قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ كيەۆتە وتكەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ (ەقىۇ سىمك) 20-شى ماجىلىسىنە قاتىستى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ كيەۆتە وتكەن ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ (ەقىۇ سىمك) 20-شى ماجىلىسىنە قاتىستى.
سىمك الاڭدارىندا قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى ەقىۇ باس حاتشىسى لامبەرتو زاننەرمەن, بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى دجەففري فەلدمانمەن, ەقىۇ-نىڭ ۇلتتىق ازشىلىقتار ىستەرى ءجونىندەگى جوعارعى كوميسسارلىعىنا قايتادان تاعايىندالعان استريد تورسپەن, كەدەن وداعىنا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىمەن, سونداي-اق, ەقىۇ-عا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ بىرقاتارىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
ەقىۇ سىمك-ءنىڭ ماجىلىسىندە ءسوز سويلەگەن ە.ىدىرىسوۆ قازاقستاننىڭ ۇيىمعا قاتىستى الداعى جىلدارعا باعىتتالعان شەشۋشى قىزمەتىنىڭ باعدارلارىن ايقىنداپ بەردى. سونىمەن قاتار, قاتىسۋشى مەملەكەتتەردى ەقىۇ-نىڭ استانادا وتكەن سامميتىندە قابىلدانعان دەكلاراتسيانىڭ ەرەجەلەرىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋعا شاقىردى. ە.ىدىرىسوۆ اتاپ كورسەتكەندەي, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى ءسامميتى ۇيىمعا مۇشە بارلىق ەلدەر ءبىراۋىزدان قابىلداعان سيرەك قۇجاتتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. «استانا دەكلاراتسياسىندا الەمدىك قوعامداستىقتىڭ قازىرگى سىن-قاتەرلەرگە لايىقتى قارسى تۇرۋىنا قابىلەتتى ماسەلەلەر كورىنىس تاپقان. بۇل ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق كەڭىستىكتەگى بارلىق قوعامداستىق وكىلدەرىن ەشقانداي ايىرماشىلىعىنا, ەرەكشەلىگىنە قاراماستان, باسىن بىرىكتىرۋى ءتيىس. وسىنداي جاعدايدا عانا قاۋىپسىزدىكتىڭ كەز كەلگەن دەڭگەيىنە جاۋاپ بەرۋگە مۇمكىندىك بار», دەپ اتاپ كورسەتتى ەرلان ءابىلفايىز ۇلى.
قازاقستاندىق ديپلومات حەلسينكي قورىتىندى اكتىسىنە قول قويىلعاننان بەرگى 40 جىلدا اتالعان قۇجات ءوزىنىڭ كوكەيكەستىلىگىن جوعالتپاعانىن جانە ايماقتىق, سونداي-اق, الەمدىك ساياساتقا ءوزىنىڭ وڭ ىقپالىن تيگىزۋىن جالعاستىرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. «ءبىز «حەلسينكي+40» ۇدەرىسى ءبىرتۇتاس جانە بولىنبەيتىن قاۋىپسىزدىك قوعامىن قۇرۋ جونىندەگى استانا دەكلاراتسياسىنىڭ ەرەجەلەرىن ءىس جۇزىنە اسىرۋعا نەگىزدەلۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيمىز. ويتكەنى, ونىڭ اياسىندا ءتۇرلى وڭىرلىك ۇيىمدار اتالعان سالاداعى پروبلەمالاردى ۇيلەسىمدىلىكپەن بىرلەسە شەشە الادى», دەپ مالىمدەدى ول.
قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى اسكەري-ساياسي, ەكونوميكالىق-ەكولوگيالىق جانە گۋمانيتارلىق ولشەمدەردەگى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىنە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالا كەلىپ, الەمدىك قوعامداستىقتىڭ اۋعانستانعا ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك وڭالتۋ تۇرعىسىنان ىقپال ەتۋ بويىنشا ۇجىمدىق كۇش-جىگەر جۇمساۋ قاجەتتىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى.
ە.ىدىرىسوۆ ەقىۇ-نىڭ ادام ولشەمى سالاسىنداعى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. ول ءۇشىن ۇيىمعا مۇشە بارلىق ەلدەر وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەمەلەردى تەڭ دارەجەدە ءتيىستى دەڭگەيىندە ورىنداۋى ءتيىس. ول, سونداي-اق, قاتىسۋشىلاردى ەقىۇ كەڭىستىگىندەگى سوزىلمالى جانجالداردى ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ءبىتىستىرۋ ءۇشىن كۇش-جىگەر جۇمساۋعا شاقىردى. قازاقستاندىق ديپلومات اتاپ وتكەندەي, ۇيىمعا كيبەرقاۋىپسىزدىككە, ترانسۇلتتىق قاتەرلەرگە, لاڭكەستىك پەن ەسىرتكى ساۋداسىنا قارسى كۇرەسكە باسا نازار اۋدارۋدى جالعاستىرۋ قاجەت.
قازاقستان ءسىم-ءىنىڭ باسشىسى 2014 جىلدىڭ قاڭتارىندا توراعالىق مەرزىمى اياقتالاتىن ۋكراينا جاعىنا اتقارعان جۇمىستارى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. ال الداعى ەكى جىلدا ۇيىمعا شۆەيتساريا مەن چەرنوگوريا توراعالىق ەتەدى, سوندىقتان ە.ىدىرىسوۆ اتالعان ەلدەرگە دە ەقىۇ-داعى جەمىستى دە ءتيىمدى جۇمىستى جالعاستىرادى دەگەن سەنىمىن جاريا ەتتى.
ەرلان ءابىلفايىز ۇلى قازاقستاننىڭ ۋكرايناداعى ىشكى ساياسي جاعدايعا قاتىستى كوزقاراسىن ۇسىندى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازاقستان قاشاندا ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردىڭ جاقتاۋشىسى بولىپ كەلەدى. سونىمەن ءبىر مەزگىلدە, ءبىزدىڭ ەلىمىز قانداي دامۋ جولىن تاڭداۋ ءار ەلدىڭ ءوز ەركىندە دەپ سانايدى. ەڭ باستىسى, ەلدەگى ۇدەرىستەر ۇلتتىق مۇددەگە جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. ول, سونداي-اق, قازاقستان تاراپى ۋكراينانىڭ كەدەن وداعى مەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىك اياسىنداعى ينتەگراتسياعا ۇمتىلىسىن قۋاتتايتىنىن اتاپ ءوتتى.
ە.ىدىرىسوۆتىڭ ل.زاننەرمەن كەزدەسۋى بارىسىندا قازاقستان مەن ەقىۇ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قاۋىپسىزدىك تۇجىرىمداماسىن قوسا العاندا, نەگىزگى باعىتتارى تالقىلاندى. بۇل قاتاردا ترانسۇلتتىق قاتەرلەرگە قارسى بىرلەسىپ ءىس-قيمىل تانىتۋ, اۋعانستانداعى جاعدايدى رەتتەۋ ماسەلەلەرى دە قامتىلدى. ل.زاننەردىڭ 2012 جىلى جاريالاعان ەقىۇ قاۋىپسىزدىگى كۇندەرىن وتكىزۋ تۋرالى باستاماسىنىڭ كوكەيكەستىلىگى اتاپ كورسەتىلدى. قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسى باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, كەزدەسۋ ۇيىمنىڭ اسكەري-ساياسي كۇن ءتارتىبىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماسۋدىڭ جاقسى تۇعىرناماسى بولىپ تابىلدى.
ە.ىدىرىسوۆتىڭ دج.فەلدمانمەن كەزدەسۋى كەزىندە الماتىدا بۇۇ-نىڭ وڭىرلىك «حابىن» قۇرۋ, بۇۇ دامۋ باعدارلامالارىنىڭ قىزمەتى, سونداي-اق, ءوڭىر ەلدەرىنە گۋمانيتارلىق ىقپال ەتۋدىڭ تەتىكتەرى ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ال ا.تورسپەن كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستاننىڭ اتالعان ينستيتۋتپەن ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. قازاقستان ءسىم-ءىنىڭ باسشىسى قازاقستانداعى تولەرانتتىلىق مودەلىن قولداۋدىڭ جانە دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ تاريحي تاجىريبەسى الەمنىڭ باسقا ەلدەرى ءۇشىن پايدالى بولار ەدى دەگەن ۇستانىمىن جەتكىزدى. ە.ىدىرىسوۆ ا.تورستى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ەقىۇ-نىڭ: «جاڭا ون جىلدىقتاعى تولەرانتتىلىققا» قۇجاتىن جاساۋ بويىنشا باستاماسىن ودان ءارى دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋگە شاقىردى جانە جوعارعى كوميسسارعا 2014 جىلى ساپارمەن قازاقستانعا كەلىپ كەتۋگە ۇسىنىس جاسادى.
ە.ىدىرىسوۆتىڭ ەۋروپالىق وداق, اقش, شۆەيتساريا, فينليانديا, حورۆاتيا, يسپانيا, نورۆەگيا, لاتۆيا جانە باسقا دا مەملەكەتتەردىڭ وكىلدەرىن قوسا العاندا, شەتەل دەلەگاتسيالارىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسۋى اياسىندا ەلىمىزدىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى شەڭبەرىندەگى نەگىزگى دامۋ باسىمدىقتارىن, شەتەلدەر بيزنەسى مەن مەملەكەتتىك قۇرىلىمدارىنىڭ استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان كورمەسىنە قاتىسۋى, قازاقستاننىڭ 2017-2018 جىلدارى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە كانديداتۋراسىن قولداۋ, ينۆەستيتسيالار مەن جاڭا تەحنولوگيالار تارتۋ مۇمكىندىكتەرى, سونىمەن قاتار, قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزالىق رەجىمدى وڭتايلاندىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
ساۋلەبەك ءبىرجان.