مەملەكەتتىك باسقارۋداعى جاڭا مودەلدىڭ ءبىرى – «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت». بۇل مەملەكەتتىك باسقارۋعا, كادر ساياساتىنا, شەشىم قابىلداۋ جۇيەسىنە, سونداي-اق ولاردى ورىنداۋ جاۋاپكەرشىلىگىنە كوزقاراستى وزگەرتۋ ءۇشىن قولعا الىنعان ەدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىنە تاعى دا كەڭىنەن توقتالدى. ويتكەنى ەلىمىزدە مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىن رەتكە كەلتىرىپ, قايتا قۇرۋدىڭ العىشارتى بار.
بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىك باسقارۋداعى جاڭا مودەلگە بايلانىستى سەرۆيستىك مەملەكەت تۇجىرىمداماسىنىڭ باستاپقى بەينەسى كورىنە باستادى. بۇل – اۋىل اكىمدەرىن سايلاۋ, ينفراقۇرىلىمدىق, الەۋمەتتىك باستامالارعا اۋداندار مەن اۋىلدىق وكۋرگتەردىڭ بيۋدجەتىنەن قاراجات ءبولۋ ءۇشىن قوعامدىق ساراپتاما جۇرگىزۋ, حالىق بيۋدجەتى ۇعىمىن قولدانىسقا تەرەڭىرەك ەنگىزۋ. سونداي-اق ءماسليحاتتاردىڭ قوعامداعى ءرولىن, قۇزىرەتتىلىگىن كۇشەيتۋ, اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ, پەتيتسيا ينستيتۋتىن زاڭدى تۇردە دامىتۋ, وسى ارقىلى ءوڭىر مەن ورتالىق اراسىنداعى بايلانىستى جەتىلدىرۋ, ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ينستيتۋتىنىڭ بەينەسىن جاڭعىرتۋ, ونىڭ دامۋ جونىندەگى تۇبەگەيلى تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ.
پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, «ەگەر ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن شىن مانىندە جاقسارتقىمىز كەلسە, ولاردىڭ وزدەرىن وسى ىسكە بەلسەندى تۇردە تارتقان ءجون». سوندىقتان مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا مودەلى ءار ازاماتتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن, حالىقتىڭ ءۇنىن ەسكەرۋگە باعىتتالىپ وتىر. وسى ورايدا نەگىزگى وزگەرىستەر وڭىرلەردەن باستاۋ الادى. ماسەلەن, اتىراۋ وبلىسىندا كەلەسى جىلى 22 اۋىلدىق وكرۋگ اكىمىنىڭ مەرزىمى اياقتالادى. سول سەبەپتەن, اۋىل اكىمدەرىنىڭ سايلاۋىن وتكىزۋ ماڭىزدى بولماق.
ال سەرۆيستىك مودەل ازاماتتارعا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپالى ءارى قولجەتىمدى بولۋىن كوزدەيدى. پرەزيدەنت سوزىمەن ايتقاندا, «ادامدار ەمەس, دەرەكتەر جۇگىرۋ» كەرەك. دەمەك, قاعاز تۇرىندەگى قۇجاتتاردان باس تارتىلىپ, تسيفرلاندىرۋ ارقىلى سۇرانىسقا يە انىقتامالار جويىلادى. جالپى, تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا وڭ وزگەرىستەر بايقالادى. ماسەلەن, اتىراۋ وبلىسىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەلەكتروندى قىزمەت ءتۇرىنىڭ ۇلەسى 97 پايىزعا جەتتى. مۇنىڭ ىشىندە كورسەتىلگەن قىزمەت سانى – 1 047 094, ال ەلەكتروندى تۇردە كورسەتىلگەنى – 1 015 787. الداعى ماقسات – ورتاق مالىمەتتەر بازاسىن قالىپتاستىرىپ, ءىت سالاسىن سالاسىن جەتىلدىرۋ. سەبەبى قولدانىستاعى ەلەكتروندى قولتاڭبانى الۋعا, ونى قولدانۋعا قاتىستى كوپتەگەن ماسەلە تۋىنداعانى بەلگىلى. مۇنى پاندەميا كەزىندە انىق بايقادىق. ەندى جولداۋدا ايتىلعانداي, بيومەتريانى كەڭىنەن قولدانۋ ەنگىزىلمەك. بۇل ەلەكتروندى قىزمەتتى الۋدى جەڭىلدەتۋگە جول اشادى.
ەكىنشىدەن, جولداۋدا مەملەكەتتىك مەنەدجمەنتتى جەتىلدىرۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارىلدى. باسقارۋ ونەرىندە ادامزات ويلاپ تاپقان ءۇش ءتاسىل بار. بۇل – جۇيەلىك, پروتسەستىك, جوبالىق.
ءبىرىنشىسى – جۇيەلىك ءتاسىل. پرەزيدەنت كوپتەن بەرى ءتۇرلى جاعدايدا تۋىنداپ كەلگەن ماسەلەلەردى ەسكەرىپ, جۇيەلى وزگەرىستەردى ەنگىزۋدى ۇسىندى. ونىڭ ىشىندە توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىن, پرەزيدەنتكە تىكەلەي باعىناتىن ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىن, باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىن قۇرۋ, باسقارۋ جۇيەسىندەگى ءوز ماقساتىن اقتاماعان جاۋاپتى حاتشىلار ينستيتۋتىن جويۋ, مەملەكەتتىك اپپارات پەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور قىزمەتكەرلەرىن قىسقارتۋ مەرزىمىن جەدەلدەتۋ سەكىلدى وزەكتى ماسەلەلەر بار. بيىل مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر قاتارى 10%-عا, ال كەلەسى جىلى تاعى دا 15%-عا قىسقارعالى وتىر. ءسويتىپ, 2021 جىلى بۇل سالاداعى قىزمەتشىلەردى 25%-عا قىسقارتۋ مىندەتى ورىندالادى.
ەكىنشىسى – پروتسەستىك ءتاسىل. باسقارۋ پروتسەسى جوسپارلاۋ, ۇيىمداستىرۋ, موتيۆاتسيالاۋ, باقىلاۋ جانە باعالاۋ كەزەڭدەرىنەن تۇراتىن بولسا, كەم دەگەندە ەكى ماسەلەگە بارىنشا نازار اۋدارىلادى. ەڭ ماڭىزدىسى – جوسپارلاۋ. «كۇندەلىكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە كوپ ۋاقىت جانە كۇش جۇمسالادى, دەدى وسى ورايدا پرەزيدەنت. مىنە, وسى ماسەلەگە وراي ارنايى قۇرىلعالى وتىرعان ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن ورىستەتۋگە سەرپىن بەرەدى.
ارينە, كەز كەلگەن رەفورما ءبىرىنشى كەزەكتە ادامداردىڭ قولداۋىن, ىنتالاندىرۋ جولدارىن تاپپاسا, جۇيەلى ىسكە اسۋى قيىندايدى. ماسەلەن, مەملەكەتتىك اپپاراتتى موتيۆاتسيالاۋعا نەگىز بولاتىن جاڭا جالاقى جۇيەسى كەلەسى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن تولىق ىسكە قوسىلادى. مۇنىڭ ءوزى – وڭ باستاما. بيىل اتىراۋ وڭىرىندە جاڭا جالاقى جۇيەسى فاكتورلى-بالدىق شكالا تۇرىندەگى پيلوتتىق فورماتتا قولدانىسقا ەنگىزىلدى. اتالعان جۇيەگە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 6,5 ملرد تەڭگە قارالىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسى 2,5 ەسەگە ءوستى. قاناتقاقتى جوبانى جەتىلدىرۋگە قاتىستى ازىرلەنىپ جاتقان بىرنەشە ماڭىزدى ۇسىنىس مۇقيات زەردەلەنەدى.
ءۇشىنشىسى – جوبالىق ءتاسىل. پرەزيدەنتتىڭ ءمالىم ەتكەنىندەي, ءار مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ جۇمىسىندا كۇندەلىكتى پروتسەسس ەمەس, ناقتى ناتيجە باسىم بولۋى ءتيىس. دەمەك, سانى جاعىنان باستان اساتىن كورسەتكىشتەر مەن ينديكاتورلارعا تولى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى بارلىق ازاماتقا تۇسىنىكتى, جيناقى ۇلتتىق جوبالارمەن الماستىرۋ كوزدەلەدى.
ۇشىنشىدەن, جاڭا باسقارۋ مودەلى, مەملەكەتتىك مەنەدجمەنتتى جاڭعىرتۋ سەكىلدى كونتسەپتۋالدى ماسەلەلەردەن بولەك, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جول كارتاسى ايقىندالىپ وتىر. اسىرەسە وسى كەزدە كاسىبي داعدىسى مول, باتىل ويلى, باستاماشىل جاڭا كادرلار كەرەك. الايدا جوعارى جىلدامدىققا قويىلعان كادرلىق جاڭعىرتۋ ءداستۇرلى قالىپتاسقان باسقارۋ قۇندىلىقتارىن جوعالتۋعا سەبەپ بولماۋى كەرەك.
مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبي, ادەپتىلىك تالاپتارى تومەندەمەگەنى ءجون. وسى ورايدا وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسى جانىنان قۇرىلعان تالىمگەرلەر كەڭەسىنە ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىرمىز. قازىر بۇل كەڭەس ءوز جۇمىسىن باستادى. بۇدان بولەك, ادەپ جونىندەگى كەڭەس پەن ۋاكىلدەر, كادرلىق كوميسسيالار جۇمىسىن جاڭا فورماتقا كوشىردى. مۇنىڭ ناتيجەسىندە تومەنگى لاۋازىمنان باسشىلىق لاۋازىمعا 35 ادام (67,3%) تاعايىندالدى. وسى جىلى تاعايىندالعان مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە 77 تالىمگەر بەكىتىلدى. كادرلاردىڭ ساپالىق قۇرامى بويىنشا 2 668 (91,8%) مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ جوعارى ءبىلىمى بار. ال بيىلعى التى ايدا 224 مەملەكەتتىك قىزمەتشى تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, بىلتىرعى كەزەڭمەن 19,7%-عا تومەندەپ وتىر. وسىنىڭ وزىنەن مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى رەفورمانىڭ, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مىندەتىن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارۋعا ۇمتىلىسىنىڭ باستاپقى ناتيجەسى كورىنە باستادى.
سالاۋات مۇكسىموۆ,
مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى اتىراۋ وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى