مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بيىلعى جولداۋىندا وڭىرلەردى دامىتۋعا وراي جاۋاپتى مىندەتتەر بەلگىلەنگەن بولاتىن. پرەزيدەنت پارمەنى ايماقتاعى ىستەردىڭ اتقارىلۋىنا سەرپىن بەرىپ, وبلىس اكىمدەرىنىڭ جۇمىسىن شيراتا تۇسكەنى انىق. وسى ورايدا وڭىرلەردە جۇزەگە اسقان شارالار لەگى بارشىلىق. ەندى اكىمدەر ورىندالعان مىندەت پەن قول جەتكەن ناتيجە جايىندا جۇرتتى قۇلاعدار ەتىپ, ەسەپ بەرۋگە كىرىسەدى.
ال ايماقتاردىڭ دامۋى جايىنداعى ءباسپاسوز ءماسليحاتى پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيا قىزمەتى الاڭىندا وتەدى. العاشقى كەزەكتە جۋرناليستەر الدىنا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ كەلدى.
دەرەك بويىنشا وتكەن 9 ايدا الماتى وبلىسىندا ونەركاسىپتە ءوسىم 3,1 پايىزدى قۇراپ, 846,7 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. ال اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ءوسىم 2,4 پايىز بولىپ, قارجىلاي قۇنى 634,6 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. سونداي-اق بيىل قارقىنى باسەڭدەمەگەن سالانىڭ ءبىرى – قۇرىلىس. بۇل باعىتتاعى جۇمىس كولەمى 11,6 پايىزعا ارتىپ, قارجىلاي كولەمى 208,2 ملرد تەڭگە شاماسىندا بولىپ وتىر. ءىستىڭ ىلگەرلەۋىنە وبلىس ەكونوميكاسىنا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ ارتۋى دا وڭ ىقپال ەتكەن ەكەن. مىسالعا وسى 9 اي ىشىندە 437,9 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, جالپى ءوسىم 8,8 پايىز بولعان. ايتپاقشى, الماتى وبلىسىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ءوڭىردىڭ اگرارلىق باعىتپەن شەكتەلىپ قالماي, يندۋستريالىق باعىتقا بەيىمدەلۋى دە وڭ اسەرىن تيگىزىپ وتىر ەكەن. ياعني ايماقتاعى وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى 87 پايىزعا جەتتى.
– ءبىزدىڭ بۇگىنگى مىندەتىمىز – مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىنداعى تاپسىرماعا سايكەس, ارتاراپتاندىرىلعان جانە تەحنولوگيالانعان ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ. وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋدە ترانسۇلتتىق كومپانيالار ماڭىزدى رولگە يە. قازىر وبلىستا ترانسۇلتتىق كومپانيالاردىڭ جالپى سوماسى 165 ملرد تەڭگە بولاتىن, 4 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇراتىن 9 جوباسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ ۇشەۋى – «مارەۆەن فۋد», «لۋكويل», «Willo» ىسكە قوسىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى ءبىر نىسان – قۋاتتىلىعى جىلىنا 60 مىڭ توننا ءونىم شىعارۋعا جەتەتىن «SSA فيد ميللس» قۇراما جەم زاۋىتى پايدالانۋعا بەرىلەدى. سونداي-اق قۋاتى جىلىنا 1,2 ملن توننا بولاتىن وبلىستاعى العاشقى تسەمەنت زاۋىتى «الاتسەم» ىسكە قوسىلماق, – دەپ اتاپ ءوتتى ا.باتالوۆ.
جالپى, بيىل ايماقتا قۇنى 153 ملرد تەڭگە بولاتىن 71 جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. جىل قورىتىندىسىندا ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 1 ترلن تەڭگەدەن اسادى دەگەن بولجام بار. ونىڭ ىشىندە شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت كولەمى 6 پايىزعا ءوسىپ, قارجىلاي تابىس 406 ملن اقش دوللارىنا جەتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. وسى جەردە جالپى وڭىرلىك ونىمدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسى وسكەنىن ايتۋ پارىز. قازىر بۇل كورسەتكىش 34 پايىزعا جەتكەن.
جەتىسۋدىڭ قولايلى تابيعاتى مەن قۇنارلى توپىراعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا كەڭىنەن جول اشىپ وتىر. وبلىستا اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ەت پەن ءسۇت ءوندىرىسىن باعىتىن ارتتىرۋ, ءونىم وڭدەۋ مەن يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ ستراتەگيالىق ماقسات رەتىندە بەلگىلەنگەن. قازىر ەل بويىنشا وندىرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ 17 پايىزىن الماتى وبلىسى بەرىپ وتىر. سونداي-اق پرەزيدەنتتىڭ سۋارمالى جەردى ۇلعايتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا وراي وبلىستا جالپى 138 مىڭ گەكتار سۋارمالى جەردى اينالىمعا قوسۋ جوسپارلانعان. وتكەن جىلى 20 مىڭ گەكتار قالپىنا كەلتىرىلسە, بيىل تاعى 20 مىڭ گەكتار اينالىمعا قوسىلادى.
– پرەزيدەنتتىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سايكەس ءبىز بۇل باعىتتا ءتورت نەگىزگى ستراتەگيالىق ماقساتتى بەلگىلەدىك. ولار – ەت پەن ءسۇت ءوندىرىسىن ارتتىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ مەن يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ. ناتيجەسىندە, وبلىستا ءىرى قارا مال باسى 1,3 ملن-نان, ال قوي مەن ەشكى 4,2 ملن باستان استى. ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماقساتىندا 26 مىڭ باسقا ارنالعان 82 تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى قۇرىلعان. الايدا ەت وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ جۇكتەمەسى 4 پايىزعا ءوسىپ, 66 پايىزدى عانا ەڭسەردى. بۇل باعىتتا مۇمكىندىكتى تولىق پايدالانا الماي وتىرمىز. سول سياقتى ءسۇت زاۋىتتارىنىڭ جۇكتەمەسى 73,4 پايىز شاماسىندا. سوندىقتان ءبىز 2025 جىلعا دەيىن ەت ءوندىرىسىن 500 مىڭ تونناعا, ءسۇت ءوندىرىسىن 900 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ بويىنشا 25 جوبانى جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەيدى وبلىس اكىمى.
وبلىس دامۋىنىڭ ءبىر كورسەتكىشىن ايماقتاعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قاراپ باعامداۋعا بولادى. ماسەلەن, وتكەن 9 ايدا 712,4 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, ناتيجەلى كورسەتكىش 7,6 پايىزعا وسكەن. ال جىلدىق جوسپار بويىنشا 938,8 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي قولدانىسقا بەرىلەدى.
– «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە تۇرعىن ۇيلەر مەن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردىڭ قۇرىلىسىنا 38,3 ملرد تەڭگە ءبولىندى. جالپى, وبلىستا بارلىعى 2 843 پاتەرلىك 566 تۇرعىن ءۇي سالىنۋدا, ونىڭ 1 020 پاتەرى كوپبالالى وتباسىلارىنا بەرىلەدى. 1 533 وتباسى «7-20-25», «باقىتتى وتباسى» جانە «شاڭىراق 5-10-20» جەڭىلدەتىلگەن باعدارلامالارى بويىنشا پاتەر الادى. وبلىس ورتالىعى تالدىقورعاندا 670 ۇيدەن تۇراتىن كوتتەدج قالاشىعىنىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. بيىل 345 ءۇيدى قولدانىسقا بەرەمىز. ءارى بۇل اۋماقتا مەكتەپ, بالاباقشا, بالالار جانە سپورت الاڭدارى سالىنۋدا, – دەيدى ا.باتالوۆ.
بيىل الماتى وبلىسىندا «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسىن» بويىنشا اۋىلىشىلىك جولداردى جوندەۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. جالپى, جەرگىلىكتى ماڭىزداعى جولداردى سالۋ مەن جوندەۋ جۇمىستارىنا الماتى وبلىسىندا 62 ملرد تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان. مۇنان بولەك, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا «تالدىقورعان – وسكەمەن», ء«ۇشارال – دوستىق», «كۇرتى – بۋرىلبايتال» جانە «ۇزىناعاش – وتار» رەسپۋبليكالىق جولدارىنىڭ قۇرىلىسى مەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى دا قىزۋ ءجۇرىپ جاتىر. بارلىق ۋچاسكەدەگى قۇرىلىس جۇمىستارى 2021 جىلى اياقتالۋى ءتيىس. ياعني بۇل ءىس جەمىسىن بەرىپ, ترانزيتتىك جۇك تاسىمالى مەن تۋريستەر لەگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. جالپى, الماتى وبلىسىندا «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى» اياسىنداعى 451 جوبا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋعا باعىتتالعان. جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان باعدارلامالار اياسىندا الماتى وبلىسىندا 56,2 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى, سونىڭ 30,1 مىڭى – تۇراقتى جۇمىس ورنى. سونداي-اق وڭىردە «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا 33 مىڭ جۇمىسسىز جانە ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا تارتىلۋدا. بۇل ماقساتقا 15,7 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
ايتپاقشى, وبلىستاعى ماڭىزدى جۇمىستىڭ قاتارىندا تۇرعىنداردىڭ تابيعي وتىنمەن قامتىلۋى تۇر. دەرەك بويىنشا جىل سوڭىنا قاراي ايماقتاعى 1,2 ملن تۇرعىن كوگىلدىر وتىنعا قول جەتكىزىپ, تابيعي گازعا قوسىلۋ كورسەتكىشى 57 پايىزعا جەتەدى ەكەن. جانە وبلىستا اۋىز سۋمەن قامتۋ جۇيەلەرىنىڭ قۇرىلىسى مەن جوندەۋىنە قاتىستى 17,9 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, بۇعان 110 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. وسىنىڭ ناتيجەسىندە, 90 ەلدى مەكەندە اۋىز سۋ ساپاسى جاقسارادى.
– بۇگىندە الماتى وبلىسى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتۋ بويىنشا كوشباسشىلار قاتارىنا شىقتى. ياعني قامتۋ كورسەتكىشى – 98,8 پايىز. ال ءوڭىر حالقىنىڭ 80 پايىزى اۋىلدا تۇرادى. سونىمەن قاتار قازىرگى كۇنى گاز وبلىستىڭ 15 اۋدانى مەن قالاسىنا جەتكىزىلىپ, گازداندىرۋعا جاتاتىن 144 ەلدى مەكەنگە گاز تارتىلدى. بۇل جۇمىس بويىنشا تالدىقورعاندا ءتورتىنشى كەزەڭ اياقتالۋدا, بالقاش, قاراتال, كوكسۋ, كەربۇلاق جانە ەسكەلدى اۋداندارىندا اۋىلىشىلىك جەلىلەردىڭ قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. جىل سوڭىنا قاراي وبلىستىڭ 1,2 ملن تۇرعىنى تابيعي گازعا قوسىلۋعا مۇمكىندىك الادى. ارينە, بۇعان توقمەيىلسۋگە بولمايدى. ايماقتا ءالى بەس اۋداندا گاز جەتكىزىلمەگەن. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ول ءۇشىن «اقسۋ – سارقان – ءۇشارال», «شەلەك – كەگەن – نارىنقول» باعىتىنداعى گاز قۇبىرلارى قۇرىلىسىنىڭ قۇجاتتامالارى دايىندالۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە, تاعى 300 مىڭ ادام گازبەن قامتىلاتىن بولادى, – دەدى ا.باتالوۆ.
قورىتا ايتقاندا, جەتىسۋ ءوڭىرى بيىل دا دامۋ ىرعاعىنان اينىعان جوق. ەل ەكونوميكاسىنا قوماقتى ۇلەس قوسىپ وتىرعان ايماقتاعى ەڭبەك ءدۇبىرى مەن ءوندىرىس ەكپىنى باسەڭدەمەي, ىلگەرلەي تۇسكەن.