ەل جانە ەلباسى

ارينە, كەز كەلگەن قوعام كەمشىلىكسىز ءارى ىركىلىسسىز ىلگەرى جىلجىمايدى. وسىنداي ساتتەردە وعان وڭ باعىت-باعدار سىلتەپ وتىرۋ, كەي كەزدەرى سىن تەزى­نە الىپ, قاجەت بولسا, كەزەك كۇتتىرمەس شەشىم قا­بىلداۋ اسا قاجەت. ۇكىمەتتىڭ سوڭعى وتكەن كەڭەي­تىل­گەن وتىرىسىندا دا مينيسترلەر كابينەتى مەن جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا قاراتا ءادىل سىن ايتىلدى. ول ناتيجەسىز دە ەمەس. وسىعان وراي, تومەندە ەلبا­سىنا قاراپايىم ەل ەڭبەككەرلەرى تاراپىنان بىلدىرىلگەن ريزاشىلىقتار جاريالانىپ وتىر.

 

ءبارىن ءبىلىپ وتىر ەكەن

ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا كوپتەگەن ماسەلەلەردى سىن تەزىنە الدى. اتقارىلماي جاتقان ىستەر تۋراسىندا, قولعا الىنىپ, ورتا جولدا قالىپ قويعان جوبالار جايىندا ەش بۇكپەسىز ايتىپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن جاسالاتىن شارۋالاردى شيرىقتىرۋ كەرەكتىگىن باسا ەسكەرتتى. جيىندا بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجاتتىڭ يگەرىلمەي, ءوز نىساناسىنا جەتپەي جاتقانى دا جاسىرىن قالعان جوق. الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا بيۋدجەتتەن بولىنگەن 150 ميلليارد تەڭگە شاماسىنداعى قارجى يگەرىلمەي قالعالى تۇر ەكەن.

بۇل نە سوندا؟ قولدا باردى ۇقساتا الماي وتىرعانىمىز ەمەس پە؟ بىلۋىمىزشە, جىل باسىندا بيۋدجەت بەلگىلەنەدى. ءار سالا بويىنشا قاجەتتىلىگىنە قاراي قارجى بولىنەدى. دەگەنمەن, وسى كەزدە كوپتەگەن قاتەلىكتەر كەتەتىن سياقتى. ايتپەسە ەلدىڭ پايداسى ءۇشىن قازىنادان بەرىلەتىن قارجى نەگە يگەرىلمەيدى؟

كەڭەيتىلگەن ءماجىلىس كەزىندە سالىنىپ جاتقان مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى تۋرالى دا ءسوز بولدى. بىردەي سالىنىپ جاتقان مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا كەتەتىن شىعىننىڭ ەكى بولەك ەكەنىن دە اتالعان جيىننان ەستىدىك. سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار نىسانداردىڭ كوپتەپ سالىنىپ جاتقانى راس. الىس تا شالعاي جەرلەردە مەكتەپ, ەمحانا, بالاباقشالاردىڭ بوي كوتەرۋى وسى ءسوزىمىزدىڭ دالەلى. دەگەنمەن, بۇل جەرلەردە دە بولىنگەن قارجى اركىمنىڭ اۋزىندا كەتىپ, كولدەنەڭ كەلگەن ادامداردىڭ قالتاسىنا ءتۇسىپ جاتقان كەزدەردىڭ بولىپ جاتقانى جۇرتقا ايان. بۇل دا ءبىزدىڭ قوعامداعى كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ ءبىرى.

ەلباسى وسىنداي كەلەڭسىزدىك­تەرگە توقتاۋ سالىپ, قاتاڭ باقىلاۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. جالپى, كەڭەي­تىلگەن وتىرىستا ەلباسىنىڭ ەل­دەگى بارلىق جاعدايدان حاباردار ەكەنىنە جانە ولاردى تۇزەتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن جۇمساپ, اينالاسىنداعى ادامداردى دا سوعان شاقىرىپ وتىرعانىنا كو­زىمىز جەتتى. باقىلاۋ بار جەر­دە ناتيجە دە بولادى. ءبىز ەلباسىمىزدىڭ قازاقستانداعى بارلىق ماسەلەنى ءوز نازارىندا ۇستاپ وتىرعانىنا قۋاندىق.

گۇلبانۋ ايداروۆا,

مۇعالىم.

قىزىلوردا وبلىسى.

 

حالىقتىڭ ارمان-مۇددەسى قاعىس قالمايدى

قازاقستاندىقتاردىڭ 98 پايىزدان استامى مەملە­كەت باسشىسى 11 قازان كۇنگى وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا كوتەرگەن ماسەلەلەر حالىقتىڭ ارمان-مۇددەسىن بىلدىرەدى دەپ ەسەپتەيدى.

1-7 قاراشادا مەملەكەت باس­شى­سى 11 قازاندا ۇكىمەتتىڭ كەڭەي­تىلگەن وتىرىسىندا كوتەر­گەن ماسە­لە­لەر بويىنشا الەۋمەتتىك ساۋالداما جۇرگىزىلدى.

ساۋالداما ناتيجەلەرى بو­يىن­شا قازاق­ستان­دىقتاردىڭ 98%-ى مەملەكەت باسشىسى 11 قازان كۇن­گى وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتى­­رىسىندا كوتەرگەن بارلىق ما­سەلەلەر حا­لىقتىڭ ارمان-مۇددەسىن بىلدىرەدى دەپ ەسەپتەيدى.

بۇل ورايدا, سۇراۋ سالىن­عان­داردىڭ 92%-ى مەملە­كەت باس­شىسىنىڭ ۇكىمەتكە اۋىل­ شا­رۋا­شىلىعىن دامىتۋ بو­­يىنشا تاپسىرمالارىن قول­داي­دى.

ەل پرەزيدەنتىنىڭ پايدا­لا­نىل­ماي جاتقان جەرلەرگە ەگجەي-تەگجەيلى رەۆيزيا جۇرگىزۋ جانە ولاردى اينالىمعا قوسۋ تەتىكتەرىن جاساۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرماسى ءار سۇراۋ سالىنعان ەكىنشى ادامنان (91,7%) وڭ پىكىر تاپقان.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ قابىل­دانعان بارلىق باعدارلامالاردى جونگە كەل­تى­رۋ قاجەتتىگى تۋرالى جانە جەكەلەگەن باعدار­لا­ما­لار بويىنشا قارجىلاردىڭ تو­لىق يگەرىل­مەۋى تۋرالى سىنىن رەس­پوندەنتتەردىڭ 92%-ى قولدايدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ باسى ارتىق كوپتەگەن پروتسەدۋرالار مەن سايكەستەندىرۋگە وراي بيۋد­جەت­تەردىڭ ساپاسىز ورىندالۋى تۋرالى سىن-ەسكەرتپەسىنىڭ ادىل­دى­گىن سۇراۋ سالىنعانداردىڭ 94%-ى بولىسەدى.

98%-ى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جوس­پار­لاۋ مەن مەملەكەتتىك بيۋد­جەتتىڭ ورىندالۋ ساپاسىن جوعا­رى­لاتۋ تۋرالى تاپسىرماسىن قولدايدى.

سۇراۋ سالىنعانداردىڭ 97,5%-ى مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا جوبالارعا, اسىرەسە, قۇ­رىلىس سالاسىنداعى جاڭا جوبالارعا كۇر­دەلى شىعىنداردى ارزانداتۋ ءۇشىن جاڭا تەح­نولوگيالاردى پايدا­لانۋ بويىنشا تالاپتارىمەن كەلىسەدى.

رەسپوندەنتتەردىڭ 99%-ى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ماس كۇيدە جكو جاساعانى ءۇشىن جازالاۋدى قاتاڭداتۋ قاجەتتىگى تۋرا­لى تەزيسىمەن تولىقتاي كەلىسەتىنىن مالىمدەيدى.

سۇراۋ سالىنعانداردىڭ 95,4%-ى مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ ءبىلىم بەرۋ نىساندارى ماتەريال­دىق-تەحنيكالىق بازالارى, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا بىلىكتى ماماندار سانىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى سىنىمەن تولىقتاي كەلىسەدى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوز­ارا مىندەتتەمە قاعيداتتارى بو­يىنشا ەڭبەككە قابىلەتتى ادام­دار ءۇشىن الەۋمەتتىك كومەك بەرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ەسكەرتپەسىن قا­زاق­ستاندىقتاردىڭ 96%-ى قول­داسا, 93%-ى – «جۇمىسپەن قام­تۋ-2020» جول كارتاسىنا قا­تىستى اي­تىلعان سىنمەن كەلىسەدى.

سۇراۋ سالىنعانداردىڭ با­سىم بولى­گ­ى ۇكىمەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دا­مىتۋ سا­لاسىنداعى ءىس-ارەكەتىن ءوزى­نىڭ قا­نا­عاتتانۋشىلىق دەڭگەيى بويىنشا «كوپ جاع­دايدا قا­نا­عات­تانبايمىن» دەپ باعالايدى.

 

الىپ بايتەرەكتىڭ ءبىر-ءبىر بۇتاعىمىز

مەن جامبىل وبلىسىنىڭ ورتالىعىنداعى قابىلبەك سارىمولداەۆ اتىنداعى بالالار ۇيىندە ءوستىم. بىراق بالالار ۇيىنەن تۇلەپ ۇشقان 2008 جىل مەن ءۇشىن وتە اۋىر بولدى. ويتكەنى, قارا شاڭىراعىم – بالالار ۇيىنە ابدەن باۋىر باسىپ قالىپپىن. الدىمدا: «ەندى قايدا بارىپ كۇن كورەمىن؟ باسپانانى قايتەمىن؟» دەگەن جاۋابى قيىن ساۋالدار تۇردى.

بىراق: ء«بىرىنشى بايلىق – دەنساۋلىق, ەكىنشى بايلىق – اق جاۋلىق, ءۇشىنشى بايلىق – ون ساۋلىق», دەپ قازاق باۋىرلارىم ايتقانداي, ءوزىم ۇناتاتىن بويجەتكەنمەن باس قوسىپ, تاراز قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى ءشولدالا اۋىلىندا پاتەر جالداپ ءومىر سۇرە باستادىم. جاقىندا اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى حابارلاسىپ, «وبلىس اكىمىنىڭ قابىلداۋىنا باراسىڭ, ساعان پاتەر بەرمەكشى» دەگەندە, شىنىمدى ايتسام, ءوز قۇلاعىما ءوزىم سەنبەدىم. سويتسەم, ەلىمىزدىڭ «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە بايلانىستى جەتىمدەر ۇيىندە تاربيەلەنەتىن بالالار مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان كەزەكتەن تىس پاتەر الۋعا قۇقىلى ەكەن.

پاتەر العان كەزدەگى قۋانىشىمدى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. وسىنىڭ ءبارى ەل تىنىشتىعىنىڭ, جەتىمدەرىن جىلاتپاي, جەسىرلەرىن قاڭعىرتپاي دۇرىس باعىت-باعدار بەرىپ وتىرعان ەلباسى ساياساتىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن. زاڭ دا الەۋمەتتىك تۇرعىدان قورعالۋعا ءتيىستى ءبىز سياقتىلارعا دۇرىس جۇمىس ىستەي باستادى. مىنە, مەن ەلباسى ماقۇلداعان سول دۇرىس زاڭنىڭ ناتيجەسىندە پاتەرلى بولدىم.

ءسوزدىڭ رەتى كەلىپ تۇرعاندا ايتا كەتەيىن, «قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا ءبىزدىڭ وبلىستا دا ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. بيىل جىل اياعىنا دەيىن 7 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلمەكشى. ونىڭ 6-ىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى بىلتىر باستالعان. ونىڭ 3-ءۋى تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعاندارعا بەرىلسە, 3-ءۋى جاس وتباسىلارىنا جالعا بەرىلمەك. ءبىر ءۇيدى يپوتەكالىق دەپ ەستىدىم.

ايتپاقشى, ەلباسى ساياساتىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ وتە قارقىندى دامۋىنا بەلسەنە اتسالىسىپ جۇرگەن وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ مەنەن باسقا دا 14 باسپاناسىزعا پاتەر كىلتىن تابىس ەتتى. پاتەرلەرىمىز تاراز قالاسىنىڭ «بايتەرەك» شاعىن اۋدانىندا ورنالاسقان. ءبىز ەندى ءوزىمىزدى قازاقستان سياقتى الىپ بايتەرەكتىڭ ءبىر-ءبىر بۇتاعىمىز دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا تولىق قۇقىمىز بار.

الەكساندر مۋراۆەۆ,

جۇمىسشى.

تاراز.

 

جاڭا باعدارلاما ازىرلەۋدىڭ قيسىنى شامالى

ەلىمىزدەگى اۋىلدىق اۋماقتار جان-جاقتى دامىماي, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق دەڭگەيىن جاڭا ساتىعا كوتەرۋ ەش مۇمكىن ەمەس. مۇنداي ومىرشەڭ كوزقاراس ەل ىشىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەس پەن كاسىپكەرلىكتىڭ ورىستەۋىنە دە كەڭ جول اشا الادى.

مۇنداي جاۋاپتى دا كۇردەلى ماسەلە ءبىر كۇننىڭ, نەمەسە ءبىر جىلدىڭ ەنشىسىنە تيەتىن ءىس ەمەس. وسىنداي باعىتتاعى بايىپتى باعدارلاما, ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن ماجىلىسىندە ەلباسى اتاپ كورسەتكەندەي, 2004-2010 جىلدارى جۇزەگە اسىرىلعانىن ۇمىتا قويعان جوقپىز. سوعان سايكەس جەرگىلىكتى جەردە اۋىلدىق اۋماقتاردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالعان ەدى. بۇعان شىڭعىرلاۋ جەرىنەن دە مىسالدار كەلتىرۋگە بولادى.

ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل – وتە اۋقىمدى, ۇزاق مەرزىمدى قاجەت ەتەتىن ىلكىمدى ءىس. ونى ورىنداۋ ءۇشىن اسىعۋ كەرەك شىعار, الايدا اپتىعۋدىڭ قاجەتى شامالى دەر ەدىك. سوندىقتان دا باعدارلامادا قاراستىرىلعان مىندەتتەر مەن مەجەلەردى بايىپپەن قاراستىرا بىلسە, سونىڭ ءوزى از ولجا ەمەس. قازىر اۋدانىمىزدا اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ جونىندە العا قويىلعان ماقسات ءوز جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. ءبىز سوعان سۇيسىنەمىز. ياعني, وسىدان ون جىلعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن قولعا الىنعان باعدارلاما ءوزىنىڭ مۇمكىندىگى مەن الەۋەتىن ءالى تاۋىسا قويماعانى باسى اشىق اقيقات.

سوعان قاراماستان, اۋىلدىق اۋماق­تاردى دامىتۋ جونىندەگى جاڭا باعدار­لا­مانى ازىر­لەۋدىڭ قانداي قيسىنى بار. ارينە, ونىڭ ەشقانداي قيسىنى بولماسا كەرەك. ەل پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «مۇن­داي جاڭاشىلدىققا» كۇمان كەلتىرۋى وتە ورىن­دى. ونىڭ ەسەسىنە باس­تى ماقسات, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اتاپ كور­سەت­كەندەي, بۇرىنعى باعدارلامادا كور­سەتىلگەن مىندەتتەردى اياعىنا دەيىن جەت­كىزۋگە باعىتتالسا, جەتىپ جاتىر ەمەس پە. جوعارىداعىداي تالابى مەن تىلەگى ارقى­لى ەلباسى ەلگە دەگەن شىنايى جاناشىر­لىقتىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر دەپ ەسەپتەيمىز.

مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, اتالعان ءىستىڭ ناقتى ناتيجەلەرى بو­يىنشا وعان جاۋاپتى ادامدار مەن ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك ورگان جەتەكشىلەرى ەسەپ بەرەتىن بولسا, بۇل باعدارلامانىڭ اجارى ودان ءارى اشىلا تۇسەرى كامىل. ەلباسىنىڭ مۇنداي ورىندى تالاپ-تىلەگىنەن كەيىن ءدال سولاي بولارىنا ەشقانداي كۇمانىمىز جوق.

ءسوز سوڭىندا اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋعا قاتىستى ەلباسىنىڭ ۇلكەن قامقورلىق پەن جاناشىرلىققا تولى سوزدەرى مەن تايعا تاڭبا باسقانداي ناقتى, قىسقا دا نۇسقا ويلارى ءۇشىن ريزاشىلىعىمىزدى جەتكىزگىمىز كەلەدى.

ماديار بايجانوۆ,

شىڭعىرلاۋ اۋدانىنداعى «جەڭىس» شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى.

باتىس قازاقستان وبلىسى,

شىڭعىرلاۋ اۋدانى.

 

بالالارعا تەگىن بولادى

تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى­نە وراي استانا بالالار ۇي­لە­رى­نىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى قالا كي­نو­تەاترلارى مەن مۇز ايدىندارىنا تەگىن باراتىن بولادى.

20 قاراشادا كامەلەتكە تولما­عان­داردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى «الاۋ» سپورت­ كەشەنىنىڭ مۇز ايدىنىنا بار­سا, 30 قاراشادا تۇڭعىش پرە­زي­دەنتتىڭ مۇراجايىندا, 27 قا­را­شادا سۋعا ءتۇسۋ ءۇشىن «حان شاتىر» جاعاجايىندا بولادى. 29 قارا­شادا «تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى» تاقىرىبىندا تاربيە شارالارى ۇيىمداستىرىلادى. 1 جەلتوقساندا بالالار «ارسەنال» كينوتەاترىنا بارادى. سول كۇنى وتباسىلىق ۇلگىدەگى بالالار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرى ءۇشىن تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە ارنالعان سالتاناتتى لينەيكا وتەدى. سونداي-اق «ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەلباسى جانە پرەزيدەنت رەتىندەگى قالىپتاسۋ جولى» بەينەفيلمىنىڭ كورسەتىلىمى ۇيىمداستىرىلادى.

2011 جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىندا پار­لامەنت سەناتىنىڭ پلەنار­لىق ماجىلىسىندە قازاقستان رەس­پۋب­­ليكاسىنىڭ «قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسىنداعى مەرەكەلەر تۋرالى» زا­ڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدانعانى بەلگىلى. جاڭا مەرەكە كۇنىن بەلگىلەۋ تۋرالى ۇسىنىستى قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دىعىن تويلاۋ قارساڭىندا قازاق­ستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ ەل الدىنداعى ەرەن ەڭبەگىن اتاپ ءوتۋ جانە تانۋ ماق­سا­تىندا ءبىر توپ دەپۋتات ىلگەرىلەتكەن ەدى.

«ەگەمەن-اقپارات».

 

ورىندى تالاپ

قازىر جۇرتتىڭ كوبى جول ۇستىندە جۇرەتىن زامان عوي. قالاعان جەرگە تەز, امان-ەسەن بارىپ-قايتۋ تىلەنەدى. ارينە, بۇل جولداردىڭ جايلى جانە قاۋىپسىز بولۋىنا بايلانىستى ەكەنىن بىلەمىز. وكىنىشكە قاراي, وسى ورايدا ىشاشىرلىق جايلار ءالى جەتكىلىكتى. ماسەلەن, ءبىز جۇمىس بابىنا سايكەس قاراعاندى – جەزقازعان باعىتىندا ءجيى قاتىنايمىز. جول ەسكى, ويقى-شويقى, جىل سايىن جوندەلىپ جاتسا دا قايتا كەدىر-بۇدىرلانىپ شىعا كەلەدى. ءار سورابىن جاتقا توقىساق تا, اسىرەسە, ءتۇن مەزگىلىندە قاۋىپتەنىپ وتىرامىز.

مۇنىڭ سىرتىندا جولاۋ­شى تاسىمالداۋشى جەڭىل كولىكتەر پايدا تابۋعا جارىسا ءارلى-بەرلى باسىپ وزىپ, ۇرەي ۇشىراتىن جايتتار بار. اپاتتار جولدىڭ جارىقشاقتارعا تولى بولۋىمەن بىرگە وسىنداي ورەسكەلدىكتەر سالدارىنان دا ورىن الىپ جاتاتىنى جاسىرىن ەمەس.

جولدار جاي-كۇيىن جاقسى بىلەتىندىكتەن, ەلباسى سىنىن وتە ورىندى سانايمىز. كىم-كىم, بىزدەرگە سىن شىندىعى ءمالىم. سوندىقتان قىرۋار قارجى سارپ ەتىپ سالىناتىن جولداردىڭ ساپاسى دا سوعان ساي بولۋ قاجەتتىگى قاتاڭ تالاپ ەتىلۋىن قولدايمىز. جاعدايدى تۇزەۋگە مۇمكىندىك جەتكىلىكتى. بۇل ءىستى اتقارۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ەندى بىلىنبەي قالماۋعا ءتيىس. سولاي بولۋى كەرەك.    

ەردەن قۇداباەۆ,

جولاۋشىلار اۆتوبۋسىنىڭ جۇرگىزۋشىسى.

قاراعاندى وبلىسى.

 

كاسىپكەر كوكەيىندەگىنى قوزعادى

مەن ەلىمىز جوسپارلى ەكونوميكادان نارىققا كوشكەن جىلداردان باس­تاپ كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا ءوز ىسىممەن ۇلەس قوسىپ كەلەمىن. قاڭقاسى عانا قالعان عيماراتتى جوندەپ, ەت ونىمدەرىن وڭدەۋ وندىرىسىنە اينالدىردىم.

سودان بەرى شۇجىقتىڭ بىرنەشە ءتۇرىن, ەت كونسەرۆىلەرىن جاسايمىز. ەت ونىمدەرى – ىشكى نارىقتا ىلعي دا سۇرانىسقا يە ازىقتىڭ ءبىرى. وزىندىك قۇنىن تومەندەتە الساق, سىرتقى نارىق ءۇشىن دە بۇل قويمادا جاتپايتىن ءونىم ءتۇرى. وسىنداي كاسىپورىن جۇمىسىن اقساتپاي, ىرعاقتى جولعا قويۋ, ونىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ كاسىپكەرگە وڭاي تىرلىك ەمەس. قيىندىقتار شاش ەتەك­تەن بولعانىن دا جاسىرمايمىن.

ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى مەن الەۋمەتتىك دامۋىنا كەدەرگى بولىپ وتىرعان كوپتەگەن ماسەلەلەردى اشىق ايتتى. ەڭ باستىسى, پرەزيدەنت وتە دۇرىس ايتتى. كاسىپكەرلىكتىڭ ماقساتى ءونىم مولشىلىعىن جاساۋ, ادامدارعا جۇمىس بەرۋ جانە بيۋدجەت قورجىنىن تولتىرۋ عوي. ەگەر كاسىپورىن جۇمىسى جاندانسا, مەملەكەتكە تۇسەتىن سالىق مولشەرى دە ۇلعايادى, كىدىرىس بولمايدى.

«تەكسەرۋلەر كەزىندە زاڭ بۇزۋشىلىقتار ءالى دە ساقتالىپ وتىر», دەدى پرەزيدەنت. اقيقاتى دا وسىنداي. تەكسەرۋلەر توقتامايدى, ول توقتاسىن دا دەمەيمىز. تەكسەرسىن. الايدا, وندىرىسكە دە, ادامدار ومىرىنە دە زالالى جوق, ءسال عانا كەمشىلىككە ۇلكەن ايىپپۇل سالادى. سالىق تولەپ وتىرعان كاسىپورىنعا نەگىزسىز ايىپپۇلدى تاعى تولەۋ وڭايعا تۇسپەيدى. جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىن ۋاقىتىلى تولەۋىمىز قاجەت, ءوندىرىستىڭ باسقا شىعىندارى دا جەتكىلىكتى. جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزبەي, جابدىقتاردى جاڭعىرتپاي باسەكەگە قابىلەتتى بولا المايمىز. مۇنىڭ بارلىعىن ورىنداۋ الدىمەن قارجىعا تۇسەدى, ەكىنشىدەن, باسشى مەن مامانداردىڭ ۋاقىتىن, ىسكەرلىگىن تالاپ ەتەدى.

ءبىزدىڭ تەكسەرۋشى ورگاندار سالىپ كەتكەن ايىپپۇلدىڭ نەگىزسىزدىگىن دالەلدەۋدىڭ سوڭىندا ايلاپ سوت جاعالايتىن كەزىمىز بولادى. وسىنداي شاپقىن جۇگىرىسى كوپ ۋاقىتتا كاسىپكەر ءوندىرىسىن قالاي دامىتادى؟ تاپقان پايدانى جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىنا بەرە مە, ءوندىرىستى كەڭەيتە مە, سالىق تولەي مە, الدە ايىپپۇل تولەي ما؟ تەكسەرۋشى ورگانداردىڭ تاپقان كەمشىلىگى, سالعان ايىپپ ۇلى الداعى ۋاقىتتا كاسىپورىننىڭ دامۋىنا تەتىك بولسا يگى ەدى. بىراق ولاي بولماي وتىر, ءىستىڭ العا جىلجۋىنا تۇساۋ بولاتىنىن جاسىرمايمىن.

نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ايتقان, ءجىتى نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتكەن جاعدايلاردىڭ بارلىعىن ءوزىمىز باستان كەشىپ وتىرمىز. پرەزيدەنتكە سول ءۇشىن راقمەتىمدى ايتامىن. الداعى ۋاقىتتا ورىنسىز تەكسەرۋلەر تۇزەلەر, تىيىلار دەگەن ۇمىتتەمىن.

الەكساندر كورچينسكي,

«يرينا ي ك» اگروفيرماسى»

جشس ديرەكتورى.

قوستاناي.