«اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى دەپۋتاتتىق فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى وسىلاي دەيدى
كەشە «قازمەديا ورتالىعىنىڭ» كەزەكتى سپيكەرلەرى رەتىندە ماجىلىستەگى «اق جول» دپ فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى الماس تۇرتاەۆ, مەرۋەرت قازبەكوۆا جانە نۇرلان جازىلبەكوۆ جۋرناليستەر الدىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەرىنە وراي وزدەرىنىڭ ويلارىن ورتاعا سالدى.
«اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى دەپۋتاتتىق فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى وسىلاي دەيدى
كەشە «قازمەديا ورتالىعىنىڭ» كەزەكتى سپيكەرلەرى رەتىندە ماجىلىستەگى «اق جول» دپ فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى الماس تۇرتاەۆ, مەرۋەرت قازبەكوۆا جانە نۇرلان جازىلبەكوۆ جۋرناليستەر الدىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەرىنە وراي وزدەرىنىڭ ويلارىن ورتاعا سالدى.
الدىمەن سويلەگەن ا.تۇرتاەۆ پرەزيدەنتتىڭ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا ەلدىڭ 43 اۋدانى مەن قالاسىندا نەسيەلەردىڭ پايىزدىق ءوسىمىن سۋبسيديالاۋ جۇمىسىنىڭ جۇرگىزىلمەيتىندىگىن سىناعان ءسوزىن ەسكە الىپ, وسى سىندى تۇزەتۋدىڭ ورنىنا وڭىرلىك دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى باعدارلامانىڭ ىسكە اسپاۋ سەبەبى وعان ءىرى كومپانيالاردىڭ ارالاسۋىنان بولىپ وتىر. ولار سۋبسيديادان باس تارتىپ, شاعىن نەسيەلەرگە كەپىلدىك بەرۋگە كوشەدى, دەگەن ءسوزىن سىنادى.
بۇل دەگەنىڭىز, ناعىز ساندىراق, دەدى ول. بىزدەگى ءىرى كومپانيالار حالىقارالىق ولشەممەن العاندا ورتا بيزنەسكە عانا جاتادى. كەز كەلگەن سالانىڭ وسىنداي وندىرىستىك كاسىپورىندارىنىڭ قۇنى 2-3 ملن. دوللاردان اسپايدى. تەك بۇل سوماعا عيماراتتاردىڭ باعاسى مەن ينفراقۇرىلىمداردىڭ قۇنىن قوسقاندا عانا شاعىن بيزنەس كريتەريىنەن اسىپ كەتەدى. ال ۆيتسە-مينيستر بۇلاردىڭ ءبارىن اسا ءىرى كومپانيالارعا جاتقىزىپ, وندىرىستىك قۋاتى جوق بولعاندىقتان, ورتا جانە شاعىن بيزنەسكە جاتاتىن ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنىڭ كاسىپورىندارىن عانا قولداعىسى كەلەدى. ساۋدا سالاسىن عانا قولداۋ دەگەنىڭىز, تەك يمپورتتىق تاۋارلاردى عانا قولداۋ دەگەن ءسوز. بۇرىنعى, داعدارىسقا قارسى باعدارلاما بويىنشا وسىلاي بولعان, ياعني بولىنگەن قاراجاتتىڭ 70 پايىزى ساۋدا سالاسىن قولداۋعا كەتكەن. قازىر دە سول جاعداي قايتالانىپ, ءىس جۇزىندە ۇكىمەت شەتەلدىك وندىرىسشىلەردى قولداعالى وتىر. ءبىز بۇعان تۇبەگەيلى قارسىمىز, بولىنگەن قاراجات ءوزىمىزدىڭ وندىرىستەگى شاعىن جانە ءىرى بيزنەستى قولداۋى كەرەك.
وسى باعىتتاعى ءسوزىن ا.تۇرتاەۆ وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ارەكەتتەرى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا ەمەس, كەرىسىنشە وعان قاتىساتىن كاسىپورىنداردى قىسقارتۋعا باعىتتالىپ وتىر, دەگەن قاتاڭ سىنىن ايتۋمەن ءتامامدادى. كەلەسى كەزەكتە ول «اق جول» دپ توراعاسى ا.پەرۋاشەۆتىڭ بۇرىنعى ءسوزىن قايتالاپ, ايەلدەردىڭ زەينەتكەرلىك جاسىن ءوسىرۋ ءۇشىن ولارعا لايىقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى. ءىس جۇزىندە ۇكىمەت ايەل ادامدار كوپتەپ جۇمىس ىستەي الاتىن توقىما, تىگىن, تاعام ازىرلەۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىن قولداپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا جاعداي جاساعان جوق. بۇل سالالاردىڭ سالىعىن تومەندەتىپ, ىنتالاندىرۋ شارالارىن جۇرگىزۋدىڭ ورنىنا ۇكىمەت, كەرىسىنشە, ولاردى قولداۋ تىزىمىنەن (مىسالى, جەڭىل ونەركاسىپتى) شىعارىپ تاستاپ جاتىر, دەدى ول.
كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان دەپۋتات م.قازبەكوۆانىڭ دا ۇكىمەتتىڭ سالعىرت جۇمىسىنا ايتار سىندارى مول ەكەن. الدىمەن ول ماجىلىسكە ۇسىنىلعان «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىندا توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ كوممەرتسيالىق ۇيىمداردىڭ قۇزىرىنا بەرۋدى كوزدەپ وتىرعان «تاۋەكەلدەردىڭ تاۋەلسىز باعاسى» دەلىنەتىن جۇيەنى زاڭداستىرۋعا ۇمتىلىپ وتىرعانىن سىنادى. ءبىز مۇنى مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن تەكسەرىستىڭ ساۋداعا سالىنۋى دەپ سانايمىز. بۇل – سىبايلاس جەمقورلىققا تۋرا جول اشاتىن مۇمكىنشىلىك, دەدى ول. ال ەندى ءبىزدىڭ وسىعان قارسى بولعانىمىزدى تجم حالىققا تونىن تەرىس اينالدىرىپ ءتۇسىندىرىپ جاتىر. ولار «اق جولدىڭ» ۇسىنىسىن دەپۋتاتتار قولدامادى دەپ جاريالادى. ءىس جۇزىندە ءبىزدىڭ 70-تەن ارتىق تۇزەتۋلەرىمىز قابىلدانعان ەدى. ارينە, 70 شاقتىسى وتپەدى, بىراق ءبارىبىر «اق جولدىڭ» تۇزەتۋلەرىن دەپۋتاتتار قولدامادى دەگەن ءسوز دۇرىس ەمەس قوي, دەدى م.قازبەكوۆا. ودان ءارى دەپۋتات دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىندەگى ءبىر كەلەڭسىز جاعدايعا توقتالدى. سارى اۋرۋدى ەمدەيتىن ءدارىنىڭ ءبىر امپۋلاسىنىڭ باعاسى بىزدە ءۇش ەسە ارتىپ, 310 اقش دوللارىنا تەڭ بولىپ وتىر. ونى تەندەردەن ۇتىپ العان «سك فارماتسيا» جشس ەكەن. ال گرۋزيادا ءدال وسى ءدارىنىڭ باعاسى 65 دوللار عانا. ءدارىنىڭ باعاسىن مەملەكەتتىڭ قاراجاتىنا ءۇش ەسە قىمباتقا الۋ كىمگە ءتيىمدى سوندا, دەپ دەپۋتات ءوزىنىڭ ءسوزىن سۇراقپەن ءبىتىردى.
«اق جول» فراكتسياسىنان بريفينگكە كەلگەن سوڭعى سپيكەر نۇرلان جازىلبەكوۆ بولدى. ول ەلباسىنىڭ ەنەرگيا ۇنەمدەۋ ماسەلەسىن سىناعان سوزدەرىن قوستاپ, 2012 جىلى «اق جول» فراكتسياسى ەلەكتر قۋاتى تاريفتەرىنىڭ نەگە شامادان تىس جوعارى ەكەنىن تەكسەرۋدى سۇراپ ۇكىمەتكە ەكى رەت ساۋال جولداعانىن ايتتى. ءبىز ەلەكتر قۋاتىن وندىرۋشىلەردىڭ شىعىندارى 20-30 پايىزعا جەتىپ وتىرعانىن, وسىنى كاسىپورىندار حالىقتىڭ ەسەبىنەن وندىرەتىنىن ايتقان ەدىك. ال ەۋروپا ەلدەرىندەگى شىعىندار 4 پايىزدان اسپايتىنىن كورسەتكەنبىز. سونىمەن بىرگە, كاسىپورىندار تازا ءتۇسىمنىڭ ءبىر بولىگىن جاڭا اكتيۆتەر ساتىپ الۋعا, تەحنيكالىق جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋدىڭ ورنىنا تولىعىمەن وزدەرىنىڭ قۇرىلتايشىلارىنا ديۆيدەنت تولەۋگە جۇمسايتىنىن ەسكەرتكەنبىز. وسى ماسەلەلەردى دەپۋتاتتاردىڭ قاتىسۋىمەن تەكسەرەتىن ۇكىمەتتىك كوميسسيا قۇرىلۋىن تالاپ ەتكەن ەدىك. بىراق, 2012 جىلدىڭ 26 شىلدەسىندە قۇرىلعان سول كوميسسيا وسى كۇنگە دەيىن ءبىر-اق رەت وتىرىس وتكىزىپ, جۇمىسىن ەش ناتيجەسىز اياقتادى, دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار, ول تۇرعىن-ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ ىسىندەگى ولقىلىقتاردىڭ دا دۇرىس سىنالعانىن جەتكىزدى. بۇل سالانى جاڭعىرتۋ تۋرالى 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاما بويىنشا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 10,5 ملرد. تەڭگە بولىنگەن ەدى. الايدا, ناتيجەسى كوڭىل كونشىتەرلىك ەمەس. ايماقتار بويىنشا 2013 جىلعا 26 ملرد. تەڭگە سۇراتىلعان بولسا, وعان ءبىر تيىن دا بولىنگەن جوق, دەدى ن.جازىلبەكوۆ. كەلەسى كەزەكتە ول ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردەگى تۇتىنۋ نەسيەسىنىڭ ارتا ءتۇسۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. ەلباسىنىڭ شاعىن بيزنەستى نەسيەلەندىرۋدىڭ 2013 جىلى 13 پايىزعا ازايىپ, ال تۇتىنۋ نەسيەسىنىڭ كولەمى 50 پايىزعا ارتىپ, 2 ترلن. تەڭگەگە جەتكەنىن, جىلدىق ءوسىمى 22 پايىز بولعانىن اتاپ وتكەنىنە بايلانىستى: ءبىز بۇل تۋرالى پرەمەر-مينيستر مەن ۇلتتىق بانك توراعاسىنا 1 قاراشادا ساۋال جولدادىق, دەدى. ءبىزدىڭ پىكىرىمىزشە, نەسيەنىڭ ءاربىر ايداعى تولەنۋى نەسيە الۋشىنىڭ تابىسىنا تىكەلەي تاۋەلدى بولۋى كەرەك.
سونداي-اق, دەپۋتات «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنا توقتالىپ, ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورىن دامىتۋدى قولعا الۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».