قازاقستاندا العاش رەت «بەيبارىس سۇلتان» بالەت تىلىندە سويلەدى. جاقىندا «استانا بالەت» تەاترىندا ايتۋلى قويىلىمنىڭ پرەمەراسى ءوتتى. «سۇلتان بەيبارىس» تەك حورەوگرافيالىق تۇرعىدان جاڭاشىلدىعىمەن عانا ەرەكشەلەنگەن جوق, سونداي-اق سپەكتاكلمەن قاتار تىكەلەي كامەرا لەنتاسىنا تاسپالانۋىمەن دە دارالاندى. ءسويتىپ, ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت بالەت ونەرىندە اتاۋلى قويىلىممەن اتتاس تەلەبالەت تە ومىرگە كەلدى.
قويىلىمدا مىسىر مەن سيريانىڭ ماملۇك سۇلتانى بولعان بەيبارىستىڭ تاعدىرى كورسەتىلەدى. تاعدىردىڭ جازۋىمەن بالا تۋعان ۇيىنەن جىراقتاپ, جالدامالى جاۋىنگەر-ماملۇك بولۋ ءۇشىن قۇل بازارىندا ساتىلعان. اسكەري ىستە تابىسقا جەتكەن بەيبارىس ۋاقىت وتە كەلە اسكەردى عانا ەمەس, بۇكىل ەلدى باسقارادى. وسىلايشا, قۇلدىقتان قايراتكەرلىككە كوتەرىلگەن كەمەڭگەر تۇلعا تاريحتا ءوزىنىڭ وشپەيتىن داڭعىل ءىزىن قالدىرادى.
تاريحي باعىتتاعى بالەت قويۋ تۋرالى «بالەت پەن ۇلتتىق ءبيدى دامىتۋ جانە قولداۋ» قورىنىڭ يدەياسى «سامۇرىق-قازىنا» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلدى. ايتۋلى بالەتتى قويۋعا قازاقستاننىڭ تالانتتى ونەر قايراتكەرلەرى اتسالىستى. اتاپ ايتساق, ليبرەتتونى اقىن, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باقىت قايىربەكوۆ جازسا, حاميت شانعاليەۆ پەن الىبەك الپيەۆ مۋزىكامەن ارلەدى. ال قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «استانا بالەت» تەاترىنىڭ باس بالەتمەيستەرى, قويۋشى حورەوگراف مۋكارام اۆاحري بالەتتىڭ جالپى كوركەمدىك قۇرىلىمىنا جاۋاپ بەردى. سونداي-اق قويىلىمعا حالىقارالىق جوبالارىمەن تانىمال, شەتەلدىك بىلىكتى ماماندار ستسەنوگراف جانە قويۋشى-سۋرەتشى لەونيد باسين پەن كوستيۋمدەر ارلەۋشىسى اسيا سولوۆەۆا دا ءوز ۇلەسىن قوستى.
بىزگە تانىس سيۋجەتتى جاڭا فورمادا قويا وتىرىپ, تاڭسىق ويلارعا جەتەلەگەن بي ماماندارى پرەمەرا الدىندا قويىلىم قويۋ بارىسىنداعى كەزىككەن قيىندىقتارىمەن دە بۇكپەسىز ءبولىستى. ساحنا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, «بەيبارىس سۇلتان» بالەتىنىڭ دايىندىعى ءبىر جىل بۇرىن باستالعان ەكەن, بىراق كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى پرەمەرانى بىرنەشە رەت كەيىنگە قالدىرۋعا تۋرا كەلىپتى.
– الايدا الەمدە بەلەڭ العان مۇنداي اۋىر جاعدايعا قاراماستان, جۇيەلى ىزدەنىسىن جالعاستىرعان تەاترىمىزدىڭ تالانتتى ارتىستەرى ءوز ارمانىنا جەتتى. بۇگىن اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعان كۇن بولدى دەسەك تە بولادى. ويتكەنى جاڭاشىل باعىتتا قويىلعان تىڭ جوبا بالەتسۇيەر قاۋىمدى بەيجاي قالدىرماسى انىق, – دەيدى قويۋشى حورەوگراف مۋكارام اۆاحري.
سپەكتاكلدە شىمىلدىق اشىلعاننان جابىلعانعا دەيىن بەيبارىس سۇلتاننىڭ بۇكىل ءومىرى مۋزىكا مەن بەينەلى بي ءتىلى ارقىلى جان-جاقتى باياندالادى. ايتسە دە بالەتتىڭ نەگىزگى لەيتموتيۆى ساعىنىشقا قۇرىلعان. ول – بەيبارىس سۇلتاننىڭ ەلىنە, تۋعان جەرىنە, بالالىق شاعى مەن اتا-اناسىنا دەگەن شەكسىز ماحاببات ءھام ىستىق ساعىنىشىمەن ەتەنە استاسادى.
– «بەيبارىس سۇلتانعا» اۋەن جازار ۋاقىتتا ءبىز كوپ ىزدەندىك. ءتۇرلى مۋزىكالاردى تالعام مەن سانا ەلەگىنەن وتكىزىپ كوردىك. بىراق ءبارىبىر ساعىنىش تاقىرىبىنا, كەيىپكەرىمىزدىڭ سىرتقى ەمەس, ىشكى كوڭىل تولقىنىستارىنا ورالا بەردىك. ارينە, بەيبارىس سۇلتاننىڭ ءومىرى كۇردەلى ءارى سان قاتپارلى. ول مىقتى باتىر, كەمەڭگەر باسشى جانە ەڭ باستىسى تاعدىرلى تۇلعا, قاراپايىم جۇرەكتى پەندە. سوندىقتان دا ءبىز قويىلىمدا كەيىپكەرىمىزدىڭ ادامي بولمىسى مەن ىشكى سەزىمدەرىنىڭ سىرىن ساراپتاۋعا كۇش سالدىق. جانە ونى ايقىنداۋعا بىزگە ساعىنىش كەلدى. بەيبارىس سۇلتاننىڭ تۋعان جەرىنە دەگەن ساعىنىشى – بۇل بالەتتىڭ باستى تىرەگى, – دەيدى كومپوزيتور حاميت شانعاليەۆ.
ءيا, مۋزىكا اۆتورى اتاپ وتكەندەي, قويىلىمدا بەيبارىس سۇلتاننىڭ ىشكى جان دۇنيەسىندەگى تولقىنىستار مەن تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشى ايرىقشا تەرەڭ ءھام اسەرلى سۋرەتتەلەدى. قايراتكەر تۇلعانىڭ سان قاتپارلى تابيعاتىن بەرۋ ءۇشىن قويىلىم كومپوزيتورلارى اۋەن ءتىلىن ءدوپ تاۋىپتى. جۇرەككە بەرىك ورنىققان ماعىنالى مۋزىكا جاڭاشىل بي ۇلگىسىمەن قابىسقاندا تەاتر ىشىندە كورەرمەنىن بەيجاي قالدىرمايتىن اتموسفەرا ورنايدى. سول ساتتە ءبىر اۋىق مۋزىكا اۋەزىمەن بىرگە بەيبارىس سۇلتان زامانىنا ساپار شەككەندەي ەرەكشە تولقيسىز. ءساندى كوستيۋم, مازمۇندى مۋزىكا مەن بەينەلى بي ءتىلى دارا تۇلعانىڭ كۇردەلى بولمىسىن اشۋعا ءساتتى قىزمەت ەتكەن. سونىسىمەن دە ايتۋلى بالەت جۇرەكتەرگە بەرىك ورنىقتى. كوڭىلدەرگە قۋانىش سىيلادى. بالەتتىڭ باستى تابىسى دا – وسى.