كىم-كىمگە دە ماماندىق تاڭداۋ وڭاي ەمەس. ماماندىق تاڭداۋعا كەزدەيسوق ۇشىراسقان جانداردىڭ دا ىقپالى ءتيىپ جاتادى. الايدا تولعاۋى توقسان تىرشىلىكتە ومىرگە قانات قاقتىرعان ۇستازدى ۇمىتۋعا بولا ما؟ ويتكەنى ۇستاز – ەڭ ۇلىق ماماندىق يەسى. ماحامبەت اۋدانىندا تۇراتىن ارداگەر سۇلتاش قۋانىشەۆ ءالى كۇنگە ۇستازدارىن قيماستىقپەن ەسكە الادى.
«بىزگە مەكتەپتە ماتەماتيكا پانىنەن قايدار حامزين دەگەن اعاي ساباق بەرىپ ەدى. سول اعاي ءبىز مەكتەپ بىتىرەر جىلى ءتورت وقۋشىنى «تاۋ-كەن ينستيتۋتىنا وقۋعا بارىڭدار» دەپ ماماندىق تاڭداۋعا دايىنداي باستادى. اراسىندا مەن دە بار ەدىم. قۇجاتتارىمىزدى وقۋ ورنىنا پوشتامەن جىبەردى. 1951 جىلى قولىمىزعا اتتەستات الىپ, الماتىعا قاراي جولعا شىقتىق. سول كەزدە پويىز ۇزاق جۇرەتىن. كۇن باتۋعا تاياعاندا پويىزىمىز ۆوكزالعا توقتادى. اۋىلدان الىسقا ۇزاپ شىقپاعان كەزىمىز. ونىڭ ۇستىنە بۇرىن كەلمەگەن, كورمەگەن قالادا قايدا بارارىمىزدى بىلمەي, اڭتارىلىپ قالدىق. قولىمىزدا چەمودانىمىز بار, كوشە ارالاپ جۇرگەن ەدىك. قارسى جولىققان جىگىت اعاسى بىزدەن ءجون سۇرادى», دەپ ەسكە الادى سۇلتاش قۋانىشەۆ.
قازاق جەرىنىڭ باتىس قيىرىندا ەرجەتكەن ءتورت تۇلەك تاۋ-كەن ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسۋگە كەلگەنىن ايتىپتى. الايدا سول ساتتە ولاردىڭ تۇراقتار جەرى جوق ەدى.
«اينالايىندار, الىستان كەلىپسىڭدەر. بۇلاي كوشەدە جۇرمەڭدەر. تەنتەكتەر توناپ كەتۋى مۇمكىن. قازىر سەندەردى جاتاقحاناعا ورنالاستىرامىن. تاۋ-كەن ينستۋتىنان قۇجاتتارىڭدى ءوزىم الدىرامىن, قازپي-گە وقۋعا تۇسىڭدەر. مەكتەپكە وزدەرىڭ سەكىلدى جاستار كەرەك», دەپتى بەيتانىس ادام.
الماتىعا الىس اۋىلدان ءبىلىم شىراعىن ىزدەپ كەلگەن جاستارعا جاناشىرلىق تانىتقان اباي اتىنداعى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى اسقار زاكارين ەكەن. ۇلكەننىڭ الدىنان كەسىپ وتپەيتىن, اقىلىن جەرگە تاستامايتىن اۋىلدىڭ تۇلەكتەرى وسىلايشا قازپي-ءدىڭ ستۋدەنتى اتاندى. سونىڭ ءبىرى سۇلتاش قۋانىشەۆ 1955 جىلى ينستيتۋتتىڭ فيزيكا فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ شىقتى.
«اسقار اعايدىڭ سول جاناشىرلىعىن ءالى كۇنگە ۇمىتا المايمىن. ويتكەنى ول ءبىزدى ۇستاز بولۋعا, شاكىرت تاربيەلەۋگە باۋلىدى. ءوزىنىڭ تاجىريبەسىمەن بولىسەتىن ەدى. مەيىرىمدى بولۋعا ۇندەيتىن. ينستيتۋت ءبىتىرىپ, ديپلوم العاندا جولداما باسقا وڭىرگە بەرىلدى. تاعى دا اسقار زاكاريننىڭ كومەگى ءتيدى. سول كەزدە ول وقۋ ءمينيسترى ەدى», دەيدى سۇلتاش قۋانىشەۆ.
مۇعالىمدىك ەڭبەك جولىن دوسسورداعى ورتا مەكتەپتە باستاعان جاس مۇعالىم 1961 جىلى ماحامبەت اۋىلىنا ورالدى. مۇندا مەكتەپتە ماتەماتيكا پانىنەن ءدارىس بەردى. شاكىرتتەرىنىڭ تالپىنىسىن قولداپ, مەيىرىم شۋاعىنا بولەدى. سونىڭ جەمىسى بولار, ونىڭ ءدارىسىن تىڭداعان, ماتەماتيكا سىندى قيىن ءپاننىڭ قىر-سىرىنا قانىققان شاكىرتتەرى ۇستازىن ۇمىتقان ەمەس. ونى جىل سايىن كاسىبي مەرەكەسىمەن قۇتتىقتايتىن, اي ارالاتىپ حابارلاسىپ تۇراتىن شاكىرتى كوپ. سولاردىڭ قاتارىندا بەلگىلى مەملەكەت قايراتكەرى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ تە بار.
ء«ار وقۋشى – ءبىر الەم. سوندىقتان ۇستازدار وقۋشىلاردى باۋراي ءبىلۋى كەرەك. سوندا شاكىرتتەردىڭ بويىندا بۇعىپ جاتقان قابىلەتى اشىلادى. ساباققا ىنتاسى دا, ۇلگەرىمى دە ارتادى. ءوزىم ءدارىس بەرگەن شاكىرتتەرىمنىڭ وسالى بولعان جوق. ءبارى دە العىرلىعىمەن, زەرەكتىگىمەن تانىلدى. ساباقتى ۇزدىك وقىدى. قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەنە ارالاستى. سولاردىڭ اراسىنان ەلگە تانىمال ازاماتتار شىقتى», دەيدى «قازاق كسر اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» توسبەلگىسىنىڭ يەگەرى اتانعان ارداگەر ۇستاز.
كەيىپكەرىمىز ۇستازدىق جۇمىسپەن شەكتەلگەن جوق. كەزىندە اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ساياسي اعارتۋ, ۇگىت-ناسيحات ءبولىمىن باسقاردى. ال ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىن الىپ, اكىمدىك ينستيتۋتى ەنگىزىلگەن تۇستا ماحامبەت اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى لاۋازىمىن اتقاردى. قازىر ارداگەر ۇستازدىڭ جولىن قىزى گۇلميرا جالعاستىرىپ كەلەدى.
اتىراۋ وبلىسى,
ماحامبەت اۋدانى