قازاق مەكتەپتەرىنە سۇرانىس ارتىپ كەلەدى

قوستاناي وبلىسى سياقتى شەكارالىق ايماقتاردا قازاق مەكتەپتەرىن كوبەيتۋدىڭ اسا ماڭىزدى ەكەنى بەلگىلى جايت. سوڭعى جىلدارى بۇل ماسەلەگە وبلىس باسشىلىعى دا مىقتاپ نازار اۋدارىپ, مەملەكەتتىك تىلدە وقىتاتىن ءبىلىم وشاقتارىن كوبەيتۋگە كۇش سالا باستادى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى ناقتى قاي اۋدانداردا قازاق مەكتەبىن اشۋعا سۇرانىس جوعارى, قاي اۋدانداردا تۇرعىندار بۇعان بەيجاي قارايدى, ونىڭ سەبەبى نەدە دەگەن ماسەلەلەرگە كوز جەتكىزۋ ماقساتىندا ەل ىشىندە ءتۇرلى ساۋالدامالار مەن الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزە باستادى. باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكا بويىنشا قازاق مەكتەپتەرىنىڭ ۇلەسى 65% بولسا, وبلىستا 25%-اق ەكەن.

قوستاناي وبلىسىندا قازاق مەكتەپتەرىنىڭ ازدىعىن ايماق حالقىنىڭ ەتنوستىق قۇرامىنىڭ ارالۋاندىعىمەن تۇسىندىرۋگە بولاتىن شىعار. بىراق قازىر وبلىس قازاق­تارى­نىڭ ۇلەس سالماعى 40%-عا جۋىقتاپ قالدى. دەمەك, قازاق بالاسىن ءوز تىلىندە وقىتسا, مەكتەپ تە 40 پايىزعا جەتىپ قالادى.الايدا اۋىزدى قۇر شوپپەن سۇرتۋگە بولمايدى, ءوڭىر مەكتەپتەرىندەگى قازاق سىنىپتارىندا از دا بولسا ءوسىم بار. ءبىلىم باسقارماسى جۇرگىزگەن مونيتورينگ قورى­تىن­دىسى سوڭعى 5 جىل ىشىندە قازاق مەكتەپتەرىندەگى وقۋ­شىلار سانى 595 بالاعا, ال ارالاس مەكتەپتەردەگى قازاق سىنىپ­تارىنداعى وقۋشى سانى 1 695 بالاعا كوبەيگەنىن كورسەتىپ وتىر.

 

قازاق مەكتەپتەرىندەگى بالا ءوسىمى

وقۋ جىلى

قازاق مەكتەپ-تەرىنىڭ سانى

وقۋشى سانى

ارالاس مەكتەپتەر سانى

وقۋشى سانى

2016-2017

131

21172

121

9322

2017-2018

124

20915

121

9619

2018-2019

120

21033

121

9477

2019-2020

120

21745

116

9198

2020-2021

118

21767

114

11017

 

– شىندىعىندا, قازاق مەكتەپتەرىنىڭ كوبەيۋى ەڭ الدىمەن بيلىكتىڭ ەمەس, بۇقارانىڭ نيەتىنە, الەۋمەتتىك ساناعا تاۋەلدى. قازىرگى جاعدايدا وبلىسىمىزدا بالاسىن مەملەكەتتىك تىلدە وقىتقىسى كەلەتىن اتا-انا كوبەيمەي, قازاق مەكتەبى كوبەيمەيدى. وزگە ۇلت وكىلدەرىن ايتپاعاندا, وكىنىشكە قاراي, بالاسىن قازاق مەكتەبىنە بەرگىسى كەلمەيتىن ءوز قانداستارىمىزدى ءجيى ۇشىراتامىز. سوندىقتان ءار ەلدى مەكەندە تۇراتىن اۋزى دۋالى, ءسوزى ءۋالى ازاماتتار وسى باعىتتا بايىپتى ناسيحات جۇرگىزبەي بولمايدى. كەزىندە تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارى ءار اۋىلدا ءۇي-ءۇيدى ارالاپ, بالالارىڭىزدى قازاق مەكتەبىنە بەرىڭىزدەر دەپ ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزگەن اقساقالدار, قوعامدىق ۇيىمدار بولدى. مىسالى, توقسانىنشى جىلدارى رۋدنىيدا جۇمىس ىستەدىم. ول كەزدە كەنشىلەر قالاسىندا جالعىز قازاق مەكتەبى بار ەدى – №15-مەكتەپ. كەيىن رۋدنىيدا بىرتىندەپ قازاق مەكتەپتەرى كوبەيە باستادى. بۇگىندە بۇل قالادا مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم بەرەتىن 4 مەكتەپ بار, – دەدى زاۋرە انۋاربەكقىزى.

باسقارما باسشىسى باق وكىلدەرىمەن وتكىزگەن كەزدەسۋلەردە, اۋداندارعا ءىسساپارى بارىسىندا, جەرگىلىكتى تەلەديدار ەفيرلەرى ارقىلى بۇگىنگى قازاق مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم ساپاسىنىڭ جوعارى جانە بىلىكتى ۇستازداردىڭ, جوعارعى ساناتتى مۇعالىمدەردىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىنەن قۇلاعدار ەتىپ, تۇرعىندارعا بالانى مۇمكىندىگىنشە قازاق سىنىبىنا بەرۋ كەرەكتىگىن ايتۋداي-اق ايتىپ كەلەدى. قازىر باسقارما, اسىرەسە سولتۇستىك اۋدانداردا قازاق تىلىندە ءبىلىم الاتىن بالالار سانىن كوبەيتۋگە كۇش سالىپ, جوسپارلى تۇردە ءارتۇرلى فورماتتا جۇيەلى جۇمىستار قولعا العان. وسى ماقساتپەن تاياۋدا عانا ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى باستاعان جۇمىس توبى سارىكول جانە قاراسۋ اۋداندارىن ارالاپ قايتتى.

 

قازاق مەكتەپتەرى از اۋداندار

№

اۋداندار مەن قالالار

قازاق مەك-تەبىنىڭ سانى

ورىس مەكتە-

ءبىنىڭ سانى

1

دەنيسوۆ اۋدانى

1

25

2

جىتىقارا اۋدانى

2

21

3

قامىستى اۋدانى

2

14

4

قارابالىق اۋدانى

2

29

5

قاراسۋ اۋدانى

1

28

6

قوستاناي اۋدانى

4

46

7

سارىكول اۋدانى

2

22

8

ب.مايلين اۋدانى

1

26

9

ۇزىنكول اۋدانى

3

21

10

فەدوروۆ اۋدانى

1

29

11

ليساكوۆ قالاسى

1

7

12

رۋدنىي قالاسى

4

21

بارلىعى:

118

21767

 

مىسالى, قاراسۋ اۋدانىندا جالعىز قازاق مەكتەبى بار. بىراق بۇل ءاۋ باستا 30 بالاعا شاقتالىپ سالىنعان ينتەرنات بولعان ەكەن. كەيىن مەكتەپ عيماراتىنا بەيىمدەلىپ, قايتا جوندەۋدەن وتكەن. قازىر مۇندا 66 بالا وقىپ جاتىر. تار عيماراتتا بار-جوعى 10 سىنىپ بولمەسى ورنالاسقان. الەۋمەتتىك پەداگوگ, پسيحولوگ كابينەتتەرىنە ورىن جوق. مەكتەپتىڭ اينالاسى جارتىلاي قورشالعانىمەن, اۋلاسى, دەنە شىنىقتىرۋ ساباقتارىن وتكىزۋگە ارنالعان الاڭى جوق.

ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, قازىر قاراسۋ اۋدانىندا 3 712 ادام تۇرادى, 18 جاسقا دەيىنگى 1 208 بالا بار. بۇل اۋداندا جىل ساناپ بالا تۋ دەڭگەيى دە ءوسىپ كەلەدى. مىسالى, بىلتىر اۋداندا 30 بالا دۇنيەگە كەلسە, بيىل 9 ايدىڭ ىشىندە بۇل كورسەتكىش 46-عا جەتىپ وتىر.

– قاراسۋ اۋىلىنان 2 شاقىرىم جەردە ۆوستوك دەگەن ەلدى مەكەن ورنالاسقان. بۇل اۋىلدا مەكتەپ جاسىنداعى 539 قازاق بالاسى بار. مۇنىڭ سىرتىندا, قاراسۋ اۋىلىنداعى «بالاپان» بالاباقشاسىندا 80 بالا, ۆوستوكتاعى «اقەركە» بالاباقشاسىندا 25 بالا قازاق تىلىندە تاربيە الىپ جاتىر. اتا-انالاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل بالالاردىڭ ءبارى بولاشاقتا قازاق مەكتەپتەرىندە ءبىلىم العىسى كەلەدى. وسى جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, بيىل «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا قاراسۋ اۋىلىندا مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم بەرەتىن 320 ورىندىق ۇلكەن, زاماناۋي مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. جاڭا مەكتەپ كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى, – دەدى زاۋرە انۋاربەكقىزى.

 

قوستاناي وبلىسىنداعى قازاق مەكتەپتەرى

№

اۋداندار مەن قالالار

قازاق مەكتەپ-تەرىنىڭ سانى

وقۋشى-لار سانى

1

التىنسارين اۋدانى

3

186

2

امانگەلدى اۋدانى

17

2281

3

اۋليەكول اۋدانى

15

1716

4

دەنيسوۆ اۋدانى

1

64

5

جانگەلدين اۋدانى

23

2234

6

جىتىقارا اۋدانى

2

418

7

قامىستى اۋدانى

2

113

8

قارابالىق اۋدانى

2

188

9

قاراسۋ اۋدانى

1

53

10

قوستاناي اۋدانى

4

1531

11

مەڭدىقارا اۋدانى

10

428

12

ناۋىرزىم اۋدانى

6

839

13

سارىكول اۋدانى

2

110

14

ب.مايلين اۋدانى

1

146

15

ۇزىنكول اۋدانى

3

97

16

فەدوروۆ اۋدانى

1

111

17

قوستاناي قالاسى

7

4457

18

ارقالىق قالاسى

12

2444

19

ليساكوۆ قالاسى

1

254

20

رۋدنىي قالاسى

4

3670

21

ى.التىنسارين اتىن­داعى دارىندى بالا­لارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرنات (قوستاناي)

1

427

بارلىعى:

118

21767

 

قوستاناي وبلىسىندا سوڭعى ەكى جىل ىشىندە ەكى بىردەي قازاق مەكتەبى اشىلدى. بىلتىر قوستاناي قالاسىندا №28 قازاق مەكتەبى پايدالانۋعا بەرىلدى. ال بيىل اۋليەكول اۋدانىنداعى امانقاراعاي اۋىلىنىڭ بالالارى جاڭا وقۋ جىلىن جاڭا مەكتەپتە قارسى الدى. قاراسۋداعى قازاق مەكتەبى الداعى جىلى پايدالانۋعا بەرىلەدى. مۇنىڭ سىرتىندا, قوستانايداعى «يۋبيلەينىي» شاعىن اۋدانىندا 1 200 ورىندىق ارالاس مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ قالدى. جاڭا ءبىلىم وشاعى الدا كەلە جاتقان تاۋەلسىزدىك كۇنى مەرەكەسى قارساڭىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك. شاعىن اۋدان تۇرعىندارىنىڭ دەنى قازاق وتباسىلارى. سوندىقتان جاڭا مەكتەپتە قازاق سىنىپتارىنىڭ ۇلەسى باسىم بولاتىنى كۇمانسىز.

 

قوستاناي وبلىسى