ىنتىماقتاستىققا ۇيىتقى بولعان ۇيىم

كونفەرەنتسيادا قازىرگى ەتنو­ساياسات سالاسىنداعى, مادە­نيەت پەن جاھاندانۋ كەزەڭىندە تولە­رانتتىلىقتى قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا حالىق­ارالىق ءىس-قيمىلدىڭ وزەكتى ماسە­لەلەرى, قازاقستان حالقى اسسام­بلەياسىنىڭ 25 جىلدىق جۇمىس ناتيجەلەرى مەن 2025 جىلعا دەيىنگى قحا دامۋ تۇجىرىم­دا­ماسىن جۇزەگە اسىرۋداعى پەرس­پەكتيۆالار تالقىلاندى. 

اسسامبلەيا جۇمىسىنا قا­تىستى پىكىر بىلدىرگەندەر اراسىندا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسى (تمىك) باس حاتشىسىنىڭ ورىن­باسارى, قىرعىزستاننىڭ حالىق جازۋشىسى س.راەۆ, پارلا­مەنت ءما­جى­لىسىنىڭ دەپۋتاتى س.ابدراحمانوۆ, قحا تور­اعاسىنىڭ ورىنباسا­رى, «استا­نا قالاسىنىڭ وزبەك ەتنو­مادە­ني ورتالىعى» قب تور­اعاسى ش.پولاتوۆ, رەسەي حالىق­تارى­نىڭ اسسامبلەياسى كەڭە­سىنىڭ توراعاسى س.سميرنوۆا, قازاق­ستاننىڭ وڭتۇستىك افريكا رەس­پۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قانات تۇ­مىش بولدى. 

اسسامبلەيا توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى ج.تۇيمەباەۆ العى­سوزىندە ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ء«بىزدىڭ بارلىق جەتىستىگىمىز بەن جەڭىسىمىزدىڭ مىزعىماس تۇعىرى – تاتۋلىق پەن تۇتاس­تىق. ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى ءبىر شاڭى­راق­تىڭ, ءبىر تۋدىڭ استىنان تابىلىپ, بۇگىنگىدەي ەڭسەلى ەل, ىرگەلى مەملەكەت اتاندىق», دەگەن ءسوزىن ەسكە سالىپ, «قازاقستان مەملەكەتى ءوزىنىڭ تۇتاستىعى مەن تۇراقتىلىعىن ساقتاي وتىرىپ, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى جاعىنان ەڭسەلى بەلەستەردى باعىندىردى», دەدى.

سونىمەن قاتار كونفە­رەنتسيانىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 25 جىلدىعى اياسىندا ءوتىپ جاتقانىن ايتىپ, ونىڭ ەلىمىز ءۇشىن اۋقىمدى جانە ماڭىزدى بەلەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«كوپەتنوستى قازاقستان ءۇشىن ەتنوسارالىق كەلىسىمدى قامتا­ماسىز ەتۋ اسا ماڭىزدى باسىم­دىق­تاردىڭ بىرىنە اينالدى. بى­رىنشىدەن, مەملەكەت كونستيتۋ­تسياسىندا ەتنوسارالىق جانە كون­فەسسياارالىق قاتىناستار سالاسىن رەتتەيتىن تۇبەگەيلى نور­­مالار بار. ءبىزدىڭ ەلىمىز اۋەل باستان-اق مادەنيەتتەردىڭ, تىل­دەر­دىڭ, داستۇرلەردىڭ سان الۋان­دىعىن تاني وتىرىپ, ازامات­تىق قاۋىمداستىق قۇرۋ جولىن تاڭدادى.

مەملەكەت ۇلتتىق ساياساتتىڭ ويلاستىرىلعان ستراتەگياسىن ىسكە اسىرا وتىرىپ, ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى تۇراق­تى­لىقتىڭ كەپىلى رەتىندە دايەكتى تۇردە ارەكەت ەتەدى. «قازاقستان حال­­قى اسسامبلەياسى تۋرالى» زاڭ, قازاقستان حالقى اس­­سام­­- بلەياسىنىڭ 2025 جىلعا دەيىن­گى دامۋ تۇجىرىمداماسى جانە باسقا دا قۇجاتتار قابىل­دان­دى.

1995 جىلى قۇرىلعان قازاق­ستان حالقى اسسامبلەياسى – ىر­­گە­لى ينستيتۋت. قازاقستان حالقى اس­سامبلەياسى قۇرىلعان كۇنى­نەن باستاپ ماڭىزدى قوعام­دىق ينفراقۇرىلىم قالىپتاس­تى­رىپ, بىرىكتىردى. ەتنوستار­دىڭ مادە­نيەتىن, تىلدەرى مەن داس­تۇر­لەرىن دامىتۋ ءۇشىن جاعدايلار جاسالدى. ۇلتتىق تەاترلار, ەتنوس­تىق باق جۇمىس ىستەيدى. قازاق­ستان­دىق ەتنوستاردىڭ مادە­نيەتىن, داستۇرلەرىن جانە تىل­دەرىن دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋ ماق­ساتىندا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس بولىنەدى», دەدى ول.

ج.تۇيمەباەۆ قازاقستاندا ەتنوسارالىق كەلىسىمدى قامتا­ماسىز ەتۋدىڭ ءتيىمدى ساياسي-قۇ­قىق­تىق جانە ينستيتۋتسيو­نالدىق-باس­قارۋ جۇيەسى قالىپ­تاسقانىن مالىمدەي كەلە, اسسام­بلەيانىڭ باس­تاماسىمەن جۇزەگە اسقان باعدارلامالارعا دا توق­تالدى.

«تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىر­لىكتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋداعى جانە بىرەگەي قوعامدىق ينستيتۋت – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرۋداعى ءرولى», ء«بىز – قازاقستان حالقىمىز» (ەتنوسارالىق سالاداعى مەملەكەت ساياساتىنىڭ نەگىزىندەگى «بىرلىك كوپتۇرلىلىكتە» قاعيداسى) جانە «ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشى­راعان, قازاقستانعا جەر اۋدارىلعان حالىقتاردىڭ تاع­دىرى» تاقىرىپتارىن قامتىعان كونفەرەنتسيادا تاريحشىلار مەن جاس عالىمدار بايانداما جاساپ, ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناس پەن ساياسات توڭىرەگىندە ويلارىن ور­تاعا سالدى.