ەربولات دوساەۆ ۇلتتىق قوردىڭ كىرىسى جايىندا ايتتى

ۇلتتىق بانك باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, COVID-19-بەن سىرقاتتانۋشىلاردىڭ رەكوردتىق سانىنا قاراماستان, 2020 جىلعى جەلتوقساندا الەمدىك نارىقتاردا جاعىمدى جاڭالىقتار باسىم بولدى. 

«دامىعان جانە ءىرى ەلدەردە جاپپاي ۆاكتسيناتسيانىڭ باستالۋى ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ قالپىنا كەلۋ بولجامىن جاقسارتىپ, نارىقتار ءۇشىن وڭ بەلگى بولدى. $900 ملرد سوماسىنا امەريكا ەكونوميكاسىن ىنتالاندىرۋدىڭ قوسىمشا توپتاماسىن قابىلداۋ قور جانە تاۋار نارىقتارىنا ايتارلىقتاي قولداۋ كورسەتتى», — دەدى ە. دوساەۆ.

نەگىزگى قور يندەكستەرى جىلدى ايتارلىقتاي وسۋمەن اياقتادى. S&P 500 كەڭ يندەكسى 2020 جىلعى جەلتوقساندا 3,7%, Dow Jones يندۋستريالىق يندەكسى 3,3%, NASDAQ جوعارى تەحنولوگيالىق يندەكسى 5,1% قوستى. وسىنىڭ اياسىندا اقش دوللارىنىڭ يندەكسى تومەندەۋ ءۇردىسىن كورسەتتى, التىننىڭ قۇنى ءبىر ايدا ءبىر ۋنتسيا ءۇشىن 6,6%-عا $1893,1 دەيىن ءوستى. ۇلتتىق بانك باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 2021 جىلى قالپىنا كەلۋ قارقىنىنا قاتىستى بەلگىسىزدىك ەۋروپانىڭ ەڭ ءىرى ەكونوميكاسى - گەرمانيادا تىركەلگەن ناۋقاستار مەن ءولىم-ءجىتىمنىڭ رەكوردتىق سانى, سونداي-اق اعىمداعى جىلعى قاڭتاردا باسقا كونتينەنتتەرگە تارالعان ۇلىبريتانيادا تىركەلگەن ۆيرۋستىڭ جاڭا شتاممى اياسىندا ساقتالۋدا. بۇل شەكتەۋ شارالارىن كۇشەيتۋگە الىپ كەلدى, بۇل الەمدىك ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋىنە قاۋىپ توندىرەدى.

«Global Composite PMI يندەكسى 2020 جىلعى جەلتوقساندا قاراشاداعى 53,1 تارماقتان 52,7 تارماققا دەيىن تومەندەدى. شەكتەۋ شارالارىنا قاراماستان, ەۋرووداقتاعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك يندەكسى جەلتوقساندا 45,3-تەن 49,1-كە دەيىن ءوستى. سونىمەن قاتار, قىتاي ونەركاسىبىندەگى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك يندەكسى ءوندىرىس ءوسۋىنىڭ باياۋلاۋىنا بايلانىستى ءبىر ايدا 54,9-دان 53-كە دەيىن تومەندەدى», — دەدى ە. دوساەۆ.

قازاقستانداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ شوعىرلاندىرىلعان يندەكسى 2020 جىلعى جەلتوقساندا كوبىنەسە قۇرىلىستاعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ تومەندەۋى ەسەبىنەن 49,4-تەن 49-عا دەيىن تومەندەدى, وندا كورسەتكىش 52,5-تەن 49,5-كە دەيىن قىسقاردى. قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا 0,7 تارماققا 48-گە دەيىن تومەندەۋ بايقالۋدا.

سونىمەن قاتار, ونەركاسىپ 2020 جىلعى قاڭتاردان باستاپ العاش رەت وڭ كورسەتكىشكە جەتتى, يندەكس 49,6-دان 50,3-كە دەيىن كوتەرىلدى. 2020 جىلى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ 2,6%-عا جالپى تومەندەۋى ۇلتتىق بانكتىڭ 2,5-2,7% دەڭگەيىندەگى بولجامدارىنا سايكەس كەلەدى. جىلدىق ينفلياتسيا دا ءبىر اي بۇرىنعى 7,3%-بەن سالىستىرعاندا 2020 جىلدىڭ سوڭىندا 7,5%-عا دەيىن جىلدامداپ, ۇلتتىق بانكتىڭ 7,0-7,5% دەڭگەيىندە كۇتۋلەرىنە سايكەس قالىپتاستى. باعانىڭ جالپى وسۋىنە ەڭ كوپ ۇلەس ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسى قوسۋدا.

ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسۋى نارىقتاردا جەكەلەگەن تاماق ونىمدەرىنىڭ (وسىمدىك مايى, قانت, جۇمىرتقا) تەڭگەرىمسىزدىگى كۇشەيگەننەن 10,8%-دان 11,3%-عا دەيىن ۇلعايدى. ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن ينفلياتسيا كيىم مەن اياق كيىم باعاسىنىڭ 4,8%-عا (قاراشادا - 5,2%) دەيىن ءوسۋىنىڭ باياۋلاۋى اياسىندا 5,7%-دان 5,5%-عا دەيىن باياۋلادى. اقىلى قىزمەت ينفلياتسياسى قوعامدىق تاماقتانۋ قىزمەتى مەن قوناق ۇيدە قىزمەت كورسەتۋ باعاسىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى 4,1%-دان 4,2%-عا دەيىن جەدەلدەدى.

2020 جىلعى جەلتوقساندا مۇناي باعاسى ءوسۋى جانە ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ سالىق تولەمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋى ەسەبىنەن وسكەن ىشكى ۇسىنىسپەن قاتار تاۋەكەلدى اكتيۆتەرگە سۇرانىستىڭ ارتۋى تەڭگەنىڭ ايىرباستاۋ باعامىنىڭ ءبىر اقش دوللارى ءۇشىن 425,07 تەڭگەدەن 420,91 تەڭگەگە دەيىن 1,0%-عا نىعايۋىنا مۇمكىندىك بەردى. جالپى العاندا, 2020 جىلى ۇلتتىق ۆاليۋتا دامۋشى ەلدەردىڭ باسقا ۆاليۋتالارىمەن قاتار ينۆەستورلاردىڭ تاۋەكەل اكتيۆتەرىنەن شىعۋىنا اكەلگەن كوروناۆيرۋستان تۋىنداعان داعدارىس اياسىندا السىرەدى. ماسەلەن, برازيليا رەالى 29,0%-عا, تۇرىك ليراسى 25,0%-عا, ال رەسەي ءرۋبلى 19,3%-عا السىرەدى. 2020 جىلى تەڭگەنىڭ ايىرباستاۋ باعامى ءبىر اقش دوللارى ءۇشىن 382,60 تەڭگەدەن 420,91 تەڭگەگە دەيىن 10%-عا السىرەدى. 

ە. دوساەۆ اتاپ وتكەندەي, سىرتقى جاعدايلاردىڭ جاقسارۋىنا بايلانىستى جانە ۇلتتىق بانك ۇكىمەتپەن بىرلەسە وتىرىپ قابىلداعان شارالار كەشەنىنىڭ ارقاسىندا تەڭگەنىڭ ايىرباستاۋ باعامى ناۋرىزداعى 448,5 تەڭگەگە دەيىنگى قۇلدىراۋىن ءبىرشاما ارتقا قالدىرىپ جىلدى جاپتى.

وسى جىلى 11 قاڭتاردا بيرجاداعى ساۋدا-ساتتىق قورىتىندىسى بويىنشا ايىرباستاۋ باعامى ايدىڭ باسىنان بەرى تاعى دا 0,4%-عا نىعايىپ, ءبىر اقش دوللارى ءۇشىن 419,18 تەڭگە بولدى. تاۋار ەكسپورتى مۇناي مەن گاز كوندەنساتى ەكسپورتىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى 18,2%-عا نەمەسە $35,3 ملرد دەيىن $7,9 ملرد-قا قىسقاردى. تاۋار يمپورتى ينۆەستيتسيالىق جانە ارالىق تاۋارلاردى اكەلۋدىڭ قىسقارۋى ناتيجەسىندە 9,6%-عا نەمەسە $26,4 ملرد دەيىن $2,8 ملرد-قا قىسقاردى.  

«التىن باعاسىنىڭ ءوسۋى ناتيجەسىندە التىن پورتفەلىنىڭ ءبىر جىلدا $4,7 ملرد-قا $23,6 ملرد دەيىن ءوسۋى ەسەبىنەن التىنۆاليۋتا رەزەرۆتەرى 2020 جىلعى 31 جەلتوقساندا الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا $6,7 ملرد ۇلعايىپ, $35,7 ملرد بولدى. التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرى قۇرامىنداعى ەركىن كونۆەرتاتسيالاناتىن ۆاليۋتاداعى اكتيۆتەر قاراشىعاناق كونسورتسيۋمىنان وتەماقى شەڭبەرىندە قاراجات اكەلىنۋى, ازيا دامۋ بانكىنىڭ قارىزى, سونداي-اق ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر قاراجاتىنىڭ ۇلتتىق بانكتەگى ۆاليۋتالىق شوتتارعا اكەلىنۋى ەسەبىنەن $2 ملرد-قا ءوستى», — دەدى ە. دوساەۆ.

ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى داعدارىسقا قارسى شارالاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا شىعىستاردىڭ تۇسىمدەردەن اسىپ كەتۋىنە جانە مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋىنا بايلانىستى ءبىر جىل ىشىندە $3,1 ملرد تومەندەپ, $58,7 ملرد قۇرادى. نارىقتىق قۇبىلمالىلىققا قاراماستان, ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىسى 2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وڭ بولىپ قالدى جانە $4,1 ملرد نەمەسە 7,5% قۇرادى.

بانك جۇيەسىندەگى دەپوزيتتەر 2020 جىلعى قاراشانىڭ سوڭىندا نەگىزىنەن تەڭگەمەن سالىمداردىڭ ءوسۋى ەسەبىنەن جىل باسىنان بەرى 15,3%-عا ۇلعايىپ, 21,9 ترلن تەڭگە بولدى. ۇلتتىق ۆاليۋتامەن سالىمدار 13,3 ترلن تەڭگەگە دەيىن 23,1%-عا, ۆاليۋتامەن سالىمدار 2020 جىلعى قاراشانىڭ سوڭىندا 8,6 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, 5,1%-عا ءوستى. ناتيجەسىندە دەپوزيتتەردى دوللارلاندىرۋ دەڭگەيى 2020 جىلعى قاراشادا 39,3%-عا دەيىن تومەندەدى.  

ەكونوميكاعا كرەديتتەر 2020 جىلدىڭ باسىنان بەرى ۇزاق مەرزىمدى كرەديتتەردىڭ ءوسۋى ناتيجەسىندە 2020 جىلعى قاراشانىڭ سوڭىندا 14,65 ترلن تەڭگەگە دەيىن 5,6%-عا ۇلعايدى. قىسقا مەرزىمدى كرەديتتەر 2,1 ترلن تەڭگەگە دەيىن 3%-عا نەمەسە 60,5 ملرد تەڭگەگە ۇلعايدى.  بيزنەستىڭ كرەديتتىك پورتفەلى 2020 جىلدىڭ باسىنان بەرى 7,29 ترلن تەڭگەگە دەيىن 1,2%-عا ۇلعايدى. بيزنەستىڭ تەڭگەمەن كرەديتتەرى بويىنشا ستاۆكا 2020 جىلعى قاراشادا 11,9%, ونىڭ ىشىندە قىسقا مەرزىمدى كرەديتتەر بويىنشا – 11,6%, ۇزاق مەرزىمدى كرەديتتەر بويىنشا – 13,1% بولدى. 

2020 جىلدىڭ باسىنان باستاپ حالىقتىڭ كرەديتتەرى 7,36 ترلن تەڭگەگە دەيىن 10,5%-عا ۇلعايدى. ولاردىڭ قۇرىلىمىندا تۇتىنۋشىلىق قارىزدار 4,3 ترلن تەڭگەگە دەيىن 3,2%-عا, مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن يپوتەكالىق قارىزدار 2,3 ترلن تەڭگەگە دەيىن 27,8%-عا ءوستى.

ەكونوميكانى قولداۋ ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ داعدارىسقا قارسى باستامالارىن ىسكە اسىرۋ جالعاسۋدا.

1. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بويىنشا 2020 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا كاسىپكەرلەردەن 1 ترلن تەڭگە سوماسىنا 1 373 ءوتىنىم كەلىپ ءتۇستى, ونىڭ ىشىندە بانكتەر جالپى سوماسى 658,9 ملرد تەڭگەگە 854 ءوتىنىمدى ماقۇلدادى, 516,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا 778 قارىز بەرىلدى.

2. كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن جەڭىلدىكپەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسى بويىنشا 2020 جىلعى 31 جەلتوقساندا كاسىپكەرلەر 612,5 ملرد تەڭگەگە 2 493 ءوتىنىم بەردى, ونىڭ ىشىندە 474,6 ملرد تەڭگەگە 1 733 ءوتىنىم ماقۇلداندى, 528 ملرد تەڭگەگە 5 158 قارىز بەرىلدى, ونىڭ ىشىندە 136 ملرد تەڭگەگە 2 454  قارىز بۇرىن بەرىلگەن قارىزداردى وتەۋدەن تۇسكەن اقشا ەسەبىنەن بەرىلدى.

ۇلتتىق بانكتىڭ قارجىلاندىرۋى ەسەبىنەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن قولداۋ جالعاسۋدا.

1. «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا 2020 جىلعى 30 جەلتوقساندا 567,3 ملرد تەڭگەگە 48 355 ءوتىنىم قابىلداندى, 326,2 ملرد تەڭگەگە 27 700 ءوتىنىم ماقۇلداندى, ونىڭ ىشىندە 258,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا 22 169 قارىز بەرىلدى.

2. «باسپانا حيت» نارىقتىق يپوتەكالىق باعدارلاماسى بويىنشا 2020 جىلعى 30 جەلتوقساندا 868,6 ملرد تەڭگەگە 95 719 ءوتىنىم قابىلداندى, 457,4 ملرد تەڭگەگە 50 939 ءوتىنىم ماقۇلداندى, 370,1 ملرد تەڭگەگە 42 166 قارىز بەرىلدى.