كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ءداستۇرلى بريفينگ ءوتتى. شارانىڭ بۇل جولعى باستى تۇلعاسى – وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ بولدى. بريفينگتى جۇرگىزگەن التاي ابيبۋللاەۆ ءوڭىردىڭ وركەندى ىستەرى مەن حالقىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ەرەكشەلىكتەرىن ايتا كەلىپ, ءسوز كەزەگىن ايماق باسشىسىنا بەردى.
كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ءداستۇرلى بريفينگ ءوتتى. شارانىڭ بۇل جولعى باستى تۇلعاسى – وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ بولدى. بريفينگتى جۇرگىزگەن التاي ابيبۋللاەۆ ءوڭىردىڭ وركەندى ىستەرى مەن حالقىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ەرەكشەلىكتەرىن ايتا كەلىپ, ءسوز كەزەگىن ايماق باسشىسىنا بەردى.
بۇل جولعى بريفينگتىڭ بۇعان دەيىنگى وسىنداي شارالاردان ءبىر وزگەشەلىگى بولدى. شارانىڭ ماقساتىن تانىستىرعان مودەراتور قالىپتاسقان ادەتتى بۇزىپ, تەك قازاقشا سويلەدى. ءوز كەزەگىندە وبلىس اكىمى دە بايانداماسىن تولىعىمەن مەملەكەتتىك تىلدە جاسادى. بۇل يگى باستاماعا جۋرناليستەر قاۋىمىنىڭ ەشقايسىسى توسىرقاعان جوق. ويتكەنى, شارانى ءبىر ءتىلدە جۇرگىزۋ – تىلشىلەردىڭ قات ۋاقىتىن بوسقا ىسىراپ قىلماعانى انىق. سودان بولار, ورىس ءتىلدى جۋرناليستەردىڭ ءوزى بۇل باستامانى قۇپ كورىپ تۇرعانى بايقالدى. سەبەبى, ول ءارىپتەستەرىمىزدىڭ دە ءبارى دەرلىك قازاق ەمەس پە!؟ دەمەك, ءبارى انا ءتىلىن ءبىر كىسىدەي جاقسى ۇعادى. ونىڭ دالەلىن ارىپتەستەرىمىزدىڭ باياندامانى تولىق ءتۇسىنىپ, سول بويىنشا قويعان ساۋالدارىنان كورۋگە بولادى.
بريفينگ باستالاردان ءبىر ساعات بۇرىن قازمەديا ورتالىعىنىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ كورمەسى ۇسىنىلدى. وندا شىمكەنت قالاسىندا سالىناتىن جاڭا اكىمشىلىك ورتالىعىنىڭ ماكەتى دە قويىلعان. زاماناۋي شەبەرلىكپەن جاسالعان ماكەت ءتىلشى قاۋىمىنىڭ نازارىن وزىنە تارتىپ-اق تۇر. ونداعى اكىمشىلىك عيماراتتارىمەن قاتار, اينالاسىنا تۇسەتىن وزگە نىسانداردىڭ دا كەلبەتى كەرىم دەرلىك. وسىعان قاراپ, ەلباسىنىڭ شىرايلى شىمقالانى ەلدەگى ءۇشىنشى مەگاپوليسكە اينالدىرۋ تۋرالى بەرگەن تاپسىرماسى ويعا ورالدى. كورمەدە ورىن العان وزگە يگىلىكتەر دە ءوڭىردىڭ وركەنيەتتى دامۋ ءۇردىسىن ايگىلەپ تۇر. كورمەنى تاماشالاعان جاننىڭ وڭتۇستىك قازاقستان ۇلتىمىزدىڭ ۇيىتقىسى ەكەنىنە كوزى جەتەدى.
وبلىس اكىمى وڭىردەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋى, سونداي-اق وزگە دە ماڭىزدى ماسەلەلەرى ءجونىندە اڭگىمەلەدى. سوڭعى 4 جىلدا ءوڭىردىڭ ءونىم كولەمى 2 ەسەگە ارتىپتى. رەسپۋبليكاداعى ۇلەسى بويىنشا 10-ورىننان 5-ورىنعا كوتەرىلگەن. بۇيىرتسا بيىلعى جىلدى 2 ترلن. تەڭگەدەن استام تابىسپەن قورىتىندىلاعالى وتىر. وسى جەتىستىكتەردى تىلگە تيەك ەتكەن اكىم كەڭەس وداعى كەزىندەگى ءىرى كاسىپورىندار زامان تالابىنا ساي بولماعاندىقتان توقىراپ, مۇلدە جويىلعان قازىرگى ۋاقىتتا وڭىردەگى نەگىزگى تابىس شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن قۇرالىپ جاتقانىن ايتتى. اكىمنىڭ بايانداماسى بويىنشا ازىرلەنگەن ماتەريالدار بۇدان بۇرىنعى نومىرىمىزگە جاريالانعانى ءمالىم. سوندىقتان ماقالامىزدى شارانىڭ ەكىنشى بولىمىنە ارناعاندى ءجون سانادىق.
بريفينگتىڭ ەكىنشى ءبولىمى ادەتتەگىدەي سۇراق-جاۋاپ ۇلگىسىندە ءوتتى. وبلىس اكىمىنە سان الۋان سۇراقتار قويىلدى. مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋدان باستاپ, وڭتۇستىكتەگى قىز الىپ قاشۋعا دەيىنگى ساۋالداردىڭ بارىنە ناقتى جاۋاپ بەرىلدى. ءبىرىنشى سۇراق ەلدەگى ءۇشىنشى مەگاپوليستىڭ قۇرىلىسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قانشا قاراجات قاراستىرىلاتىنى جونىندە بولدى. اكىم جاڭا اكىمشىلىك ورتالىقتى سالۋ ءىسى نەگىزىنەن وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن جانە جەكە كاسىپكەرلەردىڭ كومەگىمەن, سونداي-اق, ينۆەستيتسيالار تارتۋ ارقىلى سالىناتىنىن ايتتى. «بۇعان قوسا, جالپى شىمكەنت قالاسىن مەگاپوليسكە اينالدىرۋ ىسىنە سالىنعان ءبىر تەڭگە ورنىنا جەكە كاپيتالدان ەكى تەڭگە تارتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ال رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن كەلەسى جىلى جاڭا ورتالىقتىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاساۋعا 27 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلماق», دەدى ا.مىرزاحمەتوۆ.
كەلەسى ءبىر سۇراق ەلگە شەتەلدەن ورالعان قانداستاردىڭ نەگە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا كوپ ورنالاساتىنى تۋرالى بولدى. «ءبىزدىڭ ايماقتىڭ اۋا رايىنىڭ قولايلىلىعى مەن ءومىر سۇرۋگە ىڭعايلىلىعى باۋىرلارىمىزدى وزىنە كوبىرەك تارتسا كەرەك. سونداي-اق, وزبەكستانمەن كورشى بولعاندىعىمىز دا بۇعان سەبەپ. بۇرىننان ءبىر ايماقتى جايلاعان قازاق حالقى مەملەكەتتىك شەكاراعا وراي ەكى جارىلدى دەگەنمەن, اعايىن-تۋعانىمەن, جەكجات-جۇراعاتىمەن ەجەلدەن ارالاسىپ جاتىر. وسى جاعداي كورشى ەلدەگى اعايىنداردىڭ ءبىزدىڭ وبلىستا تۇراقتاپ قالۋىنا سەبەپ بولىپ وتىر», دەدى اكىم.
شىمكەنت قالاسىنىڭ اۋماعىنا ۋران ءوندىرۋشى ماماندار دايىندايتىن كوللەدج سالىنباق ەكەن. «31 تەلەارنا» تىلشىسىنە كەلگەن مالىمەت بويىنشا وسى كوللەدج ەندىگى دە قىزىلوردا قالاسىنا سالىناتىن بولىپتى. جۋرناليست وسى ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن سۇرادى. «اتالعان وقۋ ورنىنا قالا اۋماعىنان 4 گەكتار جەر بولىنگەن. ول جەردە تەك ءبىلىم وشاعىنىڭ عيماراتى عانا ەمەس, تۇتاس قالاشىق ورىن تەبەدى. «قازاتومونەركاسىپ» اق-تىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير شكولنيكپەن بۇل ماسەلە تىڭعىلىقتى قاراستىرىلعان. ال ونىڭ قۇرىلىس جوباسى قىزىلورداعا كوشىرىلىپ جاتقانى تۋرالى مەندە مالىمەت جوق. ونداي جاعداي ورىن العان بولسا, ماعان رەسمي تۇردە حابارلانعان بولار ەدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
وڭتۇستىكتەگى جاستار اراسىندا جاسالىپ جۇرگەن قىلمىستار دا تىلشىلەر نازارىنان تىس قالمادى. وعان وبلىس اكىمى تياناقتى جاۋابىن بەردى. بۇگىنگى تاڭدا وسىعان وراي شىمكەنت قالاسىندا, سونداي-اق, اۋدانداردا جاستار ورتالىقتارى قۇرىلىپ, سوعان وراي جاستار باس قوسىپ وتىراتىن ارنايى عيماراتتار دا بوي كوتەرىپ جاتىر ەكەن. بۇل ورىنداردا ءتالىم-تاربيە تۇرعىسىندا ءتۇرلى مادەني شارالار وتكىزىلۋىمەن قاتار, جاستار بوس ۋاقىتىن پايدالى وتكىزۋىنە بارلىق جاعدايلار جاسالاتىن كورىنەدى. مۇنىمەن بىرگە, وبلىس اكىمدىگى مەن زيالى قاۋىم ەكى جىل بۇرىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قولدانىستاعى زاڭعا تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى ۇسىنىپتى. ول بويىنشا قارۋ ساتىپ الۋعا رۇقسات سۇراۋشىلاردىڭ جاسىن 25-كە دەيىن كوتەرۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق, قارۋ ساتىپ الۋشىنىڭ اتا-اناسىن دا بۇل شاراعا قاتىستىرۋ كەرەكتىگى كورسەتىلىپتى. بۇل ۇسىنىستار مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ جاتقان كورىنەدى. ال جاستار اراسىنداعى قىلمىستىڭ كوپتىگى, وبلىستاعى جاستار سانىنا بايلانىستى كورىنەدى. بۇگىنگى ستاتيستيكاعا قاراعاندا, ايماقتا 780 مىڭنان استام جاس ازامات بار ەكەن.
ەلىمىز كەدەن وداعىنا كىرگەلى دە بىرقىدىرۋ ۋاقىت ءوتتى. ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان وسى كەدەن وداعىن ءوڭتۇستىكقازاقستاندىقتار قالاي پايدالانىپ جاتقاندىعى تۋرالى سۇراق قويىلدى. «كەدەن وداعى ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك بولىپ وتىر. ءبىزدىڭ وبلىس كوكونىس ءونىمىن كوپتەپ وندىرەتىن بولعاندىقتان, ونىڭ ءبىر بولىگىن وداقتاس ەلدەر نارىعىنا جىبەرەتىنىمىز بەلگىلى. ماسەلەن, بيىل 2 ملن. 200 مىڭ توننا كوكونىس ءوندىرىلدى. ال ساۋدا اينالىمى بويىنشا ايتار بولسام, ول اعىمداعى جىلدىڭ 10 ايىندا 3,4 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى. وسىعان قاراعاندا كەدەن وداعى بىزگە ءتيىمدى دەپ ايتۋعا ابدەن بولادى. تەك ونىڭ پايدالى جاقتارىن دۇرىس قولدانا ءبىلۋ كەرەك», دەدى ا.مىرزاحمەتوۆ.
وسىدان ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن سەنات دەپۋتاتى سۆەتلانا جالماعامبەتوۆا وڭتۇستىكتەگى تىعىز ورنالاسقان حالىقتىڭ ءبىر بولىگىن سولتۇستىك وڭىرگە كوشىرۋ ۇسىنىسىن العا تارتقانى ءمالىم. كەلەسى جۋرناليست وسى ويعا بايلانىستى وبلىس اكىمىنىڭ پىكىرىن بىلگىسى كەلدى. «ءبىرىنشى كەزەكتە بۇل ءىستىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ەكەنىن ەلەكتەن وتكەرۋ كەرەك. سودان كەيىن عانا پىكىر بىلدىرۋگە بولادى. ال كوشىرۋ, باسقا ورىنعا قونىستاندىرۋ ماسەلەسىنە كەلسەك, ءبىز ءوز وبلىسىمىزدىڭ ىشىندە دە ميگراتسيا ماسەلەسىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. ماسەلەن, ماقتاارال اۋدانىندا حالىق تىعىز ورنالاسقان, ونداعى حالىق سانى 300 مىڭنان اسىپ جىعىلادى, ال وتىرار اۋدانىنداعى حالىقتىڭ سانى 50 مىڭنىڭ عانا توڭىرەگىندە. جالپى, وسى ايتىلعان ماسەلە ءبىزدىڭ نازارىمىزدا ەكەنىن ايتقىم كەلەدى», دەدى وبلىس اكىمى.
بۇل جولعى بريفينگ بۇرىنعىلارىنان ۇزاعىراق بولعانىندا ايتا كەتكەن ءجون. ويتكەنى, سۇراق قويۋشى جۋرناليستەر كوپ بولۋمەن قاتار, ءار سۇراققا تولىمدى جاۋاپتار قايتارىلدى.
نۇرباي ەلمۇراتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».