• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
وقيعا 30 قازان, 2020

باۋىرلاس ەلدىڭ باستى بايلىعى

441 رەت
كورسەتىلدى

ءزاۋ جۇزىنەن توگىلگەن ازاتتىقتىڭ التىن ساۋلەسى تۇركى جۇرتىمەن تۇتاسىپ, تۇران دالاسىنىڭ ءاربىر تاسىنا مورلەنگەندەي. سول جۇلدىزدى ءمور قازانبۇزارلىعى جوق حالىقتىڭ قادىرىنە قازىق بولىپ قاعىلعانىنا, مىنە, 97 جىل. بۇل تامىرى ءبىر تۋىسقان تۇرىك حالقىنىڭ تاۋاندى تۇلعاسى اتاتۇرىكتىڭ جۇرەگىنە تۇمار بولىپ تاعىلعان ارمان ەدى. ەرلىگىنىڭ ەرەن ۇلگىسىندەي عاسىرلاردان ۇزىلمەي جەتكەن ەلدىگىنىڭ ەنشىسى, ورلىگىنىڭ بەلگىسى. وعان تۇركيا رەسپۋبليكا كۇنىنە وراي ۇيىمداستىرىلعان «بايراعى بيىك بايتاق ەل» اتتى جيىندا تاعى ءبىر رەت كوزىمىز جەتتى.

 

بۇلاي ءسوز سالماقتاۋىمىزدىڭ ءوز باعىت-باعدارى بار. نەگە دەسەڭىز, حالىق­ارالىق تۇركى اكادەمياسى جانە يۋنۋس ەمرە اتىنداعى تۇرىك مادەني ورتا­لىعى­نىڭ قولداۋىمەن وتكەن دوڭ­گەلەك ۇستەلدە اعايىنعا اق لەبىزىن اق­تار­عان قوعام زيالى­لارىنىڭ تۇرىك جۇرتى­نا دەگەن ىستىق ىقىلاسىنىڭ ايرىق­شا ەكەنىن بايقادىق. الدىمەن قاتىسۋ­شىلارعا ءوز زامانىنىڭ زاڭعار پەرزەنتى مۇستافا كەمالعا ارنال­عان كىتاپ كورمەسى ۇسىنىلىپ, تورىنەن ءتورت تاراپ نۇرلى ءسوز كۇتكەن, كوركىنە كۇللى ەل كوز تىككەن تۇركيا مەملەكەتىنىڭ عاسىرعا جۋىق عۇمىرناماسىنان سىر تارتقان كور­كەم­فيلم كورسەتىلدى.

كەلەلى كەزدەسۋدىڭ تىزگىنىن ۇستاعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى جينال­عانداردى اتالعان مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ, بەتاشار ءسوزدى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ۋفۋك ەكيدجيگە ۇسىندى.

– تاۋەلسىزدىكتەن ارتىق قىمبات دۇنيە جوق. تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ قازىرگى قول جەتكەن تابىستارى ازاتتىق جولىنداعى ازاپتى جىلداردىڭ جەمىسى. تۇرىك حالقى بۇل كۇنگە وڭاي جەتە قويعان جوق. ول جولدا قانشاما باۋىرىمىزدىڭ قانى توگىلدى. ۇلت بولىپ ۇيىسۋ مەن مەملەكەت بولىپ قالىپتاسۋدىڭ نەبىر كەزەڭدەرىنەن ءوتتى. باقىتىمىزعا وراي 1923 جىلى 29 قازاندا ەركىندىككە قول جالعاپ, سول ۋاقىتتاعى جاس رەسپۋبلي­كامىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى بولىپ مارشال مۇستافا كەمال سايلاندى. مەملەكەت پەن حالىق الدىنداعى ەڭبەگى ءۇشىن وعان 1934 جىلى 24 قاراشادا «اتاتۇرىك» تەگى بەرىلدى. زاڭعار تۇلعامىز تۇركيا تەرريتورياسىن تالان-تاراجعا ءتۇسىپ, بودان بولۋدان قۇتقاردى. سونىڭ ارقاسىندا ەگەمەندىكپەن ەركىن تىنىستاپ كەلەمىز, – دەي كەلە ەلشى, وسى ايتۋلى شارانى ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىسىن ءبىلدىردى.

ودان كەيىن ءسوز كەزەگى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى قحا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى  جان­سەيىت تۇيمەباەۆقا بەرىلدى. ەكى تىلدە قاتار سويلەپ, تۇركيانىڭ ازاتتىق جولىنداعى كۇرەسىن بايانداعان جانسەيىت قانسەيىت ۇلى ءتۇبى ءبىر قوس ەلدىڭ باۋىرلاستىعى نىعايا بەرۋىن تىلەدى.

جيىنعا سونداي-اق سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ دەپارتامەنت ديرەكتورى ەرجان مۇقاش, تۇركى كەڭەسى اقساقالدارى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ءادىل احمەتوۆ قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.

جيىن بارىسىندا يۋنۋس ەمرە اتىن­داعى تۇرىك مادەني ورتالىعىنىڭ ءبىلىم الۋشىلارى مۇحاممەديار انكاباەۆ پەن باقداۋلەت تاشمانوۆ تۇرىك تىلىندە ارناۋ ولەڭ وقىپ, ارنايى العىس حاتپەن ماراپاتتالدى. 

ايتا كەتۋ كەرەك, وسىدان عاسىرعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن انادولىدا ۇلت كوش­­­باس­­شىسى اتاتۇرىك باستاعان شەتەل ينتەر­­­ۆەنتتەرىنىڭ جاۋلاۋىنان ازات ەتۋگە باعىت­­تالعان ۇلت-ازاتتىق كۇرەس جەڭىسپەن اياقتال­عان ەدى. سودان ەل كونستيتۋتسياسىنا وز­گەرىستەر ەنىپ, تۇركيا رەسپۋبليكاسى ومىرگە كەلدى. ءداستۇر بويىنشا مەرەكەلىك شارا­لار سول ەلدىڭ باس قالاسى انكاراداعى اتاتۇرىك كەسەنەسىنەن باستاۋ الادى. وسى رەتتە قازاقستان دا باۋىرلاس ەلدىڭ ۇلىق مەرەكەسىن قاستەرلەپ, جىل سايىن قۋانى­شىنا ورتاقتاسىپ كەلەدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار