى جىلدىق 6% -عا دەيىن بىرىزدەندىرۋ جانە وعان مەملەكەتتىك كەپىلدىك بەرە وتىرىپ, كرەديت سوماسىن ۇلعايتۋ بولىگىندە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. بيزنەستىڭ جول كارتاسى باعدارلاماسى شەڭبەرىندە سالا سۋبەكتىلەرى ءۇشىن سالالىق شەكتەۋلەر الىپ تاستالىندى, بۇرىن جەڭىلدىكتى كرەديتتەر تەك قوناقۇي بيزنەسىنە بەرىلسە, ال ەندى تۋروپەراتورلارعا تۋراگەنتتەرمەن دە بەرىلۋى مۇمكىن.

سونداي-اق, تۋريستىك كومپانيالاردىڭ قىزمەتكەرلەرىن قولداۋ ماقساتىندا مەملەكەت 2 اي ىشىندە ەڭ تومەنگى جالاقى مولشەرىندە الەۋمەتتىك تولەمدەر تولەدى. بۇل جەردە اتالعان سوما ستاتيستيكا دەرەكتەرىنە سايكەس وسى سەكتورداعى ورتاشا ايلىق جالاقىنىڭ 40%-دان استامىن قۇراعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.

توتەنشە جاعداي رەجيمى جويىلعاننان كەيىن تۋريستىك قىزمەتتەر نارىعىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن شەكتەۋلەر كەزەڭ-كەزەڭىمەن جەڭىلدەتىلدى.

وتكەن جىلدىڭ 30 مامىرىنا قاراي بارلىق ىشكى اۆيامارشرۋت قالپىنا كەلتىرىلدى, ال 1 ماۋسىمنان باستاپ وڭىرلەر اراسىندا تەمىر جول قاتىناسى مەن تۇراقتى اۆتوبۋس تاسىمالى قالپىنا كەلتىرىلدى. 20 ماۋسىمعا قاراي حالىقارالىق اۋەرەيستەرى بىرتىندەپ قايتا جاندانا باستادى جانە قازاقستاندىق تۋريستەر وسى كۇنى تۇركياعا دەمالىسقا ۇشىپ ۇلگەردى. بۇگىنگى تاڭدا ءباا, ەگيپەت, مالديۆ, شري-لانكا سياقتى بارلىق تانىمال كۋرورتتىق باعىت بويىنشا اۋە قاتىناسى قالپىنا كەلتىرىلدى جانە الەمدەگى ەپيدەميولوگيالىق جاعدايعا بايلانىستى بۇل ءتىزىم كەڭەيتىلەتىن بولادى.

ەل توتەنشە جاعدايدان شىققاننان كەيىن تۋربيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قىزمەت ەتۋشىلەر مەن دەمالۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, كارانتين كەزىندە كۋرورت, دەمالىس ايماعى, ساناتوريلەر جۇمىسىنىڭ ازىرلەنگەن الگوريتمى تابىستى جۇمىس ىستەدى. تۇراقتى نەگىزدە وڭىرلەردىڭ اكىمدىكتەرىندە قۇرىلعان مونيتورينگتىك توپتار قىزمەت ەتىپ, تۋريستىك وبەكتىلەردىڭ قابىلدانعان الگوريتمدەرگە سايكەستىگىن قاداعالادى.

بيزنەس بۇل ماسەلەگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. تۋريستىك ماۋسىمنىڭ باستالۋىنا دايىندالدى, قورعانىس قۇرالدارىن ساتىپ الدى جانە بارلىق تالاپتى ساقتاي وتىرىپ جۇمىستى جۇيەلى ۇيىمداستىردى. ءبىزدىڭ مينيسترلىك وكىلدەرى اكىمدىكتەردەگى ارىپتەستەرىمەن بىرگە بىرقاتار دەمالىس بازالارىنا بارىپ, بۇعان كوز جەتكىزدى.

پاندەميا كەزىندە ۇكىمەت جەكە ينۆەستورمەن بىرلەسكەن قۇرىلىستى اياقتاپ, 2020 جىلعى شىلدە ايىنىڭ باسىندا كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعالاۋىندا 500 ءنومىرلى جانە سىيىمدىلىعى 1800-2000 ادامعا دەيىنگى ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى 5 جۇلدىزدى «Rixos» كۋرورتتىق ۇلگىدەگى قوناق ءۇيىن ىسكە قوستى.

كوپتەگەن تۋركومپانيا تۋريستىك جولدامالاردى ساتۋ بويىنشا قوناق ۇيمەن ىنتىماقتاستىق ەسەبىنەن وزدەرىنىڭ قارجىلىق جاعدايىن جاقسارتتى. تەك 2020 جىلدىڭ تامىز ايىندا قوناق ۇيدە شامامەن 20 مىڭ ادام دەمالدى, ال جىلدىڭ سوڭىندا بۇل كورسەتكىش 75 مىڭنان استام ادامعا جەتتى.وسىلايشا, ىشكى تۋريزمدە, ءتىپتى تاۋەكەل ايماعىندا بولعان ايماقتاردا دا, كليەنتتەر الدىنداعى ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ جانە جۇمىس جاساۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى. ءبىزدىڭ اقپاراتىمىز بويىنشا, وتكەن جىلدىڭ جازعى تۋريستىك ماۋسىمىنىڭ سوڭىنا دەيىن بارلىق كۋرورتتىق ورىنداردا برونداۋ ءۇشىن بوس ورىندار بولعان جوق.

سالانى جەدەل قالپىنا كەلتىرۋ جانە ونىڭ ۇزاق مەرزىمدى (2025 جىلعا دەيىنگى بەس جىلدىق كەزەڭگە) ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە سالانى دامىتۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ مىناداي قوسىمشا شارالارى ازىرلەندى:- تۋريستىك وبەكتىلەر مەن جول بويىنداعى سەرۆيس وبەكتىلەرىن سالۋ كەزىندە جەكە بيزنەستىڭ شىعىندارىن وتەۋ– ينۆەستيتسيالار سوماسىنان 10% - عا دەيىن;- تاۋ شاڭعىسى جابدىقتارى مەن تۋريستىك كلاستاعى كولىك قۇرالدارىن ساتىپ الۋ بويىنشا شىعىنداردىڭ 25%-ىن وتەۋ;- ءاربىر شەتەلدىك تۋريست ءۇشىن تۋروپەراتورلاردىڭ شىعىندارىن 15 000 تەڭگە مولشەرىندە سۋبسيديالاۋ;- ىشكى اۋەمارشرۋت بويىنشا بالالار ءۇشىن تاسىمالداۋ اقىسىنىڭ 100% وتەۋ;-سانيتارلىق-گيگيەنالىق توراپتاردى ۇستاۋعا 83 300 تەڭگە كولەمىندە شىعىنداردى سۋبسيديالاۋ», دەدى ول.

وسى ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن ەكونوميكاعا 180 ملرد تەڭگە قوسىمشا بيۋدجەت كىرىستەرىن تارتۋ, 170 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋ جانە كەمىندە 1000 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.