الماتىدا قازاقستاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى نارىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ءداستۇرلى كونفەرەنتسيا اياقتالدى. جىل سايىن قازاقستان ءباسپاسوز كلۋبى ۇيىمداستىراتىن مەديا-قۇرىلتاي بيىل «كونتەنت, تەحنولوگيالار جانە تابىس تابۋ ۇردىستەرىندەگى وزگەرىستەر» تاقىرىبىن وزىنە ارقاۋ ەتتى.
الماتىدا قازاقستاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى نارىعىن دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ءداستۇرلى كونفەرەنتسيا اياقتالدى. جىل سايىن قازاقستان ءباسپاسوز كلۋبى ۇيىمداستىراتىن مەديا-قۇرىلتاي بيىل «كونتەنت, تەحنولوگيالار جانە تابىس تابۋ ۇردىستەرىندەگى وزگەرىستەر» تاقىرىبىن وزىنە ارقاۋ ەتتى.
مەديادا بولىپ جاتقان وزگەرىستەرگە تەحنولوگيالاردىڭ دامۋى سەكىلدى كوپتەگەن فاكتورلار اسەر ەتەدى, ونىڭ ناتيجەسىندە اۋديتوريانىڭ تاڭداۋى وزگەرىپ, جارنامالىق بيۋدجەتتەر قايتا ۇلەستىرىلەدى, جاھاندانۋ ۇردىستەرى ءجۇرىپ, نارىققا جاڭا ويىنشىلار شىعادى. مەملەكەت قازاقستاندا مەديانى دامىتۋ ءۇشىن نە جاساپ جاتىر؟ جەتەكشى مەديالاردىڭ مەنەدجەرلەرى نارىقتاعى وزگەرىستەرگە قانداي باعا بەرىپ وتىر؟ مەديا ماماندارى كەلەشەكتە قاجەتكە يە كاسىپ يەسى بولۋ ءۇشىن نەنى ۇيرەنۋى ءتيىس؟ دەيتىن ساۋالدار توڭىرەگىندە 250-دەن اسا مامان پىكىر الماستى. ولاردىڭ اراسىندا قازاقستاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ – رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق تۆ ارنالارىنىڭ, باسپا باق, اقپاراتتىق اگەنتتىكتەر مەن پورتالداردىڭ قۇرىلتايشىلارى مەن باسشىلارى, سونداي-اق, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ, سالالىق قاۋىمداستىقتار, جارنامالىق اگەنتتىكتەر, تالداۋ جانە زەرتتەۋ قۇرىلىمدارى, قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, جوو-لاردىڭ وكىلدەرى جانە ت.ب. بار.
– التىنشى رەت وتكىزىلگەن «مەديا-قۇرىلتاي-2013» اقپارات كەڭىستىگىندەگى ماسەلەلەردى ورتاعا سالىپ, كوتەرىلگەن تاقىرىپتار اياسىندا ايتىس-تارتىستى ءتۇرلى كوزقاراستاردىڭ ايتىلۋىنا ءمۇمكىندىك تۋعىزدى. بۇگىندە مەدياتەحنولوگيالار وتە جىلدام وزگەرۋدە, بۇل ءوز كەزەگىندە مەديانارىقتىڭ دامۋىنا اسەر ەتىپ, بۇل باق-تاردىڭ وسى تەحنولوگيالارعا ىلەسۋىن تالاپ ەتۋدە. وسى ماسەلەلەرگە وراي الىس-جاقىن شەتەلدەردەن كوپتەگەن ساراپشىلار شاقىرىلىپ, ولار قىزىقتى مالىمەتتەردى ورتاعا سالدى. قاراپ وتىرساق, باق-تىڭ قانداي ءتۇرى بولماسىن – راديو, گازەت, تەلەۆيزيا دەلىك, بىراق, ءبىرىنشى كەزەككە كونتەنت, ياعني مازمۇن شىعادى. ەڭ باستىسى, اقپاراتتى تۇتىنۋشى نەنى قاجەت ەتەتىندىگىن وتە جاقسى بىلۋگە ءتيىستىسىڭ. كورەرمەننىڭ دە, وقىرماننىڭ دا سۇرانىسىن جاقسى مەڭگەرىپ, ءوزىڭ ۇسىنىپ وتىرعان اقپاراتتى قالاي جەتكىزەتىنىڭدى جانە تۇتىنۋشى ونى قالاي پايدالاناتىنىن ءبىلۋىڭ قاجەت.
سول سياقتى, مەملەكەتتىك تاپسىرىس توڭىرەگىندەگى تالقىلاۋلار ءجۇرىپ, ونىڭ ءتيىمسىز تاراتىلاتىنى ءسوز بولدى. شىنداپ كەلگەندە, مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا دايىندالعان ماتەريالداردى وتە قىزعىلىقتى, وقىرمان مەن كورەرمەننىڭ كوكەيىنەن شىعاتىنداي ەتىپ ۇسىنۋعا بولادى. وكىنىشكە قاراي, قازىر مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورىندايتىن باق ونى مۇددەگە ساي قىزىقتى ەتىپ جاساي الماي وتىر. ءجۇردىم-باردىم جاسايدى. سوندىقتان, قازاقستاندىق باق كونتەنتىن وتكىر سىنعا العان ەلباسىنىڭ ەسكەرتپەلەرى نەگىزدى دەپ ەسەپتەيمىز, دەدى قازاقستان باسپاسوز كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتى اسەل قاراۋىلوۆا.
كەزەكتى مەديا-قۇرىلتاي قازاقتىلدى باق ماسەلەلەرىن دە اينالىپ وتكەن جوق. ىسكەرلىك جۋرناليستيكاعا ارنالعان سەكتسيادا قازاقتىلدى سەگمەنتتە ەكونوميكالىق, قارجىلىق جانە ىسكەرلىك جۋرناليستيكا وتە باياۋ دامىپ جاتقانى تالقىلاندى. وعان قوسا مۋلتيمەديالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, تارالىمدى كوبەيتۋ, جاڭا جارناما بەرۋشىلەردى تارتۋ تاجىريبەسى ايتىلدى. ويتكەنى, قازىرگى ۇدەرىستەر جارناما كوبىنەسە ينتەرنەت-رەسۋرستارعا قۇيىلىپ جاتقانىن كورسەتۋدە. سوندىقتان گازەت-جۋرنالداردا عالامتور كومەگىمەن قارجى كوزدەرىن ۇلعايتۋ ءۇشىن ونلاين-نۇسقالارىن دامىتۋ قاجەتتىگى كورىنۋدە.
– مۇنان دا بولەك, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جارناما ساتۋ وتە ءتيىمسىز ءجۇرىپ جاتقانى قىزۋ تالقىلاندى. ماسەلە جارناماعا بولىنەتىن قاراجاتتىڭ جوعىندا ەمەس, كىلتيپان باق ونى دۇرىس ساتا الماي وتىرعاندىعىندا, – دەدى اسەل قاراۋىلوۆا.
سونداي-اق, مەديا-قۇرىلتاي شەڭبەرىندە ساندىق تەلەديداردى ەندىرۋ جانە ىسكەرلىك جۋرناليستيكانىڭ كەلەشەگى سەكىلدى سالانىڭ ماڭىزدى تاقىرىپتارى بويىنشا پىكىرتالاستار ءجۇرىپ, تاياۋدا عانا قازاقستاندا پايدا بولعان كونتەنتتىك ينتەرنەت-فورماتتار مەن دامىپ جاتقان جوبالار تانىستىرىلدى. تەلەارنالاردىڭ باسشىلارى قازىرگى زامان تەلەديدارى ءۇشىن قانداي كونتەنتتى ءوندىرۋ قاجەت ەكەندىگى تۋرالى ايتىپ, قازاق تىلىندەگى تەلەديداردى دامىتۋعا قاتىستى كوزقاراستارىمەن ءبولىستى. جەكە ءبىر سەكتسيا مەديانىڭ ونلاين ءىس-شارالارىنا, الەۋمەتتىك جوبالارعا ارنالادى.
وكسانا سيلانتەۆانىڭ «مۋلتيمەديالىق جوبالار» اتتى شەبەرلىك-سىنىبىنا قاتىسۋشىلار رەسەي, ەۋروپا, امەريكا جانە ازيا جۋرناليستەرىنىڭ كۇشىمەن جاسالعان مۋلتيمەديالىق جوبالاردىڭ مىسالدارىن كوردى. مەديا-جاتتىقتىرۋشى گ ۇلىم ءامىرحانوۆا «كراۋدفاندينگ» تەرمينىنىڭ استارىندا قانداي ماعىنا جاتقانىن جانە بۇل قايىرىمدىلىقتان نەسىمەن ەرەكشەلەنەتىنىن ءتۇسىندىرىپ بەردى, ال رەگينا يۋركينانىڭ شەبەرلىك-سىنىبى قازىرگى زامان تەلەديدارىن ىلگەرىلەتۋدىڭ تاجىريبەسىنە ارنالدى.
قىسقاسى, كەزەكتى مەديا-قۇرىلتاي اقپاراتتىق تەحنولوگيالار قانشاما قارىشتاسا دا, جۋرناليستيكا وزگەرمەيتىنىن, ءبىرىنشى كەزەككە بارلىق كەزدە مازمۇن شىعاتىنىن دايەكتەپ بەردى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.