مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولۋدا. ونىڭ سەبەبى تۇسىنىكتى دە. پرەزيدەنت ءوز ماقالاسىندا قازىر حالىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن كوپتەگەن ماسەلەنى تاپ باسىپ تاۋىپ, ناقتى شەشۋ جولدارىن ۇسىنعان.
ق.توقاەۆ ماقالاسىندا بيىل ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىگىمىزدى العانىمىزعا 30 جىل تولاتىنىن ايتا كەلە: «تاريح تۇرعىسىنان العاندا, وتىز جىل – كوزدى اشىپ جۇمعانداي قاس-قاعىم ءسات. دەگەنمەن بۇل كوپتەگەن حالىقتار ءۇشىن قيىندىعى مەن قۋانىشى, داعدارىسى مەن دامۋى الماسقان تۇتاس ءداۋىر دەۋگە بولادى. ءبىز دە وسىنداي جولدان ءوتىپ كەلەمىز», دەپ اتاپ وتكەن.
وسى تۇتاستاي ءداۋىردى قامتىعان بارلىق ماڭىزدى قۇجات قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ءارحيۆىنىڭ سورەلەرىندە ساقتالىپ تۇر. ونداعى ءاربىر پاراق قاعازدىڭ ءوزى وسى 30 جىلدا قابىلدانعان ءاربىر شەشىمنىڭ, ءاربىر قاۋلىنىڭ ەل ەرتەڭىن نىعايتۋدا قانشالىقتى اۋىر جۇك ارقالاپ جاتقانىنىڭ اينىماس دالەلى.
پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ەلىمىزدىڭ ءۇش ونجىلدىقتا جەتكەن جەتىستىكتەرىن ايتا كەلىپ, وسىناۋ تولاعاي تابىستاردىڭ بارىنە ەلباسىنىڭ دارا كوشباسشىلىعىنىڭ ءھام حالقىمىزدىڭ دانالىعى مەن پاراساتىنىڭ, بىرلىگى مەن ىنتىماعىنىڭ, وتانداستارىمىزدىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزگەنىمىزدى باسا ايتتى. سونداي-اق پرەزيدەنت تاريحقا كوز جۇگىرتىپ, حالقىمىزدىڭ باسىنان وتكەرگەن قيلى-قيلى تاعدىرىن دا ءسوز ەتتى. ء«بىزدىڭ بابالارىمىز «اقتابان شۇبىرىندى», «القاكول سۇلامانى», اتالارىمىز الاپات اشارشىلىقتى, قۋعىن-سۇرگىندى, دۇنيەجۇزىلىك سوعىستى كوردى. توتاليتارلىق كەزەڭدە ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدان, تىلىمىزدەن, ءدىلىمىز بەن دىنىمىزدەن ايىرىلىپ قالا جازدادىق. ونىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا حالقىمىزعا قايتا ورالدى. بىراق ۇلت پەن ەل رەتىندە ساقتالىپ قالۋ ءۇشىن بۇگىنگى جانە بولاشاق ۇرپاق جاڭا سىن-قاتەرلەرگە دايىن بولۋى كەرەك», دەگەن ويىن ءبىلدىردى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا دۇنيەگە كەلگەن جاستاردىڭ الدى «وتىزىندا وردا بۇزىپ», ەل تىزگىنىن قولعا الار ازاماتقا اينالىپ كەلە جاتقانىن ەرەكشە ماقتانىشپەن ايتا كەلىپ, مەملەكەت باسشىسى بۇگىنگى جاستاردىڭ بويىنا تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىرىن مىقتاپ ءسىڭىرۋدىڭ دە كەزەك كۇتتىرمەس كۇردەلى پارىز ەكەنىن شەگەلەي ءتۇستى.
كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «ەQ»
وسى ورايدا ۇلتتىق ارحيۆ قىزمەتكەرلەرى كوپ جىلدان بەرى «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىندا تۇركيا, مىسىر, جاپونيا, رەسەي ەلدەرىنىڭ ارحيۆتەرىنە ىسساپارلارمەن بارىپ, ەلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قۇندى قۇجاتتار مەن باعالى جادىگەرلەردى ەلگە الىپ كەلگەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
ق.توقاەۆ ماقالاسىندا الاشوردا ارىستارىنان باستاپ, اشارشىلىق, توتاليتارلىق جۇيەنىڭ قۇرباندارى, 86-نىڭ جەلتوقسانىندا جازىقسىز زارداپ شەككەن بوزداقتاردىڭ تاعدىرىن جان-جاقتى زەرتتەپ-زەردەلەپ, دەرەكتى جانە كوركەم فيلمدەرگە ارقاۋ ەتۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى. بۇل – ەلىمىزدىڭ بارلىق ارحيۆتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە بەيجاي قارامايتىن ماسەلە. ارحيۆ سالاسىنىڭ بىلىكتى ماماندارى تاريحشى-زەرتتەۋشىلەرمەن بىرلەسە جۇمىس اتقارسا, ءالى دە تالاي قۇندى قۇجاتتاردىڭ بەتىن اشىپ, جارىققا شىعارۋعا بولادى دەپ ويلايمىن.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن دا جاڭا عىلىمي ۇستانىمدار مەن جاڭالىقتاردىڭ نەگىزىندە تىڭنان جازاتىن ۋاقىت الدەقاشان كەلگەنىن باسا ايتتى. بۇل رەتتە وسى تاقىرىپتى قاۋزاپ, تەرەڭنەن زەرتتەپ جازامىن دەگەن تاريحشى-زەرتتەۋشىلەرمەن ءبىزدىڭ ۇجىم دا بىرلەسە جۇمىس اتقارۋعا ءازىر ەكەندىگىن جەتكىزگىم كەلەدى. سەبەبى ەلىمىز ەگەمەن بولعاننان بەرگى ماڭىزدى قۇجاتتاردىڭ كوپشىلىگى ءدال وسى ۇلتتىق ارحيۆتە ساقتالعان. وسى تۇرعىدان العان كەزدە, جاڭا قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن جازۋ جولىندا ءبىزدىڭ ءارحيۆتىڭ زاماناۋي قويمالارى مەن سورەلەرىندە ساقتالعان قۇجاتتار التىن كەنىش بولاتىنى ايدان انىق.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» ماقالاسىندا جازعانداي, ءبىز تاۋەلسىزدىگىمىزدى ساقتاپ, كەلەر ۇرپاققا جەتكىزۋ ءۇشىن اركىم ءوز سالاسىندا كۇندەلىكتى ايانباي ەڭبەك ەتىپ, تەر توگۋىمىز كەرەك. تەك سوندا عانا ەلدىگىمىز – ماڭگىلىك, تاۋەلسىزدىگىمىز – بارىنەن قىمبات بولادى!
ساعيلا نۇرلانوۆا,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى