جاھاندىق بەلسەندى تسيفرلاندىرۋدىڭ ءار سالاداعى تيىمدىلىگىمەن قاتار, بەلگىلى ءبىر قاتەرلەرى دە قاتار جۇرەتىنى تۇسىنىكتى. اتاپ ايتقاندا, حاكەرلەردىڭ ارەكەت ەتۋ ءورىسى كەڭەيىپ, كيبەرشابۋىلدارعا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلدى. مەملەكەتتەر ەندى كيبەرقاۋىپسىزدىككە بۇرىنعىدان الدەنەشە ەسە ساقتىقپەن قاراۋى قاجەت.
حالىقارالىق كيبەرقاۋىپسىزدىك قىزمەتتەرىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا الەمدە سەكۋندىنا شامامەن 12 ادامعا شابۋىل جاسالادى. جىل سايىن جاھان بويىنشا 556 ميلليونعا جۋىق كيبەرقىلمىس جاسالىپ,, ونىڭ جالپى شىعىنى 100 ملرد اقش دوللارىنان اسادى.
قازاقستانعا كەلەر بولساق, بىلتىرعى جاھاندىق كيبەرقاۋىپسىزدىك يندەكسىندە ەلىمىز 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا بىردەن 82-ورىننان 40-ورىنعا كوتەرىلدى.
ەلىمىزدە كوبىنەسە مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورلار حاكەرلىك ارەكەتتەرگە ۇشىرايدى. كاسپەرسكي زەرتحاناسىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنەر بولساق, ەلىمىز زالالدانعان كومپيۋتەرلەر مەن سپام تاراتۋ كورسەتكىشى بويىنشا ورتالىق ازيا ەلدەرى اراسىندا ءبىرىنشى ورىندا. بۇل جاعداي قازاقستاندا عالامتور قولدانۋشىلارىنىڭ سانىنىڭ كوپتىگىنە, سونداي-اق ەلدەگى قارجىلىق اقپاراتتىڭ مولدىعىنا بايلانىستى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدە حاكەرلەر سانى دا از ەمەس ەكەن.
اتالمىش زەرتحانانىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ءپيتوليننىڭ سوزىنە سەنسەك, قازاكستان كيبەرشابۋىلدار بويىنشا الەمدە 19-ورىندا, ماينەرلەر شابۋىلى بويىنشا – 7, تروياندىق شيفرلاۋشىلار شابۋىلدارى بويىنشا 11-ءشى, قارجىلىق زيان كەلتىرەتىن باعدارلامالىق جاساقتامالار بويىنشا 8-ورىندا تۇر.
ەلىمىزدە كيبەرقىلمىستىڭ كەڭ تارالعانى سونشالىق, قازاقستاندىقتاردىڭ 82%-ى ءارتۇرلى الاياقتارعا تاپ بولعان. ادەتتە الاياقتار قۇتتىقتاۋلار, سىلتەمە بويىنشا ءوتۋ نەمەسە ۇتىس الۋ ءۇشىن قىسقاشا نومىرگە جازۋ سەكىلدى ايلالاردى قولدانادى. ۇتىستى الۋ ءۇشىن, سول سومانىڭ قانداي دا ءبىر پايىزىن شوتقا اۋدارۋ سۇرالادى دا, اقىرىندا اۋدارىلعان اقشا دا, الدانعان قولدانۋشىلاردىڭ تولەم مالىمەتتەرى دە الاياقتىڭ قولىنا تۇسەدى.
اتالعان جاعدايلار ينتەرنەتتىڭ قاۋىپتى ەكەندىگىن بىلدىرمەيدى, كوبىنەسە قولدانۋشىلاردىڭ ساۋاتسىزدىعىنان بولادى. سەبەبى, قولدانۋشىلار ءجيى ليتسەنزياسى جوق اقپاراتتىق باعدارلامالاردى قولدانادى دا, زالالدى سايت نەمەسە اقپاراتتان قورعايتىن قاجەتتى جاڭارتىلىمداردان ايىرىلادى. تەگىن wi-fi جەلىسى ارقىلى ونلاين تولەمدەر جاسايدى.
سونىمەن قاتار تۇتىنۋشىلاردىڭ ەڭ ءجيى جىبەرەتىن قاتەلىگى – وڭاي قۇپيا ءسوز ورناتۋى. قولدانۋشىلاردىڭ اڭعالدىعى اقشالاي ۇتىس بەرەتىن ساۋالنامالارعا قاتىسۋىندا, بوگدە ادامدارمەن لوگيندەرى مەن قۇپيا سوزدەرىمەن بولىسۋىندە دە كورىنىس تابادى.
قازاقستان كيبەرشابۋىلداردان قورعانۋ ءۇشىن باسقا ەلدەرمەن تاجىريبە الماسىپ, كيبەرقاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا دەڭگەيىنە كوتەرىلىپ كەلەدى. ماسەلەن وسى جىلدىڭ باسىندا جاپوندىق Trend Micro Incorporated كيبەرقاۋىپسىزدىك شەشىمدەرىن دامىتۋداعى الەمدىك كوشباسشى كورپوراتيۆ تاپسىرىس بەرۋشى قازاقستاندىق T&T Security كومپانياسىمەن, سونداي-اق ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك ۇيىمدارىمەن عىلىمي-تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. ىنتىماقتاستىق اياسىندا كومپانيالار رەسۋرستاردى قازاقستانداعى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالار مەن باستامالاردى دايىنداۋعا جانە ىسكە اسىرۋعا باعىتتاۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق پارلامەنتتىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن وتاندىق كومپانيا Trend Micro ونىمدەرى ءداستۇرلى انتيۆيرۋستار مەن باسقا قاۋىپسىزدىك قۇرالدارى انىقتاي المايتىن كيبەرشابۋىلداردىڭ الدىن الادى دەپ سانايدى.