كەدەندىك رەتتەۋ كودەكسىندە نە وزگەردى؟

قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىق­تارىن قورعاۋ جونىن­دەگى ۋاكىل – بيزنەس-ومبۋدسمەن رۋستام ءجۇرسىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەدەندىك تەكسەرۋ جۇرگىزۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋگە قاتىس­تى تۇزەتۋ­لەر ماجىلىستەگى Nur Otan پار­تياسىنىڭ فراكتسياسى مەن «اتامەكەن» ۇلت­تىق كاسىپ­كەرلەر پالاتاسى ارا­سىن­داعى 2020 جىلعا ارنال­عان ىنتى­ماقتاستىق تۋرالى جول كار­تاسىن ىسكە اسىرۋ اياسىن­دا ازىرلەنگەن. تۇزەتۋلەر كاسىپكەرلەردىڭ زاڭ­دى مۇددەلەرىن قورعاۋعا, جۇر­گىزىلەتىن تەكسەرۋلەر ساپا­سىن ارتتىرۋعا, سونداي-اق بيزنەس­تىڭ كەدەندىك تەكسەرۋلەر ناتي­جەلەرىنە شاعىمدانۋعا كەتەتىن ۋاقىتىن ۇنەمدەۋگە, قارجى­لىق شىعىنداردى تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

– كامەرالدىق كەدەندىك تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ءتارتىبى تولىقتاي وزگەردى. ەندى بۇل راسىمگە كامە­رال­دىق سالىقتىق باقىلاۋ ەلە­مەنت­تەرى ەنگىزىلدى. ياعني تەكسەرۋ بارىسىندا زاڭ بۇزۋشىلىق انىق­تالسا, كاسىپكەردى بىردەن اكىم­شىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارت­­پاي-اق, وعان بۇل ولقى­لىق­تى ءوز كۇشىمەن جويۋعا مۇم­كىن­دىك بەرىلەدى. سونىمەن قاتار اتال­عان تەكسەرۋلەردىڭ مەر­زىمى 6 ايدان 2 ايعا دەيىن قىس­قار­دى. سونداي-اق سىرتقى ەكو­نو­ميكالىق قىزمەتكە قاتى­سۋ­شى­لاردىڭ قوسىمشا قۇجات­تاردى ۇسىنۋ مەرزىمى 5 جۇمىس كۇنىنەن 2 ايعا دەيىن ۇزارتىلدى, – دەدى رۋستام ءجۇرسىنوۆ.

بيزنەس-ومبۋدسمەننىڭ ايتۋىنشا, سالىقتىق تەكسەرۋلەرگە ۇقساس كەدەندىك تەكسەرۋ­دىڭ جاڭا ءتۇرى ەنگىزىلگەن. بۇل – تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن قول­دانۋ نەگىزىندە جۇرگىزىلەتىن كەشەندى كوش­پەلى كەدەندىك تەكسەرۋ. اتالعان تەكسەرۋ بەكىتىل­گەن جارتىجىلدىق كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلەدى, بۇل كەستە ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ سايتىندا ورنالاستىرىلادى. سونداي-اق كاسىپكەرگە 30 كۇن بۇرىن تەكسەرۋ جۇرگىزىلەتىندىگى تۋرالى حابار بەرىلەدى.

– كەدەندىك تەكسەرۋ قورىتىن­دىلارى بويىنشا الدىن الا اكت راسىمدەلەدى. وعان كاسىپكەر ءوزى­نىڭ كەلىسپەۋشىلىگىن بىلدىرە الادى جانە ونىڭ جولداعان تالاپ-ارىزىن مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارى قاراۋعا مىندەت­تى. سونداي-اق ەندى كوشپەلى كەدەن­دىك تەكسەرۋلەردى سىرتقى ەكو­نو­ميكالىق قىزمەتكە قاتىسۋشى تىركەلگەن جەرى بويىنشا ءبىر عانا كەدەن ورگانى جۇرگىزەتىن بولادى. كوزدەلگەن ءتارتىپتى ورەسكەل بۇزۋ فاكتىلەرى انىقتالعان جاع­دايدا كەدەندىك تەكسەرۋدى جا­رامسىز دەپ تانيتىن زاڭنا­مالىق نورما بەكىتىلدى. اتالعان تۇزەتۋ ەنگىزىلگەنگە دەيىن ينس­پەكتورلاردىڭ تەكسەرۋ جۇر­گىزۋ مەرزىمدەرىن, راسىمدىك ماسەلەلەردى, سۇراۋ سالۋ جانە سۇراۋ سالىناتىن قۇجاتتاردى قاراۋ ءتارتىبىن بۇزعانىنا قارا­ماس­تان, تەكسەرۋ اكتىسىنىڭ كۇ­شىن جويۋ جانە ونى جارامسىز دەپ تانۋعا مۇمكىندىك بولعان جوق, – دەپ ناقتىلادى ر.ءجۇرسىنوۆ.

سالىقتىق تەكسەرۋلەر كەزىن­دە وسىعان ۇقساس جاعدايلار ورىن العان­دا اپەللياتسيالىق كوميسسيا سالىق كودەكسىنىڭ جانە كاسىپكەرلىك كودەكسىنىڭ نورمالارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, اتالعان تەكسەرۋدى جا­رام­­سىز دەپ تانىپ, كاسىپكەر­دىڭ پايداسىنا شەشىم شىعارا­دى. بۇل تۇزەتۋ ورىن العان قاي­­­شى­لىق­تاردى جويۋعا جانە سىرت­­قى ەكونوميكالىق قىز­مەت­كە قاتىسۋشىنىڭ قۇقىق­تارىن تو­لىق كولەمدە قورعاۋ­عا مۇم­كىن­دىك بەردى. ال كورسەتى­لەتىن مەملە­كەتتىك قىزمەتتەردىڭ تسيفرلى فورماتقا كوشۋى ءتيىستى ءوتىنىشتى ەلەكتروندى تۇردە ۇسىنۋعا جول اشادى. بۇل رەتتە قۇجاتتاردى قاراۋ مەرزىمى 50 پايىزعا قىس­قارتىلادى جانە ىقتيمال سىبايلاس جەمقورلىققا دا جول بەرىلمەيدى.

تۇتاستاي العاندا, كەدەن ورگانى تاۋاردىڭ كەدەندىك قۇ­نىن قايتا قاراعان جاعدايدا دەكلارانتتى, ال كەدەن ورگانى تاۋارلاردى دۇرىس جىكتەمەگەن كەزدە جانە بۇزۋشىلىقتاردى ءوز بەتىنشە جويعان كەزدە كەدەن وكىل­دەرىن جاۋاپكەرشىلىككە تارت­­پاۋدى كوزدەيتىن نورمالار زاڭ­نامالىق تۇردە بەكى­تىلدى. سون­داي-اق وسى زاڭ­نا­ما­­لىق نور­مالارعا سايكەس, «استانا-1» اق­پاراتتىق جۇ­يەسى جۇمىسىندا قاتەلىكتەر انىق­تالعان جاعدايدا اكىمشىلىك جاۋاپ­كەر­شىلىككە تارتىلمايتىن بولدى.

– كەدەن ورگاندارى تاۋارلاردى شىعارعان ساتتەن باستاپ تالاپ قويۋ مەرزىمىنە بايلانىستى 3-5 جىل وتكەنىنە قارا­ماستان, كەدەندىك قۇن بويىنشا جانە تاۋارلاردى جىكتەۋ بويىنشا بۇرىن قابىلدانعان شەشىمدەردى قايتا قاراۋ تاجى­­ريبەسىن ءجيى قولدانادى. وسىن­داي تەكسەرۋدىڭ ناتيجەسى بو­يىنشا كەدەندىك باجدار­دى, سالىقتاردى جانە ءوسىمپۇل­دار­دى قوسىمشا ەسەپتەۋ جۇر­گىزى­لەدى, سونداي-اق كاسىپكەر جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلادى. ال وسى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەننەن كەيىن كاسىپكەر مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارىنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ قاتەلىكتەرى ءۇشىن جاۋاپ بەرمەيتىن بولادى, – دەدى بيزنەس-ومبۋدسمەن.

رۋستام ءجۇرسىنوۆ بيۋدجەتكە تۇسەتىن ءتۇسىمنىڭ تومەندەۋىنە اكەپ سوعاتىن­دىقتان, زاڭ جوباسىن قاراۋ بارىسىندا كەدەندىك تولەمدەر مەن تەكسەرۋلەرگە قاتىستى كەيبىر ۇسىنىستاردىڭ قول­داۋ تاپپاعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل ۇسىنىستار بيىل مەملە­كەتتىك ورگاندارمەن بىرگە قايتا پىسىقتالماق.