شەتەل نارىعىنداعى قازاقستان بانكتەرى ەنشىلەس ۇيىمدارىن قالاي دامىتۋدا؟

سويتسەك, رەسەيدەگى ەنشىلەس ۇيىم­دى ساتۋ «ەۋرازيالىق بانكتىڭ» ستراتەگيالىق جوسپار­لا­رىنىڭ ءبىرى ەكەن. مۇنى بانكتىڭ باسقارما توراعاسى ۆالەنتين موروزوۆ ايتتى.

ء«بىز قازاقستاندا جانە ورتا­لىق ازيا ەلدەرىندە بيزنەستى ودان ءارى دامىتۋعا بەيىلدىمىز. ەندىگى جەردە رەسەي نارىعىنا سول ەلدەگى سەرىكتەستەرمەن بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى قا­تىساتىن بولامىز», دەپ ناق­تىلادى ول.

بەلگىلى بولعانداي, «ەۋرا­زيالىق بانك» رەسەيدەگى ەنشى­لەس قۇرىلىمىن 2010 جىلدىڭ ساۋىرىندە اشقان ەكەن. اشتى دەگەندە, «بانك ترويكا ديالوگ» قارجى ۇيىمىن ساتىپ العان. سونىڭ نەگىزىندە ەنشىلەس كومپانيا ومىرگە كەلگەن. «كۋر­سيۆ» باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا, مامىلە قۇنى 22,075 ملن دوللاردى جانە 100 پايىزدىق اكتسيا ءۇشىن 150 مىڭ ءرۋبلدى قۇراعان.

قازاقستاندىق بانكتىڭ رە­سەيدەگى ەنشىلەس ۇيىمى اۋەلدە ماسكەۋدە عانا جۇمىس ىستەپتى. كەيىن ءنوۆوسىبىر, چەليابى جانە ومبى وڭىرلەرىنەن بولىمشەلەر اشىلعان. 2019 جىلدىڭ سوڭىندا قارجى ينستيتۋتىنىڭ اكتيۆى 14 ملرد تەڭگەنى, ال نەسيە قورجىنى 700 ملن تەڭگەنى قۇراعان. بانك وتكەن جىلدى 1,8 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى شىعىنمەن اياقتاپتى.

بۇل رەتتە «ەۋرازيالىق بانك» كورشى ەلدەگى قۇرىلىمىن قوسىم­شا ەميسسيالار ارقىلى بىرنەشە رەت قارجىلاندىرعان. ماسەلەن, 2015 جىلى ونىڭ كاپيتالى 500 ملن رۋبلگە ۇلعايتىلسا, 2017 جىلى «ەۋرازيالىق بانك» 7 جىلعا 3 ملن دوللار كولەمىندە رەتتەلەتىن قارىز بەرگەن. اقىرى بيىل ساتىپ تىندى.

جالپى, شەتەلدەن ەنشىلەس ۇيى­مىن اشقان قازاقستاندىق قار­جى ينستيتۋتتارىنىڭ قاتا­رىندا «ەۋرازيالىق بانكتەن» بولەك, «Halyk Bank», «اتف بانك» جانە «Jýsan» بانكى بار. سوڭعى ەكەۋى ءبىر-ءبىر ەنشىلەس ۇيىمدى ۇستاپ وتىر. ال «Halyk Bank»-تىڭ شەتەلدەگى قۇرىلىمدارىنىڭ سانى – بەسەۋ. بۇل رەتتە رەسەي مەن تاجىكستانداعى ەكى ۇيىم كەزىندەگى «قازكوم» بانكتەن مۇرا بولىپ قالعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.

ءبىزدىڭ بانكتەر وزدەرىنىڭ ەن­شىلەس ۇيىمدارىن گرۋزيا مەن رەسەيدەن, قىرعىزستان مەن وزبەك­ستاننان, سونداي-اق تاجىك­ستاننان اشقان. سونىمەن قاتار بەلارۋس پەن ۋكراينادا ەكى بانك بار. سوڭعى ەكەۋى بەلگىلى كاسىپكەر كەڭەس راقىشەۆقا تيەسىلى. بۇلار كەزىندەگى «بتا بانك»-تەن قالعان كومپانيالار ەكەن. 2015 جىلى «بتا بانك» ەرىك­تى تۇردە بانكتىك ليتسەنزيا­سىن كەرى قايتارعانى بەلگىلى. ال ۇيىم ءوز اتاۋىن ساقتاپ, با­لانس­تا قالعان اكتيۆتەرىن باس­­قارا بەردى. بەلارۋس پەن ۋك­راي­نا­­داعى كومپانيالار الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندىق تامىرىنان ءبىرجولا اجىراۋى مۇمكىن. سەبەبى ك.راقىشەۆ ۋكرايناداعى قۇ­رى­لىمىن وسى جىلدىڭ سوڭى­نا دەيىن ساتۋدى جوسپارلاپ وتىر­عانىن حابارلادى. كەلەر جىلى بەلارۋس ەلىندەگى ۇيىم دا ساتىلماق.

شەتەلدەگى ەنشىلەس بانكتەر­دىڭ ەڭ ۇلكەنى – قىرعىزستانداعى «وپتيما بانك». ول «اتف بانك­كە» تيەسىلى. 2019 جىلدىڭ سو­ڭىن­داعى دەرەك بويىنشا «وپ­تيما بانكتىڭ» 97,1 پايىز­دىق ۇلەسى قازاقستاندىق بانك­تىڭ ەنشىسىنە قارايدى. ول قىر­عىزستاننىڭ بانك سەك­تورىنداعى كوشباسشى ۇيىم­داردىڭ ءبىرى.

وتكەن جىلدىڭ قورىتىن­دىسىنا سايكەس, بانك اكتيۆ, كرەديت جانە دەپوزيت كولەمى بويىنشا ۇزدىك اتانعان. اتاپ ايتقاندا, ونىڭ قىرعىزستاننىڭ بانك نارىعىنداعى ۇلەسى 14,7 پايىزعا تەڭ. ەلدەگى جالپى كرەديتتىڭ 16,5 پايىزىن وسى بانك بەرىپ وتىر. دەپوزيتتەردىڭ 14,4 پايىزى «وپتيما بانكتە» ساقتالعان. بىلتىر بانكتىڭ تازا تابىسى 5,9 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇل قارجى سەكتورىنداعى جيىنتىق ناتيجەنىڭ 27 پايىزىنا تەڭ.

Banker.kz سالالىق پور­تالى­نىڭ جازۋىنشا, «Halyk Bank»-ءتىڭ قىرعىزستانداعى ەنشىلەس ۇيىمى اكتيۆ كولەمى جاعىنان «وپتيما بانكتەن» ءتورت ەسە كىشى ەكەن. نەسيە قور­جىنى دا 3,5 ەسە كىشى. سوعان قارا­ماس­تان «Halyk Bank»-ءتىڭ قۇرى­لىمى بىلتىر وڭ دينامي­كا كورسەتكەن. اكتيۆى 36 پايىزعا, نەسيە قور­جىنى 33 پايىزعا وسكەن. بىلتىر بۇل بانكتىڭ تازا تابىسى 619,4 ملن تەڭگەنى قۇرادى.

ەسكە سالا كەتەيىك, ءبىر كەزدەرى قىر­عىزستان نارىعىندا «بتا بانك» پەن «قازكومنىڭ» دا ەنشى­لەس بانكتەرى جۇمىس ىستەگەن بولاتىن.

رەسەيدە قازاقستاندىق بانك­تەردىڭ ءۇش ەنشىلەس ۇيىمى بار. ونىڭ ءبىرى «ەۋرازيالىق بانككە» تيەسىلى. ول تۋرالى جوعارىدا ايتتىق. ال سول ءۇش ۇيىمنىڭ ىشىندەگى ەڭ ۇلكەنى – «پليۋس بانك». ول «Jýsan» بانكىنە تيەسىلى.

«پليۋس بانكتىڭ» نەگىزى ومبى قالاسىندا قالانعان. قازىر رەسەي­­دىڭ التى وڭىرىندە 12 بو­لىم­شەسى بار. Banki.ru سايتى­نىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, بىل­تىر «پليۋس بانك» اكتيۆ كولە­مى بويىنشا رەسەيدەگى 440 بانك­تىڭ ىشىنەن 117-ءشى ورىنعا, نە­سيە قورجىنىنىڭ كولەمى جاعى­نان 48-ءشى ورىنعا, دەپوزيت كولە­مى بويىنشا 68-ءشى ورىنعا جايعاس­قان. بانكتىڭ نەگىزگى ونىمدەرى – اۆتونەسيە, يپوتەكا, كارتالىق بيزنەس. «پليۋس بانكتىڭ» جىلدىق ەسەبىندە 2019 جىلعى تازا تابىس كولەمى 408 ملن رۋبل دەپ كورسەتىلگەن. ول دەگەنىمىز شامامەن 2,4 ملرد تەڭگەگە تەڭ.

رەسەيدەگى ەنشىلەس ۇيىم­دار­دىڭ ءبىرى «Halyk Bank»-كە تيە­سى­لى. وعان 2004 جىلى چەليابىلىك «حلەبنىي» بانكىنىڭ 77 پايىزدىق ۇلەسىن 165 ملن تەڭگەگە ساتىپ الۋ ارقىلى قول جەتكىزىلگەن. كە­يىن ۇلەسىن 100 پايىزعا ارتتىرىپ, اتاۋىن «نبك بانك» دەپ وز­گەرت­كەن. سونداي-اق «Halyk Bank» «قازكومنان» مۇرا بوپ قال­عان «موسكوممەرتسبانككە» دە يە بول­دى. 2018 جىلى «نبك بانك» «موس­كوم­مەرتس­بانككە» قوسىلدى. 2019 جىل­دىڭ سوڭىندا «Halyk Bank»-ءتىڭ ەن­شىلەس قۇرى­لىمىنىڭ اكتيۆى 122 ملرد تەڭگەنى, نەسيە قورجىنى 67 ملرد تەڭگەنى, مەنشىكتى كاپيتالى 23 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بىلتىر 580 ملن تەڭگە كولەمىندەگى تازا تابىسقا يە بولىپتى.

«Halyk Bank» گرۋزيا نارى­عىنا دا جول سالدى. ءدال وسى ەلدە جاڭادان كومپانيا اشتى. ەشكىم­نەن ەشتەڭە ساتىپ العان جوق. وسىلايشا, 2008 جىلى «حالىق بانك گرۋزيا» اق ومىرگە كەلدى. ونىڭ جارعىلىق كاپيتالى – 2,5 ملرد تەڭگە. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا بانكتىڭ اكتيۆى 71 ملرد تەڭگەنى, نەسيە قورجىنى 58 ملرد تەڭگەنى, مەنشىكتى كاپيتالى 16,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بىلتىر تازا تابىسى – 1,5 ملرد تەڭگە.

«Halyk Bank»-ءتىڭ تاجىك­ستان­داعى قۇرىلىمى – «قاز­كومنان» قالعان مۇرا. «قاز­كوم­مەرتس­بانك تاجىكستان» جابىق اكتسيو­نەر­لىك قوعامى 2008 جىلدىڭ قاڭتارىندا بانك ليتسەنزياسىن العان. 2019 جىل­دىڭ شىلدەسىندە ينستيتۋت اتاۋى «حالىق بانك تاجىك­ستان» دەپ وزگەرتىلدى. بىل­تىر­عى جىلدىڭ سوڭىندا بانكتىڭ اك­تيۆى 21,5 ملرد تەڭگەگە, نەسيە قور­جىنى 2,2 ملرد تەڭگەگە, مەن­شىكتى كاپيتالى 4,4 ملرد تەڭگەگە تەڭ بولدى. وتكەن جىلى بانك 483 ملن تەڭگە تازا تابىس تاپقان.

قازاقستاندىق بانكتەردىڭ بەرتىن اشىلعان قۇرىلىمى – وزبەكستاندا جۇمىس ىستەيتىن «Tenge Bank». ول دا «Halyk Bank»-ءتىڭ مەنشىگى. سوڭعى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, «Tenge Bank»-ءتىڭ اكتيۆى 14,8 ملرد تەڭگەگە, نەسيە قورجىنى 5,5 ملرد تەڭگەگە, مەنشىكتى كاپيتالى 4,6 ملرد تەڭگەگە تەڭ. بانك وتكەن جىلدى 123 ملن تەڭگە كولەمىندەگى شىعىنمەن اياقتاعان.