ىندەت قوس وكپەدەن قىسقان شىرعالاڭ شاقتا شاراسىز كۇيگە تۇسكەن حالىققا قولىنان كەلگەن ەم شاراسىن جاساپ, شاراپاتىن تيگىزىپ جۇرگەن دارىگەرلەر بۇگىنگىنىڭ باتىرى ەكەنى ءشۇباسىز. سوندىقتان ەلدىڭ العىسىن ارقالاعان اق جەلەڭدى ابزال جاندار قانداي قۇرمەتكە بولسىن لايىق.
ءومىرىن قاتەرگە تىگىپ, قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ جۇرگەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن قولداۋ ءۇشىن ايلىعىنا قوسىمشا ۇستەمەاقى, بۇعان قوسا ىندەت جۇقتىرىپ العاندارعا وتەماقى قاراستىرىلدى. الايدا كەيىنگى كەزدەرى وسى ۋادەلى تولەمدەردىڭ ۋاقتىلى ۇلەستىرىلمەي جاتقانى ءجيى ايتىلۋدا. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ىندەتپەن ارپالىس باستالعان العاشقى ايلاردان باستاپ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىن ەرەكشە باعالاپ, ولاردىڭ ايلىعىنا ۇستەمەاقى تولەنەتىنىن ايتتى. وسىناۋ كۇردەلى كەزەڭدە دارىگەرلەرگە ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ وتىرعان پرەزيدەنت جاقىندا حالىققا جولداۋىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىراتىن قوسىمشا تولەم ءۇشىن 150 ملرد تەڭگە ءبولۋدى تاپسىردى.
ال ءبىزدىڭ ماقالامىزعا ارقاۋ بولىپ وتىرعان ماسەلە – العى شەپتە ءجۇرىپ ىندەتكە بوي الدىرىپ العان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە جانە ۆيرۋستىڭ بالەسىنەن باقيلىق بولىپ كەتكەن مامانداردىڭ وتباسىنا تولەنۋى ءتيىس وتەماقىنىڭ جايى. ەڭبەك جəنە حالىقتى əلەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ 9 سəۋىردەگى «دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنىڭ COVID-19 كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى كۇرەس جونىندەگى ءىس-شارالارعا تارتىلعان قىزمەتكەرلەرى اتالعان ينفەكتسيانى جۇقتىرعان نەمەسە ودان قايتىس بولعان جاعدايدا ولارعا بىرجولعى əلەۋمەتتىك تولەمدى جۇزەگە اسىرۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» بىرلەسكەن بۇيرىعى شىققان بولاتىن.
وسى بۇيرىققا بيىل 22 شىلدەدە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سəيكەس, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن نەمەسە ۆيرۋستى پنەۆمونيا جۇقتىرعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە 2 ملن تەڭگە جəنە وسى دەرتتەن قايتىس بولعانداردىڭ وتباسىنا 10 ملن تەڭگە كولەمىندە وتەماقى تولەنەدى. الايدا جامانات دەرتتى جاماعان جۇرتقا قىزمەت ەتە ءجۇرىپ وزدەرى دە اۋرۋ جۇقتىرىپ العان دارىگەرلەردىڭ باسىم بولىگى ءالى كۇنگە دەيىن بۇل وتەماقىعا قول جەتكىزبەگەن. بۇل جاعدايدى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءوزى اشىق ايتپاعانمەن, تالاي مىنبەردە ماسەلە بولىپ كوتەرىلدى.
جاقىندا پارلامەنت ءمəجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى زاۋرەش امانجولوۆا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە اتالعان وتەماقىنىڭ ۋاقتىلى تولەنبەۋىنە قاتىستى ءسوز قوزعاپ, ۇكىمەت باسشىسىنا ارنايى دەپۋتاتتىق ساۋالىن جولدادى. ول بەس ايعا سوزىلعان ناتيجەسىز جۇمىسقا شۇيلىگىپ, جاۋاپتى مينيسترلىكتەردەگى قىزمەتكەرلەردىڭ باياۋلىعىنان پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى دەر كەزىندە ورىندالماي جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«22 قىركۇيەكتەگى جاعداي بويىنشا 12 830 مەديتسينا قىزمەتكەرى كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان. ال ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ كۇندەلىكتى مونيتورينگىنە سايكەس, ءدال وسى كۇنى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنەن بارلىعى 2 475 ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن. بۇل ىندەت جۇقتىرعانداردىڭ – 19 پايىزى عانا. مەملەكەتتەن تولەمدى تەك 1 830 ادام العان, ياعني ناۋقاستاردىڭ جالپى سانىنىڭ 14,3 پايىزى. قايتىس بولعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسىلارىنا تيەسىلى تولەمدەر تولىقتاي بەرىلمەگەن. ماسەلەن, 197 مەديتسينا قىزمەتكەرى قايتىس بولعان, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنەن تولەمگە تەك 38 ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن. بۇل – بارلىق زارداپ شەككەن قىزمەتكەرلەردىڭ تەك 19,2 پايىزى. سولاردىڭ ىشىندە 25 قىزمەتكەردىڭ وتباسىنا, ياعني 12,7 پايىزىنا عانا وتەماقى بەرىلگەن», دەدى ز.امانجولوۆا.
دەپۋتات بۇل ماسەلەلەردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ ارەكەت ەتۋ جانە ءوزارا ءىس-قيمىل الگوريتمدەرىن ۋاقتىلى پىسىقتاماۋىنان تۋىندادى دەپ سانايدى. سوندىقتان ز.امانجولوۆا ۇكىمەت باسشىسىنا ءىستى جەكە باقىلاۋىنا الىپ, ۆيرۋس جۇقتىرعان جانە ىندەتتەن قايتىس بولعانداردىڭ وتباسىنا الەۋمەتتىك تولەمدەردى جۇيەلى ۇلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.
بۇل ماسەلەگە ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين دە نازار اۋدارىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى الەكسەي تسويدىڭ قاتىسۋىمەن ماجىلىستە ارنايى قارالاتىنىن مالىمدەدى.
«مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى وتە قيىن جاعدايدا جۇمىس ىستەدى. قاۋىپتىڭ الدىڭعى شەبىندە تۇردى. كەيبىرەۋىنىڭ دەنساۋلىعى ناشارلاپ, كەيبىر دارىگەرلەر قايتىس بولدى. وسى باعىتتا دارىگەرلەردى قولداۋ شارالارى ءتيىستى دەڭگەيدە ورىندالماعان. ءمينيستردى شاقىرتىپ, Nur Otan فراكتسياسى وسى ماسەلەلەردى قاراستىراتىن بولادى», دەدى ءماجىلىس سپيكەرى.
ىندەت ءورشىپ تۇرعان شاقتا باسىن قاتەرگە تىگىپ, ناعىز «مايدان دالاسىندا» قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ماماندارعا ۋادە ەتىلگەن وتەماقى تولەۋدى سوزبالاڭعا سالىپ ءجۇرىپ العاندارعا قاتىستى بەلگىلى پۋلمونولوگ, ۇلتتىق عىلىمي مەديتسينالىق ورتالىقتىڭ باسقارما توراعاسى اباي بايگەنجين دە قىنجىلىسىن ءبىلدىردى. ول ۇعمو ەكى اي بويى ينفەكتسيالىق كلينيكا رەتىندە جۇمىس ىستەگەنىن, تاۋلىك بويى ناۋقاستار تۇسكەنىن, ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنەن قوسىمشا جۇمىس ءۇشىن اقى تۇسپەگەنىن ايتتى.
ء«بىزدىڭ تاجىريبەمىزدى ەسكەرە وتىرىپ, بىزگە جاعدايى ەڭ اۋىر ناۋقاستار اكەلىندى. ءبىزدىڭ دارىگەرلەر, مەدبيكەلەر تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەدى, ويتكەنى ناۋقاستاردى ەمدەۋ كەرەك. ءبىز ەڭبەكاقىنى ويلاعان جوقپىز. ال بارلىق شىعىن ورتالىق ەسەبىنەن جابىلدى. وڭىرلەردەگى ارىپتەستەرىمدى تۇسىنەمىن, ولارعا بۇل اۋىرتپالىق بىرنەشە ەسە قيىنعا سوقتى», دەدى ا.بايگەنجين.
الدىنا دەرتتى بولىپ كەلگەن جۇرتقا قامقور, قىزمەتىنە ادال مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بۇل ماسەلەگە قاتىستى ءوز ايتارى بار ەكەنى انىق. الايدا ولار وسىنداي قىسىلتاياڭ كەزدە قىزمەتىن بۇلداپ, داۋ قۋالاۋدىڭ ورنىنا دەرتتىڭ داۋاسىن ىزدەۋدى ماقۇل كورەدى. ونىڭ ۇستىنە ء«مۇيىز سۇرايمىن دەپ قۇلاعىنان ايىرىلىپتى» دەگەندەي, قىسىلتاياڭ كەزەڭدە نانىن جەپ جۇرگەن جۇمىسىنان دا ايىرىلىپ قالعىسى كەلمەيدى. ءبىز قاراعاندىداعى اۋرۋحانانىڭ ءبىر دارىگەرىن اڭگىمەگە تارتىپ كورگەن ەدىك. اتىن اتاماۋدى وتىنگەن ول ءبىراز مالىمەتتى العا تارتتى.
ء«وزىم بىلەتىن اينالامداعى ىندەت جۇقتىرىپ العان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەشقايسىسى وتەماقى المادى, الدىم دەگەندەردى ەستىگەن دە جوقپىن. ارىپتەستەرىمنىڭ ىشىندە پروۆيزورلىق ستاتسيونارلاردا جۇمىس ىستەگەندەر بارشىلىق. بىلۋىمشە, ولارعا وتەماقى ءبىرىنشى كەزەكتە تولەنەدى. بىراق ولار دا العان جوق. ءبىر جاعىنان بۇل وتەماقىنى الۋعا ءوتىنىم بەرۋدىڭ ءوزى اجەپتاۋىر اۋرە-سارساڭعا سالادى. ءوزىم دە ۆيرۋس جۇقتىردىم. ەكى اپتا وقشاۋلانىپ, ءتاۋىر بولعان سوڭ, تەست تاپسىرىپ قايتادان جۇمىسقا كىرىسىپ كەتتىم», دەيدى ول.
راسىندا, وتەماقى الۋ وڭايعا تۇسپەيتىن سياقتى. قوعام بەلسەندىلەرى بۇل ماسەلەنى كوتەرگەندە بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردەن بارىنشا ارىلۋ كەرەك ەكەنىن العا تارتادى. نەگىزىنەن وڭىرلەردىڭ جəنە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارى جانىنداعى ارنايى كوميسسيالاردىڭ تەكسەرۋى نəتيجەسىندە بىرجولعى تولەم بەرىلەتىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى انىقتالادى. وتىنىمدەردى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جينايدى. ودان سوڭ ءوتىنىم ەلەكتروندى ءىس ماكەتتەرىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسىنا بەرىلەدى, كەيىن تولەم تاعايىنداۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنا جىبەرىلەدى.
وسىدان ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەربول وسپانوۆ «Antikor.Live» باعدارلاماسىندا كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبارى بىردەي نەگە وتەماقى الماي جاتقانىن تۇسىندىرگەن ەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتەماقى الۋ تۋرالى وتىنىشتەر وتە كوپ تۇسەدى. باستى ماسەلە – دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى دەڭگەيىندەگى كوميسسيا ەلەكتروندى جۇيەگە ءوتىنىش بەرگەن كەزدە بانكتىك دەرەكتەمەلەردى قاتە كورسەتەدى. ەڭبەك مينيسترلىگىنىڭ جۇيەسى دەرەكتەمەنىڭ دۇرىس-بۇرىستىعىن, بانكتىك ەسەپشوتتى تەكسەرىپ, ءبىر سان جەتپەي تۇرسا نەمەسە دەرەكتەمە دۇرىس بولماعان جاعدايدا ءوتىنىشتى كەرى قايتارادى.
«بۇل وتەماقىنىڭ ۋاقتىلى بەرىلمەۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – دياگنوزدىڭ قاتە قويىلۋى. مىسالى, مامان ءوزىنىڭ COVID-19-بەن اۋىرعانىن كورسەتسە, ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جۇيەسىندە ونىڭ كوروناۆيرۋسپەن اۋىرماعانى كورسەتىلەدى. تەكسەرۋ كەزىندە انىقتالىپ, ءوتىنىش قايتا قاراۋ ءۇشىن قايتارىلادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ بۇل جۇمىستى باستاعان العاشقى كۇندەرى كوپتەگەن ماسەلە تۋىندادى. ولار مۇنى قالاي تەكسەرۋ كەرەگىن بىلمەي, ترەنينگتەر وتكىزىلىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل جۇمىس الدەقايدا ساپالى جاسالۋدا, ءوتىنىش بەرۋشىلەر سانى دا ارتىپ كەلەدى. بۇل جاعدايدى كۇندەلىكتى باقىلاپ وتىرمىز», دەيدى ە.وسپانوۆ.
ال دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى باعدات قوجاحمەتوۆ وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ 70 پايىزى وتەماقى العانىن مالىمدەدى.
«كەلەسى اپتادا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى وسى ماسەلە بويىنشا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىمەن كەزدەسەدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن 12 800 مەديتسينا قىزمەتكەرى كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان. ونىڭ تەك ءبىر بولىگىن كوميسسيا العى شەپتە كاسىبي مىندەتىن اتقارىپ ءجۇرىپ, كوروناۆيرۋس جۇقتىرىپ الدى دەپ تانىعان بولاتىن. بۇل رەتتە ارنايى تالاپتار بارىن ەسكەرۋ كەرەك. بۇگىنگە دەيىن كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ 70, ءتىپتى 71 پايىزى وتەماقى الىپ ۇلگەردى», دەدى ب.قوجاحمەتوۆ.
سوڭعى دەرەك بويىنشا ىندەتپەن كۇرەسكە تارتىلىپ, كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن نەمەسە ۆيرۋستى پنەۆمونيانى جۇقتىرعان 2 955 مەديتسينا قىزمەتكەرى ماسق-دان بىرجولعى الەۋمەتتىك تولەم الدى. سونداي-اق ىندەتتىڭ سالدارىنان قايتىس بولعان 29 مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ تۋىستارىنا وتەماقى اۋدارىلدى. وڭىرلەر بويىنشا COVID-19 نەمەسە ۆيرۋستى پنەۆمونيانى جۇقتىرعان دارىگەرلەرگە تولەمدەردىڭ ەڭ كوپ سانى نۇر-سۇلتان (638) جانە الماتى (373), شىمكەنت (140) قالالارىندا, قاراعاندى (368), باتىس قازاقستان (250), اتىراۋ (180) جانە اقمولا (180) وبلىستارىندا جۇرگىزىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورى ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالارعا تارتىلعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن ماماندارعا ۇستەمەاقى تولەۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. ناۋرىز-تامىز ايلارىندا 73,7 ملرد تەڭگە ۇستەمەاقى تولەندى. سونىڭ ىشىندە تامىز ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قور 66 مىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرىنە 17 ملرد تەڭگەگە جۋىق ۇستەمەاقى تولەم جۇرگىزىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ جاڭا بۇيرىعىنا سايكەس مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءتىزىمى كەڭەيتىلدى. وعان ءموبيلدى بريگادالاردىڭ جۇمىسىنا جۇمىلدىرىلعان دارىگەرلەر مەن مەدبيكەلەر, بمسك جانىنداعى جەدەل جاردەم قىزمەتكەرلەرى, سونداي-اق اسكەري-مەديتسينالىق, ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ سوت-مەديتسينالىق بولىمشەلەرىنىڭ جانە وزگە دە ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ولاردىڭ ۆەدومستۆولارىنىڭ, پرەزيدەنت ءىس باسقارماسى مەديتسينالىق ورتالىعىنىڭ ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كىردى.