ۇلان-بايتاق ۇلى دالا بايىرعى ۇلىستىڭ ءوز ۋىسىندا قالدى. بۋالدىر-بۋالدىر بوداندىق تۇمانى ايىقتى. ازاتتىقتىڭ تورسىقتاي التىن شەكەسى جارقىرادى. سوندا ءبىز الاشتىڭ الىپ دالاسى اياعىمىزدىڭ استىندا ءدۇر-ءدۇر ەتىپ سىلكىنىپ تۇرعانداي كۇي كەشتىك. جالىن ۇستاعانداي ىسىدىق, كۇيدىك. تاسىدىق – تولدىق, تولقىدىق – تەلەگەيلەندىك, جايىلىپ جايقىن تارتتىق. كوز الدىمىزدا بابادان ميراس بايتاق تۇران دالاسى ابادان ۇلدىڭ الپەتى سىندى لاپ ەتە قالدى, تۇلەپ سالدى. ءسويتىپ قايسار قازاق تاعى دا تورتكىلدەپ وشاق قازدىرىپ, توبەل بيە سويدىرىپ, تورىنە سويىن وزدىردى.
تىنىشتىق! مىڭ تاۋبە! الاعاي دا بۇلاعاي الاشاپقىن, بوداندىق بۇلتى ءجۇزىن تۇمشالاعاندا بولاشاقتىڭ جانارتاۋى بولىپ اتىلىپ, الاتاۋ سىندى بولمىستاندىق. ۇمسىنا-ۇمسىنا توبەمىز كوك تىرەدى – بيىكپىز. سول بيىكتى سۇيەنەرىمىز ەتىپ, امسە ماڭداي تۇسىمىزعا قاداپ عۇمىر كەشسەك – باق-تالەيىمىز! ال تاۋ مەن تاۋدى سۇيگەن, قادىرلەگەن, اسپەتتەگەن قازاقتىڭ تاۋەلسىزدىگى سول – تىنىشتىعى. ول – قازاقتىڭ مۇراتى; ءۇمىت, ارمان, قۋاتى; اڭقاسى كەپسە سارىعىن باسار سۋاتى. استە اسىرىپ ايتپادىق, اسىلىق لەپەس ەتپەدىك. ءسوزىمىزدىڭ دالەلىن ەپتەپ دايەكتى سوزگە بۇرىپ كورەلىك. كەزىندە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «تۇعىرىمىز – تىنىشتىق, تىرەگىمىز – تۇراقتىلىق, تىلەگىمىز – تاتۋلىق» دەپ پاراساتتى پايىم جاساعان بولاتىن.
وسىنداعى «تۇعىرىمىز – تىنىشتىق» دەگەن ءسوز ەل دەگەندە, جەر دەگەندە ەبىل-سەبىلى شىعىپ, ەڭىرەپ تۋاتىن ەردىڭ عانا ەمەس, ءاماندا ەلدىڭ دە تىلەگى-تۇعىن. ال سول ەل تىلەگىن ورىنداۋ – تاعى ەردىڭ ەرلىگى ەكەنى ايتقىسىز اقيقات. مۇنى نەگە ايتامىز؟ سەبەبى, بوستاندىقپەن قوسا ءبىر ۇلى شەشىمنىڭ قۇدىرەتىمەن تاۋەلسىز بايتەرەك تاۋەلسىز توپىراققا تاۋەلسىز تامىر جايدى. وركەندەپ ءوستى. بىلاي ايتساق تۇسىنىكتى بولار, سول بايلام سەمەي بولىپ اڭىراعان ەلدىڭ جاسىن قۇرعاتتى, قايعىسىن ورتالاتتى.
ءيا, بۇل سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋ تۋرالى شەشىم. سوسىن دا اسپەتتەپ ايتقىمىز كەلەدى, ارداقتاپ ايتقىمىز كەلەدى. ويتپەي كورىڭىز: سول تۇستا 2025 سىناقتىڭ قاق ورتاسىندا قاسىرەت تەڭىزىنە باتىپ-شىعىپ قازاق ءجۇردى. سونىڭ ناتيجەسىندە جەتى اتادان بەرى قىز الىسپايتىن تەكتىلىگىمەن قانى تازا ساقتالعان قازاق اۋرۋ-سىرقاۋعا, كەمتار-كەمباعالدىققا دۋشار بولدى. ويتكەنى, اتومدىق يادرولىق جارىلىستار بۇكىل ءبىر ايماقتىڭ قورشاعان ورتاسى مەن تابيعي گەندىك قورىنا, ادامداردىڭ گەنىنە اسەر ەتەتىن ەدى. ءارى مۇنى سول تۇستىڭ ەڭبەكتەگەن سابيىنەن ەڭكەيگەن كارىسىنە دەيىن ءبىلدى, بىراق قىلار لاج جوق-تى.
وسى رەتتە رەتى كەلگەندە از-كەم اقپارات ايتا كەتەلىك. رەسەيدىڭ رەسمي مالىمەتتەرى بويىنشا, اتىشۋلى سەمەي پوليگونىندا 500-گە جۋىق اتوم, سۋتەگى بومبالارى سىنالىپ, ولاردىڭ سانى بارلىق سىناقتاردىڭ 25 پايىزىن قۇراعان. ال قۋاتتىلىعى جاعىنان حيروسيما مەن ناگاساكيدەگى جارىلىستاردان 40 مىڭ ەسە اسىپ ءتۇسىپتى. ول ول ما, سول كەزدەگى بەلگىلى وقىمىستىلار مەن ساياساتتانۋشىلاردىڭ, قوعام قايراتكەرلەرى مەن عالىمداردىڭ پىكىرلەرى بويىنشا ول ۋاقىتتاعى سەمەيدەگى ەكولوگيالىق جاعداي كۇردەلى نۇكتەسىنە, ەڭ جوعارى دەڭگەيىنە جەتىپتى.
مىنە, وسىنداي قيلى-قيلى قيىن-قىستاۋ, تارعالاڭ-تارعىل كۇن كەشسە دە, قازاق حالقى ەرتەڭىنە دەگەن ءۇمىتىن جوعالتپادى. اۋىرلىعى مىڭ باتپان قايعى-قاسىرەتتىڭ قايىرىن كۇتتى. ودان تاعى كەم-قور بولمادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ التىن ارايلى تاڭى اتتى. ەل ەڭسەسى تىكتەلىپ, ىرگەسى بۇتىندەلگەسىن ارقاسىنا باتقان ءزىلماۋىر قايعىنىڭ بۇلتى سەيىلدى. تاۋەلسىز مەملەكەتىمىز ەرىكتى تۇردە الەمدەگى ءتورتىنشى ورىندا تۇرعان يادرولىق ارسەنالدان باس تارتىپ, كولەمى جاعىنان ەكىنشى ورىندا تۇرعان سەمەي يادرو-لىق پوليگونىن جاپتى. بۇل جالعىز قازاق ەلى ءۇشىن عانا ەمەس, الەم ەلدەرى ءۇشىن دە بوركىن اسپانعا اتىپ قۋاناتىن ءسۇيىنشىلى, اقجولتاي حابار بولدى.
مۇندايدا يادرولىق قارۋدان باس تارتۋدى ۇلى شەشىم دەمەي كورىڭىز, بۇگىندە ساۋىتى سىقىرلاپ, يادرولىق قارۋى ۇرەي ىشىندە كۇننەن-كۇنگە شىتىناپ-شىتىرلاعان ەلدىڭ ءبارىنىڭ ۇتقانى – سوعىس, ۇتىلعانى – تىنىشتىق. ال قۇيقا-قۇيقاڭدى شىمىرلاتار قۇقاي-قۋاتى جاعىنان ءتورتىنشى ورىندا تۇرعان يادرولىق ارسەنالدان باس تارتقان قازاقستاننىڭ ۇتقانى – تىنىشتىق!
بۇدان بولەك, قازاقستان يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ ارقىلى الەم ساحناسىنداعى ءوز بەدەلىن بيىكتەتتى. سودان باستاپ بەيبىتشىلىككە ۇندەيتىن ۇلى جيىنداردىڭ, ءدۇبىرلى كونفەرەنتسيالاردىڭ بىردە-ءبىرى قازاقستان تاراپىنىڭ قاتىسۋىنسىز وتكەن ەمەس. بۇل از دەسەڭىز, ەلباسىمىزدىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى جايلى دا كوپ دۇنيە ايتۋعا بولادى. سالا ماماندا-رىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋ توڭىرەگىندەگى بۇل مالىمدەمەسى يادرولىق قارۋدى ءالى كۇنگە ساقتاپ وتىرعان ەلدەرگە وي سالىپ, ودان باس تارتۋعا ۇندەيدى.
كوردىڭىز بە, مۇنىڭ بارلىعى ەشكىمنىڭ دە تىنىشتىق اتتى التىن قازىقتان ۇزاماعانى دۇرىس ەكەنىن ۇعىندىرا تۇسەدى. مۇنى قازاق تاعى «ات اينالىپ قازىعىن تابادى» دەپ تۇيەدى. وسىلايشا, ءبىز تاۋەلسىزدىك اتتى ماڭدايعا باسقان باعىمىزدىڭ بەرەكەسىن, تياناعىن تىنىشتىعىمىزبەن بەكىتتىك. ءارى تىنىشتىق اتتى «رەسۋرستى» تاۋەلسىز قازاق ەلىندەي لايىقتى پايدالانا العان ەشبىر ەل جوق-اۋ, ءسىرا؟! لايىم, وسى قازىنامىزدان حاقتىڭ ءوزى ايىرماعاي!