ۇلى ابايدىڭ ادەبي مۇراسىمەن قالىڭ قازاق حاكىم زامانىندا-اق تانىس بولعانىمەن, كەمەڭگەر تۇلعانىڭ دانالىق بولمىسى ءھام جالپى ادەبي تۋىندىلارىنا كەلەلى زەرتتەۋلەر وتكەن عاسىردىڭ 40 جىلدارىنان باستاپ كوركەم-ادەبي بەينەدە جارقىن ناسيحاتتالا باستادى. سونداي ىرگەلى زەرتتەۋ, جاندى جاڭالىقتىڭ ءبىرى – 1940 جىلدىڭ 20 قازانىندا م.اۋەزوۆ پەن ل.سوبولەۆتىڭ بىرىگىپ جازعان «اباي» تراگەدياسىنىڭ ساحناعا شىعۋى.
قازاقتىڭ تۇڭعىش كاسىبي رەجيسسەرى اسقار توقپانوۆتىڭ قولتاڭباسىندا كورەرمەنىمەن قاۋىشقان قويىلىم بيىل تاريحىنا تۋرا 80 جىل تولتىرىپ وتىر. تەاتر تاريحىنداعى ەلەۋلى وقيعانىڭ باس اقىننىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىمەن تۇسپا-تۇس كەلۋى دە كەزدەيسوقتىق بولماسا كەرەك. وسىعان وراي قازاق ساحناسىنا اباي بەينەسىن شىعارعان اكتەرلەردىڭ ونەرىنە شولۋ جاساپ, ارتىستەردىڭ حاكىم تابيعاتىن ساراپتاۋداعى وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن ەكشەپ كورگىمىز كەلدى.
«تاريحتا ءىزى قالعان دارا تۇلعالارمەن كەزدەسۋدىڭ كيەلى ورنى − تەاتر ساحناسى» دەپ ءسوز زەرگەرى عابيت مۇسىرەپوۆ ايتىپ كەتكەندەي, ءبىز ۇلى اباي بەينەسىمەن تەاتر ساحناسىندا سان مارتە جولىقتىق. ايتسە دە العاشقىنىڭ ورنى ءبارىبىر ايرىقشا. سەبەبى ول ەڭ اۋەلى تۇڭعىش بولىپ تاريحقا ەنۋىمەن قۇندى. قازاق تەاتر تاريحىندا اباي بەينەسىن العاش ساحناعا شىعارعان اكتەر رەتىندە قاليبەك قۋانىشباەۆتىڭ ەسىمى ايرىقشا اتالادى. ويتكەنى قاليبەكتىڭ ابايى – دارا اباي. ايتۋلى قويىلىمنىڭ رەجيسسەرى اسقار توقپانوۆتىڭ: «قاليبەكتەن كەيىن ابايدى تالاي دارىندى اكتەرلەرىمىز وينادى, بىراق قاليبەك – اباي بىرەۋ-اق! ول – ءحانتاڭىرىنىڭ بيىك شوقىسىندا وقشاۋ تۇرعان بەينە!» دەپ تامسانا تاڭداي قاعۋى سونىڭ ايعاعى.
البەتتە, بۇل – قويىلىم جارىققا شىعىپ, كورەرمەن تاراپىنان جوعارى باعاعا يە بولعاننان كەيىنگى ايتىلعان پىكىر. ال العاشقى «اباي» ساحنا كورگەنگە دەيىنگى شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ, ونىڭ ىشىندە رەجيسسەر مەن باستى رولدەگى اكتەردىڭ ۇلى تۇلعا جايىنداعى سپەكتاكلدىڭ ساپالى شىعۋى جولىنداعى توككەن تەرى ولشەۋسىز. اباي بەينەسىن تۇڭعىش رەت ساحنادا جاساۋ, ويداعىداي شىعارۋ – حالىق قيالىنا سىڭگەن ۇلى ادامنىڭ جارقىن تۇلعاسىن قايتا تۋعىزۋ اباي رولىندەگى قاليبەك قۋانىشباەۆقا دا, ومىرلىك شىعارماشىلىق تاجىريبەسى از سول كەزدەگى جاس رەجيسسەر اسقار توقپانوۆقا دا وڭاي تيگەن جوق. ويتكەنى بۇل «ابايدىڭ» كوزى قاراقتى تالعامپاز كورەرمەننەن بولەك, قاتال دا تالاپشىل تاعى ءبىر سىنشىسى بولدى. ول – ايگىلى تراگەديانىڭ اۆتورى, ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ ەدى.
...«رەپەتيتسيا باستالىپ كەتتى. ايدار مەن اجاردى بايلاۋ ساحناسىنان باستاپ ويعا شومىپ تۇرعان ابايعا ورازبايدىڭ: «ارۋاق بارى راس بولسا, قانات-قۇيرىعىڭدى وتارمىن سەنىڭ!» – دەگەن تۇسىنا دەيىن ءۇنى شىقپاي وتىرعان اۆتور, ابايدىڭ: «سەن نە دەيسىڭ؟» دەگەن جەرىندە اتىپ تۇرىپ, جۇگىرىپ ءبىرىنشى قاتارعا جەتىپ كەپ:
– ەي, قاليبەك, «سەن نە دەيسىڭ؟» دەگەندى ايتا المايسىڭ عوي... ءتىلىڭ كۇرمەلەدى عوي... وسى كۇنگە دەيىن ءبىر اۋىز ءسوزىن ايتا المايسىڭ. سەنەن قالاي اباي شىعادى؟ «سەن نە دەيسىڭدە» بۇكىل اباي بەينەسىنىڭ كىلتى تۇر. وسى ءبىر اۋىز سوزىندە كۇيىنۋ دە, ءتۇڭىلۋ دە, تەبىرەنۋ دە, تاڭدانۋ دا, تاعىسىن-تاعى تولىپ جاتقان كوپ استارلى سىر جاتىر. ال سەنىڭ «نە دەيسىڭىڭدە» جالاڭ قابات, جاي ادامنىڭ ايتاتىن, وندا دا تۇتىقپا جابىنىڭ ءۇنى عانا بار. ءپالى, سەندەردەي اكتەرى بار, مىناداي (مەنى نۇسقاپ) رەجيسسەرى بار مەن باقىتسىزبىن. «اباي» تراگەدياسى – سيمفونيا, ال سيمفونيانى بالالايكامەن ويناسا نە بولار ەدى؟ سەندەر بالالايكاشىسىڭدار, – دەپ, قاليبەكتى دە, مەنى دە, بۇكىل كوللەكتيۆتى دە قاتتى مۇقاتىپ, كۇدەر ۇزە, اۆتور سەمەيگە ءجۇرىپ كەتتى», – دەپ ەسكە الادى سول ءساتتى قويىلىم رەجيسسەرى اسقار توقپانوۆ.
بۇل مىسالعا قاراپ وتىرىپ اۋەزوۆتىڭ قانداي ابايدى كورگىسى كەلگەنىن, قانداي بيىك تالاپتار قوياتىنىن قاپىسىز اڭعارامىز. البەتتە, وسى ءبىر قاتال سىننان كەيىن رەجيسسەرگە دە, اكتەرگە دە تەز ارادا جينالۋعا, تەك سىرتقى بەينە ەمەس, ىشكى تەرەڭدىك, ءتىپتى ءتىل ۇستارتۋ ماسەلەسىنە دە دەندەپ دايىندالۋعا تۋرا كەلدى. ماشاقاتقا تولى مۇنداي كۇندەردى رەجيسسەر اسقار توقپانوۆ ءوز ەستەلىگىندە بىلاي سويلەتەدى: «قاليبەك قۋانىشباەۆ ابايدىڭ ءار سوزىنە قۋانادى دا, سۇيىنەدى دە, كۇيىنەدى دە, بىراق ابايعا ءتان قۋانىش, ءسۇيىنىش, كۇيىنىش جوق. قينالا, تەبىرەنە ىزدەنۋدە بولدىق. ءبىر كۇنى ماعان مىناداي وي كەلدى: «ابايدىڭ پورترەتتىك گريمىن جاساتايىن, مۇمكىن قاليبەك وزىنەن شىعا الماي جۇرگەن بولار. مارقۇم سەرگەي يۆانوۆيچ گۋسكوۆتى شاقىرىپ الىپ:
– قىمباتتى سەرگەي يۆانوۆيچ, ابايدىڭ پورترەتتىك گريمىن ىزدەپ كورەيىكشى, – دەگەندە, ول كىسى: – ماقۇل, بىراق اكتەر, ءوزىڭ, مەن – ۇشەۋىمىز عانا بولامىز. باسقا ادام بوگەت جاسامايدى, – دەدى. سەرگەي يۆانوۆيچ ءۇش كىسى ارەڭ سياتىن تار گريمدەۋ بولمەسىندە وتىرىپ, ابايدىڭ بەلگىلى سۋرەتىن سالىپ, گريمدى باستادى. پاريگىن كيگىزىپ, كەڭ ماڭداي, ەكى جاعى تەڭ ادەمى قاسىن, سۇيكىمدى, قويۋ دا ەمەس, سەلدىر دە ەمەس ساقال مەن مۇرت ورناتقاندا, قاليبەكتەن جۇرناق تا قالماي, ءدال الدىندا ءتىرى اباي وتىرعانداي بولدى. قاراسى دا, تىڭداسى دا, تۇرىسى دا, وتىرىسى دا – ءبارى-ءبارى اباي بولىپ شىعا كەلدى. ال اباي گريمىمەن اكتەرلەرگە كەلگەندە, ءبارىنىڭ كوزقاراستارى, باعالاۋلارى مۇلدە وزگەرىپ كەتتى. ۇلكەندى-كىشىلى − ءبارى-ءبارى يباداتپەن, قۇرمەتپەن قارسى الىستى. ءتىرى ابايدى كورگەندەي بولىپ, ارداقتاپ, باس يە قابىلدادى». ءتىپتى اباي بەينەسىندەگى قاليبەك قۋانىشباەۆتى كورىپ ۇلى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءوزى ريزا بولىپ: ء«پالى, جامان قاليبەكتەن جاپ-جاقسى اباي تۋىپتى» – دەپ سابيشە قۋاناتىن ءساتى دە وسى كەز.
اسقار توقپانوۆتىڭ ەستەلىگىنە سۇيەنىپ, بۇل مىسالدى بەكەر كەلتىرىپ وتىرعان جوقپىز. ويتكەنى اباي رولىنە اكتەر تاڭداۋدىڭ دا ءاۋ باستاعى ماشاقاتى مول بولعان. اۆتوردان باستاپ, تەاترداعى ارىپتەستەرى سەنىمسىزدىكپەن قاراعان. تەك رەجيسسەردىڭ قولداۋىمەن ۇلكەن تاۋەكەلگە بارعان قاللەكي – قاليبەك قۋانىشباەۆتىڭ جاڭا قويىلىمعا دايىندىق جۇرگەن 6 اي ۋاقىتتا كورمەگەن قيىندىعى جوق. ايتسە دە ونەر جانكەشتىلىكتى تالاپ ەتەدى. سول قاسيەتىنىڭ ارقاسىندا قاليبەك قۋانىشباەۆ قازاق ونەرىندەگى شوقتىعى بيىك تۇلعاعا اينالدى.
«تەاتر كوللەكتيۆىندە ابايدى ورىندايتىن ول كەزدە دايار تۇرعان اكتەر دە جوق ەدى. مۇنداي بەينەنى كىم جاساماق؟ كىمنىڭ قابىلەتى جەتەدى؟ مۇحتاردىڭ ءوزى دە ابايعا لايىق اكتەر تابا الماي: «...اتتەڭ, اكتەر سۆەردلين قازاقشا بىلسە, ناعىز ابايدىڭ بەينەسىن جاساي الار ەدى-اۋ!..» دەپ ىشكى ارمانىن اھ ۇرا ايتىپ سالعان-دى. مەن ابايدى قاليبەككە بەردىم دەگەنىمدە, ءتىپتى اكتەرلەر دە سەنگەن جوق. ونى مەن شاكەن (ايمانوۆ) مەن قاپاننىڭ (بادىروۆ): «توعىزىنشى دۋبلەر بولساق تا ابايدى وينايمىز...» دەگەن تىلەكتەرىنەن اڭعاردىم. ال سول كەزدە تەاتردىڭ بەلدى اكتەرى سانالىپ جۇرگەن ەلۋباي ومىرزاقوۆ (وتەللو, جانتاس, امانگەلدى بەينەلەرىن جاساعان. – اۆت.) مەنىڭ «ابايدى قويۋىما ءاۋ باستان قارسى بولدى. ءارى ەلۋبايدىڭ تابيعاتى ابايعا كەلمەس تە ەدى. تراگەديادا ويناۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن اكتەردىڭ داۋسى جانە ءسوز اپپاراتى جاقسى بولۋى كەرەك. ونىڭ ۇستىنە تراگەديالىق قىزۋقاندىلىق قاجەت. ءاربىر دارىندى اكتەر تراگيك بولا بەرمەيدى. سونىمەن كوللەكتيۆتە ءبىر عانا ءارتىس ءۇمىت ساۋلەسىن بەرەدى. ول – قاليبەك قۋانىشباەۆ».
بۇل – قازاقتىڭ تۇڭعىش كاسىبي رەجيسسەرى اسقار توقپانوۆتىڭ اباي بەينەسىن ساحناعا شىعارۋ بارىسىنداعى شىعارماشىلىق ۇجىمعا ۇلكەن ساباق بولعان, جىگەرىن جانىعان تاريحي ءساتتى سۋرەتتەگەن ەستەلىگى. وسى وقيعادان كەيىن بار كۇش-مۇمكىندىگىن جۇمىلدىرعان تەاتر ۇجىمى 1940 جىلدىڭ 20 قازانىندا ساحناعا ۇلى اباي بەينەسىن ءوز بيىگىندە شىعاردى. اۆتوردىڭ دا, سىنشىلاردىڭ دا اسا جوعارى باعاسىنا يە بولىپ, سپەكتاكل تەاتر الەمىندە شىن مانىندەگى ۇلكەن وقيعاعا اينالدى. تەاتر زەرتتەۋشىسى ن.لۆوۆ ءوزىنىڭ «كازاحسكي اكادەميچەسكي تەاتر درامى» ەڭبەگىندە اكتەر ق.قۋانىشباەۆ سومداعان اباي بەينەسى تۋرالى بىلاي دەپ جازدى: «ق.قۋانىشباەۆ ويىنى رولگە بەرىلۋدىڭ عالامات مىسالىنداي بولىپ, اقىننىڭ ىشكى جان دۇنيەسىن اشۋدا ۇلكەن اكتەرلىك كۇش پەن تەگەۋرىندىك كورسەتتى, ابايدىڭ ماڭايىنا جينالعان شاكىرتتەرىنە دەگەن ۇلاعاتتى ۇستازدىعىنىڭ شەگى جوق تەكتىلىگىن ءبىلدىردى. ال شىعىس ەلدەرىنىڭ ۇستازدىق مەكتەبىنىڭ سۇيەگى شەشەندىكپەن ءتۇپ-تامىرلاس ەكەنى بەسەنەدەن بەلگىلى».
توقپانوۆ پەن قۋانىشباەۆتىڭ تاماشا تاندەمىنەن كەيىن اراعا تۋرا 22 جىل سالىپ «ابايعا» سول كەزدەگى رەفورماتور رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆ قايتا ورالدى. بۇل جولى ساحنادا اباي بولىپ ءومىر ءسۇرۋ باقىتى ىدىرىس نوعايباەۆ پەن م ۇلىك سۇرتىباەۆقا بۇيىردى. وسىلايشا 1962 جىلى اباي بەينەسى ەكىنشى مارتە ساحناعا جول تارتتى. ۇلى ءارتىس ق.قۋانىشباەۆتىڭ كەڭەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, تالانتتى رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ شارتتىلىق ءتۇرىن قاتاڭ ۇستانعان, ياعني تۇرمىس-سالتتىق بەلگىلەرىنەن اۋلاق تارتىپ, تراگەديالىق, رومانتيكالىق اسەردى كۇشەيتۋ ءتاسىلىن نىساناعا العان جاڭاشا رەجيسسۋراسىنا لايىقتى ارەكەت جاساۋ اكتەرلەرگە جاۋاپتى مىندەت جۇكتەدى. سول تاريحي ءساتتى كوزىمەن كورگەن, اكتەرلەر ويىنىنا كۋا بولعان تەاتر ماماندارى – سىنشىلار پىكىرىنە دەن قويساق, قاليبەك قۋانىشباەۆ سومداعان اباي – ۇستامدى, سالماقتى, دانىشپان اباي بولسا, ىدىرىس نوعايباەۆ بەينەلەگەن اباي – كۇرەسكەر, جالىندى, قايراتتى اباي بولعان دەگەن سالىستىرمالى ساراپتامالىق پىكىرلەرگە كەزىگەمىز. ونىڭ ءبىر ايقىن دالەلى بەلگىلى تەاتر سىنشىسى اشىربەك سىعاي «ساحنا الەمى» كىتابىندا: «سىنشى قاجىقۇمار قۋاندىقوۆ اعامىز «اباي رولىندە ىدىرىس نوعايباەۆ وينايدى دەگەندى ەستىگەنىمىزدە, كوڭىلىمىزدە زور كۇدىك تۋدى. بۇل كۇدىك, سەنىمسىزدىكتىڭ ءوزى ىدىرىستى بۇرىن كوتىبار, ەسەن سياقتى البىرت, داڭعازا باتىرلار رولىندە كورىپ, كوز ۇيرەنىپ قالعاندىعىندا ەدى. اكتەردىڭ قاتقىل شىعاتىن زور داۋىسى, باتىرلارعا جاراستى باتپان قيمىلى, سويلەۋ مانەرى اقىن رولىندە قانداي وزگەرىس تابار دەگەن كۇدىك ەدى» دەسە, تەاتر سىنى سالاسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى قاجىقۇمار قۋاندىقوۆ «تۇڭعىش ۇلت تەاترى» ەڭبەگىندە: «سپەكتاكلدى العاش كورگەندە, بۇل كۇدىك ءبىراز سەيىلدى. قايتالاپ كورگەن كەزىمىزدە, اباي – ىدىرىس ويىنىنان ۇنامدىلىق تاپتىق, اقىن تۇلعاسىنىڭ جاڭا قىرلارىن كورگەندەي بولدىق», – دەي كەلە سىنشى ويىن ءارى قاراي بىلاي جالعاستىرادى: «اكتەردىڭ وقيعا تراگەدياسىن, اينالاسىنداعى ادامداردىڭ مىنەز, قىلىعىن, كوڭىل كۇيلەرىن سەزىنۋى ءالى دە جۇرەك تەبىرەنتەرلىكتەي اسەرلى ەمەستىگى اقىننىڭ تولعانىس سولعىندىعى ەسكەرىلەدى. ى.نوعايباەۆ ويىنىنداعى اباي بويىنداعى اتالىق ماحاببات, اۋىر قازالار ۇستىندەگى قايعى-شەر جازۋشى سۋرەتتەگەن دارەجەدەن تومەن جاتادى. ويىنىندا ايعاي باسىم بولىپ كەتەتىن ساتتەر بار. ابايدىڭ ءوز باسى, تۋىس-دوستارى, اكەسى قۇنانباي دا داڭعازالىقتى قاتتى مىنەپ, ودان شىتىنىپ وتىراتىن جاندار بولعان. جالپى, بۇل سپەكتاكل رۋحىنا شۋ – جات» – دەيدى.
جالپى, بۇل كەزەڭدە ىدىرىس نوعايباەۆپەن بىرگە ايتۋلى ءرولدى مۇلىك سۇرتىباەۆ تا ەكى قۇرامدا قاتار وينادى. ايتسە دە سىنشىلار كوزىنە ءتۇسىپ, پىكىرىنە ارقاۋ بولىپ, كۇرەسكەرلىك تۇلعاسىمەن كوپ كوڭىلىنە وي سالعانى – ىدىرىس نوعايباەۆ ويىنى. اباي الەمىنە باستاعان قاليبەك قۋانىشباەۆ سالعان سارا جولدى قاپان بادىروۆ, ىدىرىس نوعايباەۆ, م ۇلىك سۇرتىباەۆتار ءساتتى جالعاسا, بۇگىنگى تاڭدا اباي بەينەسى تىلەكتەس مەيراموۆ, بولات ءابدىلمانوۆ, ەرلان ءبىلال, ازامات ساتىبالدى, نۇركەن وتەۋىلوۆ ىزدەنىستەرىمەن ىرگەلى ءىزىن ۇزبەي, كورەرمەنىن ۇلى اقىن بەينەسىمەن وقتىن-وقتىن قاۋىشتىرىپ كەلەدى.
كۇنى بۇگىنگە دەيىن اباي بەينەسىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى بولات ءابدىلمانوۆ ويىنىندا تانىپ, ءبىلىپ قالعان كورەرمەن, كەيىنگى كەزدە ۇلى اقىن بەينەسىندەگى تاعى ءبىر تاماشا اكتەرمەن قاۋىشتى. ول – ەلوردالىق قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇركەن وتەۋىلوۆتىڭ سومداۋىنداعى اباي بەينەسى.
ءسوزىمىزدىڭ باسىندا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, ساحنا ونەرىندە قاليبەك قۋانىشباەۆ شىققان ەڭ بيىك شىڭ – اباي ءرولى دەسەك, بۇگىندە سول بيىكتى باعىندىرۋدا نۇركەن وتەۋىلوۆ جەمىستى ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. اباي – قالپاقپەن قاعىپ الاتىن, ءجۇردىم-باردىم قارايتىن كەزەكشى ءرول ەمەس, كۇردەلى بەينە. الىپ بەينەسىن شىعارۋ اكتەردەن ىشكى زيالىلىق پەن تەرەڭدىكتى تالاپ ەتەدى. ۇزدىكسىز ىزدەنىسكە جەتەلەيدى. «مىڭمەن جالعىز الىسقان» اقىن بەينەسىنىڭ ساحناگەرگە ارتار ءزىل باتپان اۋىرتپالىعى دا, ەشبىر اتاقپەن ولشەنبەس ابىرويعا بولەر قۇدىرەتى دە قاتار جۇرەدى. جاس تا بولسا اكتەر نۇركەن وسى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سالماعىن جەتە تۇسىنەدى. ءوزىن ۇنەمى اباي شىعارماشىلىعىمەن سۋسىنداتىپ كەلە جاتقان ونەر يەسىنىڭ كەيىپكەر بەينەسىن ىشكە سىڭىرۋدەگى سول ىزدەنىسى ءار ءسوزى مەن ارەكەتىنەن, ءار دەمى مەن ۇنسىزدىگىنەن سەزىلىپ تۇرادى. ساحناگەردىڭ سومداۋىنداعى اقىن بەينەسى وسى ءبىر ىشكى يىرىمدەرىمەن, كۇردەلى كۇڭىرەنىستەرىمەن بىردەن كوز الدىڭىزدا بيىكتەي جونەلەدى. بۇل – ەڭ ءبىرىنشى كلاسسيكانىڭ قۇدىرەتى بولسا, ەكىنشىدەن, اكتەر ىزدەنىسىنىڭ جەمىسى دەپ باعالاۋ كەرەك.
اكتەر نۇركەن وتەۋىلوۆ ويىنىنىڭ ۇلكەن جەتىستىگى – ساحناگەر وزگە ارىپتەستەرى سالىپ كەتكەن سارا جولدى قۇرمەتتەي وتىرىپ, اباي بەينەسىن سومداۋدا ءوز سۇرلەۋىن سالا بىلگەندىگى. ول تۇڭعىش رەت ابايدى پورترەتتىك بەينە بەدەرىنەن الىپ شىعىپ, اقىن, ۇستاز, قايراتكەر تۇلعانىڭ جان دۇنيە ارپالىسى مەن جالپى ادامي قالىپ, پەندەۋي مىنەز-ق ۇلىقتارىن دا ساحنادا ءساتتى ساراپتاي ءبىلدى. رەجيسسەر الىمبەك ورازبەكتىڭ رەجيسسەرلىگىمەن 2010 جىلى قويىلعان مۇحتار اۋەزوۆتىڭ كلاسسيكالىق ابايىن كەمەلىنە كەلتىرە كەيىپتەي وتىرىپ, ءوزىنىڭ ىزدەنىسىن ءارى قاراي ۇلى اقىن قاراسوزدەرى نەگىزىندە تۇزىلگەن «جان» اتتى جاڭا مونوسپەكتاكلدە ءارى قاراي جالعاستىرادى. بۇل – نۇركەننىڭ ءوز ابايى. ويتكەنى اكتەر نۇركەن ءوز ابايىنا كەلۋ ءۇشىن ۇزاق جىل عۇلاما مۇحتار Əۋەزوۆتىڭ ابايىمەن «اۋىردى» ءھام سول ارقىلى كەمەلدەندى. ول اباي بۇل ابايعا كەلۋ جولىنداعى اكتەردىڭ دايىندىعى دەسەك, ءتىپتى دە ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
يə, راسىمەن دە, بۇل اباي بۇرىنعىدان وزگەرەك. مۇندا ەل بىلەتىن, ءسىز بەن ءبىز شامامىز جەتكەنشە تانۋعا ۇزدىكسىز تالپىنىپ كەلە جاتقان كەمەڭگەر ابايدان بۇرىن, ادام – ابايدىڭ جانى سايراپ جاتىر. ابايدى ىزدەپ كەلگەن كورەرمەن ساحنادان ءوزىن جولىقتىرادى. پەندەۋي تىرلىگىمەن بەتپە-بەت كەلەدى. سونىسىمەن دە نۇركەن ويىنىنىڭ ءباسى باسىم, ەرەكشەلىگى مول. «اۆتوردىڭ يدەياسىن كورەرمەندەرگە جەتكىزەتىن اكتەر – ساحنانىڭ اقىنى» دەسەك, اكتەر نۇركەن وتەۋىلوۆ اباي بەينەسى ارقىلى شىن مانىندە ساحنادا اقىندىق, كەمەڭگەرلىك بيىككە كوتەرىلە العان.
«اباي» تراگەدياسى ساحناعا شىققالى بەرى دە عاسىرعا جۋىقتاپتى. سول ارالىقتا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى تەاترلاردا ءتۇرلى «ابايلار» ۇزدىكسىز قويىلىپ كەلەدى. ونىڭ قارقىنى بيىلعى اقىن مەرەيتويى تۇسىندا ءتىپتى ۇدەي تۇسكەنى جانە انىق. ايتسە دە, بارلىق اكتەردىڭ باعىت تۇزەپ, باعدار الاتىن ءبىر-اق قۇبىلاسى بار, ول – ابايدىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى.ولاي دەيتىنىمىز, اباي بەينەسى – ۇلكەن سىناق. ناقتىلاي تۇسسەك, ۇلتتىق, حالىقتىق سىناق. سەبەبى اباي بەينەسى پاراساتتىلىق پەن ابىرويدى ءونبويىنا جيناعان بىردەن ءبىر تۇلعالىق وبراز. ەندەشە كەلەشەكتە اباي بەينەسىن سومدايتىن اكتەرلەر تۇلعا تەرەڭدىگىن ءتۇسىنىپ, سول سىناقتان سۇرىنبەي وتسە دەگەن تىلەگىمىز بار. ويتكەنى ابايدى ەسكى سۇرلەۋدەن الشاق اكەتىپ, تاۋەلسىز زامان جاستارى تانىمىندا جاڭاشا تانيتىن كەزەڭ الدەقاشان تۋعان.