پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتقان سىندارىنىڭ شاپاعاتى بيلىكتىڭ زاڭ شىعارۋشى تارماعىنا دا ءتيىپ جاتىر. بۇعان دەيىن پارلامەنتاريلەردىڭ باستاماشىلىعىمەن ازىرلەنىپ, ەلگە, حالىققا اسا قاجەتتى, قانداي دا ءبىر پايداسىن تيگىزۋگە قابىلەتتى زاڭ جوبالارى مەملەكەتتىك شىعىستاردى ورىنسىز ۇلعايتادى دەگەن سىلتاۋمەن ۇكىمەت تارابى ءوزىنىڭ وڭ قورىتىندىسىن بەرمەگەندىكتەن اياقسىز قالىپ جاتاتىن.
پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتقان سىندارىنىڭ شاپاعاتى بيلىكتىڭ زاڭ شىعارۋشى تارماعىنا دا ءتيىپ جاتىر. بۇعان دەيىن پارلامەنتاريلەردىڭ باستاماشىلىعىمەن ازىرلەنىپ, ەلگە, حالىققا اسا قاجەتتى, قانداي دا ءبىر پايداسىن تيگىزۋگە قابىلەتتى زاڭ جوبالارى مەملەكەتتىك شىعىستاردى ورىنسىز ۇلعايتادى دەگەن سىلتاۋمەن ۇكىمەت تارابى ءوزىنىڭ وڭ قورىتىندىسىن بەرمەگەندىكتەن اياقسىز قالىپ جاتاتىن.
ماسەلەن, «ارداگەرلەر تۋرالى», «قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى» جانە ت.ب. زاڭ جوبالارى وسىنداي سەبەپتەرمەن بالەن جىلدان بەرى قارالماي كەلەدى. وزدەرىن مەملەكەت قاراجاتىن شاشاۋ شىعارمايتىن, ۇنەمشىل, مەملەكەتشىل ەتىپ كورسەتۋگە تىرىساتىن اتقارۋشى بيلىك مۇندايدا بەلسەندى بولا قالىپ, پارلامەنتشىلەردىڭ يگى قادامدارىن تۇساپ تاستايتىن. ەندى ءاسىرەۇنەمشىلدىگىنىڭ ارتى قايىر بەرمەگەن ۇكىمەت ميللياردتاعان قاراجات جەلگە ۇشىپ جاتقانى اشكەرە بولعاندا دەپۋتاتتاردىڭ ورىندى باستاماشىلىعىنا كەدەرگى كەلتىرمەيتىن سياقتى.
وتكەن جولى دەپۋتاتتاردىڭ باستاماشىلىعىمەن ازىرلەنگەن تۇرمىستاعى زورلىق-زومبىلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى زاڭ جوباسى ءماجىلىستىڭ قاراۋىنا ءبىرىنشى وقىلىمدا ۇسىنىلىپ, ماقۇلدانعان بولسا, پالاتانىڭ سوڭعى جالپى وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اگروونەركاسىپتىك كەشەن ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» دەپۋتاتتاردىڭ وزدەرى ازىرلەگەن زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالىپ, ماقۇلداندى. ەكەۋىنە دە ۇكىمەت ءوزىنىڭ وڭ قورىتىندىسىن بەرگەن بولىپ وتىر, ايتپەسە, ميللياردتاعان شىعىستى قاجەت ەتەتىن زاڭ جوباسى ءماجىلىستىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلماس ەدى.
سونىمەن, ق.جاقىپوۆ, س.ءبىلالوۆ, ج.دۇيسەباەۆ, ر.كيم, س.ۇمبەتوۆ, ر.شاەكين سياقتى اگروونەركاسىپ سالاسىن جەتىك بىلەتىن مامان ءارى باسشى بولعان دەپۋتاتتار ازىرلەگەن زاڭ جوباسى نەنى كوزدەيدى دەگەنگە قىسقاشا توقتالايىق.
«مەديتسينا ادامدى, ال ۆەتەريناريا ادامزاتتى ەمدەيدى» دەگەن قاناتتى قاعيدا بار. قازاقتىڭ ءوزىندە: «اۋرۋ – استان, داۋ – قارىنداستان» دەگەن دە ناقىل بارىن بىلەمىز. ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا ەڭ ءبىرىنشى اسەر ەتەتىن ساپالى اس تۇتاسىمەن ۆەتەريناريا قىزمەتىنىڭ جىتىلىگىنە تاۋەلدى. كۇندەلىكتى ىشەتىن اسىمىز, جەيتىن ءدامىمىز نەگىزىنەن مال مەن قۇس ونىمدەرى بولعاندىقتان, ولاردىڭ اۋرۋدان ادا, ساۋ بولعاندىعى حالىقتىڭ اعزاسىن دا امان ساقتايدى. سوندىقتان دا ۆەتەريناريا قىزمەتىنىڭ بارلىق تالاپتارىنا ءجۇردىم-باردىم قاراماي, تىپىر ەتكىزبەي ورىنداتاتىن زاڭ اۋاداي قاجەت-ءتى.
اتالعان زاڭ جوباسى ناق وسى ماسەلەنى قاراستىرعان. ماسەلەن, وسى ۋاقىتقا دەيىن ۆەتەرينارلار جۇقپالى, قاتەرلى اۋرۋلارى بولعانى سەبەپتى جويىلعان (كۇيدىرىلگەن) مالداردىڭ قاڭقالارىن ۆيرۋستارى تاراماس ءۇشىن ارنايى, اۋزى مۇقيات بەكىتىلگەن جەرتولەدە جاسىرىلۋى كەرەك دەسە دە, سونى جاساتۋعا قول جەتكىزە الماي جۇرەتىن ەدى. شالا كومىلگەن قالدىقتاردى اش يتتەر جۇلمالاپ, اۋرۋ جۇقتىرىپ, ارتىنان ولاردى ۇستاعان, سيپاعان يەلەرى دە اۋىرىپ جاتاتىنى جوققا شىعارۋعا بولمايتىن فاكتىلەر. ال مىنا زاڭ جوباسىندا ۆەتەرينارلىق-سانيتارلىق قاعيدالاردى, ياعني ولاردىڭ تالاپتارىن ورىنداماعان لاۋازىم يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن قاتاڭداتۋ كوزدەلگەن. دەمەك, ەندى اۋدان, اۋىل اكىمدەرى ۆەتەرينارلىق نورمالارعا ءاتۇستى قارامايتىن شىعار دەگەن ءۇمىت بار.
زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداما جاساعان رومان كيمگە بەرگەن سۇراعىندا دەپۋتات شالاتاي مىرزاحمەتوۆ جوبانى ازىرلەۋ بارىسىندا باسقا ەلدەردىڭ وسى تارىزدەس زاڭدارى زەرتتەلدى مە, تاجىريبەلەرى قاراستىرىلدى ما دەگەن سۇراق بەردى. وعان باسقالاردىڭ تاجىريبەلەرى ەسكەرىلگەنى, سونىڭ ىشىندە كەدەن وداعىنداعى ارىپتەستەرىمىز بەلارۋس پەن رەسەيدە دە وسىنداي زاڭ بار ەكەندىگى ايتىلدى. دەپۋتات يرينا ارونوۆا زاڭ جوباسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن ناقتى قانشا قاراجات قاجەت ەكەنىن بىلگىسى كەلدى. وعان اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ «اگروبيزنەس-2020» سالالىق باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 7 جىلعا شامامەن 534 ملرد. تەڭگە قاجەت ەكەندىگى ەسەپتەپ شىعارىلعانى جەتكىزىلدى.
سونىمەن قاتار, زاڭ جوباسى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار ءوندىرۋشىلەرىنىڭ قارجى ينستيتۋتتارى الدىنداعى قارىزدارىن كەپىلدەندىرۋ مەن ساقتاندىرۋ, وڭدەۋشى كاسىپورىنداردىڭ شيكىزاتتى (قانت قىزىلشاسى) ساتىپ الۋ شىعىندارىن سۋبسيديالاندىرۋ جانە ت.ب. سياقتى نورمالاردى دا قاراستىرعان. اۋىل تۇرعىندارىن قولداۋ ماقساتىمەن قوراداعى جانۋارلارىنا سىرعا تاعۋ, ولاردى بىرىزدەندىرۋ, ۆەتەرينارلىق انىقتامالار مەن پاسپورتتار بەرۋ سياقتى شىعىندار دا بيۋدجەت ەسەبىنەن بولاتىنى كوزدەلىپتى. وسى شىعىنداردى دا اۋىرسىناتىن اۋىلدىڭ كەيبىر تۇرعىندارى مالدارىن جاسىرىپ, سانىن ايتپاي جۇرەتىن. ەندى بۇل شىعىندى دا وكىمەت ءوز موينىنا الماقشى.
بۇگىنگى كۇندەرى, ءجيى بولماسا دا, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جۇقپالى اۋرۋ تابىلعاندىقتان, كوزدەرى جويىلعان مالدارى مەن قۇستارى ءۇشىن قازىنادان وتەماقى الا الماي دۇرلىگىپ جاتاتىنىن ەستىپ قالامىز. ارينە, بۇل شىعىندار بۇگىن دە بيۋدجەت ەسەبىنەن وندىرىلەتىنى تۋرالى ەرەجەلەر بار. الايدا, ەرەجەنىڭ ءبارى بىزدە ەش كىدىرىسسىز ورىندالمايدى عوي. ال مىنا جوبا سونى بارىنشا ناقتىلاپ, وتەماقى تولەۋدى زاڭنامالىق نورمامەن قاتاڭ نەگىزدەگەن. ەندى ەشكىم دە (شەنەۋنىكتەردى ايتامىز) بۇلتارماي, بۇلتالاقتاماي كوزى جويىلعان مال ءۇشىن يەسىنە وتەماقى تولەيتىن بولادى. ەگەر تاعى دا ءتۇرلى كەدەرگىلەر ويلاپ تاپسا, مىنا زاڭنىڭ تالاپتارىنا سايكەس جاۋاپ بەرەدى
ارينە, ءبىز زاڭ جوباسى ءماجىلىس تاراپىنان ەكىنشى وقىلىمدا دا, سەنات تاراپىنان دا قابىلداناتىنىنا سەنىمدىمىز. ويتكەنى, ول ەلىمىزدىڭ اگرارلىق سەكتورىن دامىتۋدى, سونداي-اق قازاقستاننىڭ بسۇ-عا ەنگەن جاعدايىندا باسەكەلەستىككە قابىلەتتىگىن ارتتىرۋعا يگىلىكتى ىقپال ەتەدى دەگەن ءۇمىت بار. ازىرگە ول ماجىلىستەگى ءبىرىنشى وقىلىمدا ءبىراۋىزدان ماقۇلداندى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان».