• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
تانىم 29 قازان, 2020

باقىتحان قىلقالامىنداعى «قورقىت»

790 رەت
كورسەتىلدى

ۇلتتىق مۋزەي̆ – كونە تاريح كوشىنىڭ باي كەرۋەنى سياقتى. ونىڭ قورىنداعى قۇندى جادىگەرلەر ءبىزدىڭ كەشەگىمىز بەن بۇگىنىمىزدى جالعاپ جاتقان التىن كوپىر دەۋگە بولادى. جالپى, مۋزەيگە ءجيى بارىپ تۇرۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرعان ءجون. الايدا قازىرگى جاھاندىق جاعدايعا بايلانىستى كوپشىلىك جينالاتىن جەرلەرگە ءجيى باس سۇعۋ اسا قاۋىپتى ەكەنىن دە ەسكەرگەن دۇرىس.

بۇل رەتتە ۇلتتىق مۋزەي ەلىمىزدەگى كارانتينگە بايلانىستى جاڭا جوبالاردى قولعا العاندىقتارىن ايتادى. تاريحي جادىگەرلەرگە قۇمار جاندار, كوركەم كەسكىندەمەلەردى, ەرەكشە مۇسىندەردى ىزدەپ جۇرەتىن كوزىقاراقتى قاۋىم ەندىگى جەردە قاشىقتان وتىرىپ تا ءتۇرلى ونەر تۋىندىلارىن ونلاين تاماشالاۋ مۇمكىندىگىنە يە. ايتالىق اتالعان مۇراجايدىڭ ء«بىر تۋىندى تاريحى» جوباسى كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىققان تىڭ باستاما.

جۋىردا مۋزەي سايتى جۇرت نازارىنا قازاقستاندىق سۋرەتشى-پلاكاتشى باقىتحان مىرزاحمەتوۆتىڭ «قورقىت» سۋرەتىن ۇسىندى. بۇل جوبا سونداي-اق ونەرى وزگەشە, تالانتى ەشكىمنەن كەم بولماسا دا تانىمالدىلىعى تومەن ناعىز ونەر ادامدارىن كوپشىلىككە تانىتۋعا تاپتىرماس الاڭ دەۋگە بولادى. جاڭا جوبانى ايرىقشا اتاپ ءوتۋىمىزدىڭ سەبەبى دە سول, ءبىزدىڭ كوپ وقىرمان ەلوردادان الىس شالعاي اۋىلداردا جاتىر. كوپ وقىرمان ۇلتتىق مۋزەيدىڭ اتىنا جاقسى قانىق بولعانىمەن ءىشىن ارالاپ, وندا قانداي قۇندى جادىگەرلەر جاتقانىنان بەيحابار. ءبىز ءبىر جاعى وسىناۋ ونەر تۋىندىلارىن, ولاردى تۋدىرۋشى تالانت يەلەرىن گازەتىمىز ارقىلى كوپشىلىككە تانىستىرۋدى ماقسات ەتەمىز.

كارتينا تۋرالى ايتپاس بۇرىن اۆتور جايلى ازعانتاي اقپارات بەرە كەتكەن ءجون. باقىتحان مىرزاحمەتوۆ ن.ۆ.گوگول اتىنداعى الماتى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىنىڭ (1970-1976)  جانە ۆ.ي.سۋريكوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك كوركەمسۋرەت ينستيتۋتىنىڭ (1978-1984) تۇلەگى ەكەن. باقىتحان نەگىزگى ماماندىعى بويىنشا سۋرەتشى-پلاكاتشى. ونىڭ شىعار­ماشىلىق جولى تەاتر قويىلىمدارىنىڭ افيشالارى مەن پلاكاتتارىن سالۋدان باستالعان سياقتى. سودان كەيىن سۋرەتشى كىتاپ يلليۋستراتسيالاۋمەن اينالىسادى. الايدا توقسانىنشى جىلدارى كوركەمسۋرەتكە ءبىرجولا بەت بۇرادى. سۋرەتشىنىڭ كەيىنگى ون جىلدىقتاعى شىعارماشىلىعى, اتاپ ايتساق, «كوش», «جەتى جارعى», «قورقىت» جانە ت.ب. بار تاريحي تاقىرىپتاعى ۇلكەن كوركەمسۋرەتتەرى كوپشىلىكتىڭ نازارىن وزىنە بىردەن اۋدارادى.

ال ەندى بۇگىنگى جاريالانىپ وتىرعان «قورقىت» سۋرەتىنە كەلەر بولساق, سۋرەتشى بۇل جۇمىسىندا تۇركى حالىقتارىنىڭ ەپوستارىندا جىرلاناتىن قورقىت اتانىڭ اڭىز تۇلعاسىنا ايرىقشا ءمان بەرەدى.

جالپى كوركۋد, قورقىت نەمەسە گورگۋت اتا – ح عاسىرداعى تۇركى حالىقتارىنا ورتاق جىراۋ, قوبىزشى. سىرداريا بويىندا دۇنيەگە كەلگەن اڭىز تۇلعا تۋرالى قازاق دالاسىندا دا نەبىر ءاپسانا كوپ. ول – قوبىزدىڭ اتاسى, اقىن, باقسى, ابىز رەتىندە ءبىزدىڭ ادەبيەتىمىزدە دە, تاريحىمىزدا دا كۇردەلى وبرازعا يە. قورقىت تۋرالى اڭىزدار تۇركى حالىقتارىنىڭ قىپشاق بۇتا­عىندا (قازاق, قاراقالپاق) جانە اسىرەسە وڭتۇستىك وعىز بۇتاعىنان تاراعان حالىقتاردا (تۇرىكمەن, ازەربايجان, تۇرىك) كوپ كەزدەسەدى.

باقىتحان سۋرەتشىنىڭ قيالىنداعى قورقىت بەينەسى ادامعا ءبىر كورگەننەن ەرەكشە اسەر ەتەدى. ۆەرتيكال ءپىشىندى كارتينادان تۇيەنىڭ ۇستىندە قوبىز تارتىپ وتىرعان قاريانى كورەمىز. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, سۋرەت بوياۋلارىنىڭ قانىق بولۋى, ۇساق دەتالداردىڭ كوپ قولدانىلماۋى, ءتۇس پاليتراسىنىڭ بەيتاراپتىعى نەگىزگى نىساندى بۇركەمەلەمەيدى. سۋرەتتىڭ باستى بولىگى سۇر اسپاننان تۇرادى. تومەنگى جاعىنان دۇنيەنى كوشىرىپ اكەتەردەي ازىناۋىق جەلدىڭ قۇمدى قالاي سۋىرىپ جاتقانىن كورەمىز. كوكجيەكتىڭ تومەندە بولۋى تۇيە مەن ونىڭ ۇستىندەگى قارياعا بىردەن نازار اۋدارتادى.

ءبارىمىز بىلەتىندەي, اڭىز بويىنشا ولىمنەن قاشىپ, ماڭگىلىك ءومىردى ىزدەگەن قورقىت اتا دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىن ارالايدى. سازگەر قوبىزدان حالىق پەن ەلدىڭ تاعدىرىن جىرلايتىن اۋەن شىعارادى, ولاردىڭ بولاشاعىنا تولعانادى. قورقىت پەن قوبىز ءومىردىڭ ءمانى, باقىت تۋرالى وي تولعايدى. سۋرەتشى ءدال وسى ءساتتى بەينەلەگەنى اتالعان كارتينادان انىق بايقالادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار